Tấn Tài – Phượng Liên: “Hoàng đế” và “nữ hoàng” đĩa nhựa

0
171

Sân khấu cải lương phát triển rực rỡ nhất vào khoảng giữa thập niên 1950 đến những năm 1970. Trong số những cặp đôi danh giá của thế hệ vàng cải lương thời đó, phải kể đến cặp đôi “hoàng đế” và “nữ hoàng” đĩa nhựa Tấn Tài – Phượng Liên.

Tấn Tài - Phượng Liên: Hoàng đế và nữ hoàng đĩa nhựa - Ảnh 1.

NS Tấn Tài – Phượng Liên

Sinh thời, “ông vua vọng cổ” Viễn Châu từng nói thị trường băng đĩa đem lại tiếng vang lớn cho nhiều nghệ sĩ (NS) tài danh, giúp họ khẳng định tên tuổi, tạo uy tín cho nghề nghiệp khi thị phần băng đĩa giúp họ thu hút thêm lượng khán giả đến rạp. Trong số nhiều danh ca thành công trên thị trường băng đĩa, phải kể đến NS Tấn Tài và Phượng Liên. Nếu NS Tấn Tài được khán giả mộ điệu gọi tên “Hoàng đế đĩa nhựa” thì Phượng Liên được gọi là  “Nữ hoàng đĩa nhựa”. Họ là cặp đôi vang bóng, đem lại nhiều cảm xúc đối với khán thính giả mê trào lưu sưu tầm đĩa nhựa thời đó.

Soạn giả Nguyễn Phương nhận xét: “Thời trước,sân khấu cải lương đã có một thế hệ NS quá tài giỏi làm nhiệm vụ khai phá như: Bảy Nhiêu, Tư Sạng, Năm Châu, Phùng Há, Bảy Nam, Lư Hòa Nghĩa, Kim Chưởng, Kim Chung, Năm Phồi, Sáu Thoàng, Năm Cần Thơ, Năm Phỉ…. Còn đến thập niên 50 – 60 – 70 của thế kỷ trước, những tên tuổi như Út Trà Ôn, Hữu Phước, Út Bạch Lan, Thành Được, Thanh Nga, Tấn Tài, Phượng Liên, Hùng Cường, Bạch Tuyết, Dũng Thanh Lâm, Thanh Sang, Thanh Hải, Thanh Kim Huệ, Thanh Tuấn, Lệ Thủy, Chí Tâm, Mỹ Châu, Minh Phụng, Minh Vương, Minh Cảnh, Ngọc Giàu, Thanh Thanh Hoa, Diệu Hiền, Ngọc Hương, Ngọc Bích, Thanh Nguyệt, Hồng Nga, Bạch Lê, Văn Hường… đã tạo nên một thế hệ vàng cải lương. Trong số này, nói đến khía cạnh thu âm và tạo cơn sốt trên thị trường băng đĩa thì phải kể đến 2 ngôi sao sáng chói là Tấn Tài và Phượng Liên”.

Tấn Tài - Phượng Liên: Hoàng đế và nữ hoàng đĩa nhựa - Ảnh 2.

NS Tấn Tài – Phượng Liên (ảnh tư liệu)

Theo soạn giả Nguyễn Phương, Tấn Tài và Phượng Liên thu âm hàng trăm bài vọng cổ, tân cổ giao duyên, kịch bản cải lương, mà cho đến nay vẫn được các thế hệ công chúng yêu thích.

“Cả hai có khả năng thẩm thấu bài ca, truyền vào đó hơi thở và nhịp đập trái tim mình. Các soạn giả thời đó khi giao bài ca cổ cho các hãng dĩa đều ghi yêu cầu phải có Tấn Tài – Phượng Liên ca. Hai người bận túi bụi, hiếm khi có thời gian dành cho bạn bè. Sáng đi tập tuồng, trưa vào thu, tối ra rạp, sau khi vãn hát lại vào phòng thu tiếp, lực làm việc của họ rất đáng nể” – NSND Ngọc Giàu nhắc lại.

NS Tấn Tài sinh năm 1938, tại xã Vĩnh Trạch, huyên Thoại Sơn, tỉnh An Giang. Xuất thân là một thầy giáo làng, trong gia đình ông không có ai theo nghề diễn viên. Định mệnh sắp đặt nên ông từ bỏ nghề giáo trốn theo gánh hát, mặc cho người mẹ khóc lóc ngăn cản năm ông 21 tuổi.

Tấn Tài - Phượng Liên: Hoàng đế và nữ hoàng đĩa nhựa - Ảnh 3.

NS Phượng Liên đoạt HCV triển vọng Thanh Tâm năm 1966

Nhờ làn hơi độc đáo, xuống vọng cổ vuốt nhẹ chữ áp cuối độc đáo, nhẹ nhàng nên Tấn Tài nhanh chóng bước lên hàng kép chính. Năm 1963, ông đoạt HCV Giải Thanh Tâm với vai Điệp Nhứt Lang trong vở “Cát Dung Phương Tử”.

Vào những năm 60-70 của thế kỷ trước, ông và NS Phượng Liên thực hiện hơn 400 đĩa vọng cổ, tuồng cải lương cùng hàng ngàn bài tân cổ, vì vậy mà báo giới đặt cho ông cái tên “Hoàng đế đĩa nhựa” và NS Phượng Liên là “Nữ hoàng đĩa nhựa”.

“Thời đó, một ngày ông thu 5-6 bài, mỗi bài giá 12.000 đồng, tương đương giá một lượng vàng. Má tôi kể mỗi lần đi thu âm về ông giao tiền cho bà, lập tức bà ra chợ mua vàng để cất vào tủ. Sau này khi lập gánh hát, chính số vàng này đã giúp ba má tôi sắm âm thanh, cảnh trí, đồ hát để lập đoàn Tấn Tài – Như Ngọc” – danh hài Tấn Beo nhớ lại.

NS Tấn Tài có nhiều người nhưng chỉ có hai người con trai nối nghiệp ông và vợ (NS Như Ngọc) là danh hài Tấn Beo và NS hài Tấn Bo. Ông mất ngày 27-1-2011 vì nhiễm trùng đường mật.

Khán giả yêu mến ông luôn nhớ đến các vai diễn để đời như: A Li Khan (vở “Bóng hồng sa mạc”), An Lộc Sơn (vở “Chuyện tình An Lộc Sơn”), Quang Sơn (vở “Chiều đông gió lạnh về”), Chàng Gù (vở “Khi rừng mới sang thu”), Dương Khang (vở “Anh hùng xạ điêu”), Trương Vô Kỵ (vở “Cô gái Đồ Long”), Hoàng Điệp Phi (vở “Hẹn một mùa xuân”), Hàn Vũ Lang (vở “Manh áo quê nghèo”)…

Tấn Tài - Phượng Liên: Hoàng đế và nữ hoàng đĩa nhựa - Ảnh 4.

NS Tấn Tài trong vai An Lộc Sơn

Ông và NS Phượng Liên được khán giả yêu thích qua các vở: “Hai nụ cười xuân” và “Cô gái Đồ Long”. Trong hàng ngàn bài ca cổ đã thu âm chung, NS Tấn Tài và Phượng Liên đã được khán thính giả yêu thích qua những bài, như: “Hãy quên nhau”, “Áo cưới màu hoa cà”, “Mất nhau rồi”, “Áo trắng ngày xưa”, “Rồi 20 năm sau”, “Nhẫn cỏ trao em”, “Nghẹn ngào”, “Chuyến xe lam chiều”, “Bên rặng ô môi”, “Mộng Bá Vương”, “Tâm sự Mộng Cầm”…

Quê của NS Phượng Liên ở Cần Thơ. Thuở nhỏ, Phượng Liên có chất giọng ngọt ngào, truyền cảm, nghe rất mùi mẫn.

Ban đầu, Phượng Liên tham gia đờn ca tài tử ở Ban cổ nhạc Tây Đô. Khi nghe Phượng Liên ngâm vài câu trong vở tuồng “Người vợ không bao giờ cưới” của Thành Được và Út Bạch Lan, NS Phước Hậu liền tìm đến tận nhà, xin ba mẹ cho cô học ca vọng cổ. Từ đó, Phượng Liên say mê học ca vọng cổ, có trí thông minh nên học rất nhanh, được đóng các vai đào con trên sân khấu các đoàn hát nhỏ.

Tấn Tài - Phượng Liên: Hoàng đế và nữ hoàng đĩa nhựa - Ảnh 5.

NS Phượng Liên và Ngọc Giàu

Danh tiếng của cô đào 15 tuổi có giọng ca độc đáo đã nhanh chóng lan truyền đến các ông bà bầu sô. Khi về hát trên sân khấu đoàn cải lương Kim Chưởng, năm 1966, Phượng Liên đoạt HCV giải Thanh Tâm (cùng một năm với NS Phương Quang).

“Trên sân khấu cải lương Sài Gòn thời đó, NS Phượng Liên đã tham gia diễn nhiều đoàn, như: Tinh Hoa, Tuấn Kiệt (cùng Kim Ngọc, Phương Quang) và tới đoàn Kim Chưởng làm đào chánh. Phượng Liên cùng với Dũng Thanh Lâm đã nổi tiếng với các vở: “Tiếng hạc trong trăng”, “Quỷ Bảo”, “Mùa trăng và nước mắt”… NS Phượng Liên nhanh chóng trở thành hiện tượng khi thu âm với NS Tấn Tài. Và đến năm 1966, trong vở “Người nhạn trắng” cùng với NS Phương Quang, cô vinh dự được trao giải HCV triển vọng Thanh Tâm” – soạn giả Nguyễn Phương nhớ lại.

Tấn Tài - Phượng Liên: Hoàng đế và nữ hoàng đĩa nhựa - Ảnh 6.

NS Phượng Liên và soạn giả Viễn Châu

Đến nay, rất nhiều những vở tuồng tạc vào tâm trí người xem về một Phượng Liên xứng danh ngôi sao qua các vở trên các sân khấu đại bang nổi tiếng như: Dạ Lý Hương, Bạch Tuyết Hùng Cường, Thái Dương, Sài Gòn 1… Đó là các vở: “Lục Vân Tiên – Kiều Nguyệt Nga”, “Lấy chồng xứ lạ”, “Đời là một chữ tê”, “Đời cô lẻ”, “Ngao Sò Ốc Hến”, “Lữ Bố Điêu Thuyền”…

Sau năm 1975, NS Phượng Liên tham gia các vở diễn nổi tiếng, được khán giả yêu thích như: “Chuyện cổ Bát Tràng”, “Nỗi oan Thị Kính”, “Qua cầu đắng cay”, “Sân khấu về khuya”, “Kim Vân Kiều”, “Nửa đời hương phấn”, “Gánh hát đêm xuân”…

Nói về sự tái hợp trên thị trường băng dĩa đem lại thành công cho sự nghiệp nghệ thuật của mình với NS Tấn Tài, NS Phượng Liên tâm sự: “Tôi quý anh Tấn Tài vì tính cách thẳng thắn, mô phạm. Xuất thân là nhà giáo nên anh từ tốn trong cách góp ý, hiếm khi thấy anh ấy giận ai và phê phán ai. Cứ đến hãng đĩa vào phòng thu là làm việc say mê. Biết quan tâm đến đồng nghiệp, ai khó khăn là anh giúp đỡ. Những năm tôi về ghé thăm anh, lúc đó nữ NS Như Ngọc đã qua đời, anh luôn nhắc đến những kỷ niệm đẹp khi đi hát chung sân khấu với tôi và nhất là thời gian chúng tôi thu âm cùng nhau. Vì hồi đó thu âm phải chuẩn xác từng nhịp, hễ ai hát trật thì phải thu lại từ đầu nên chúng tôi tập trung tinh thần cao độ lắm, dợt qua một – hai lần với ban nhạc cổ là thu ngay. Nhờ vậy mà chúng tôi rèn luyện được chất giọng, khám phá, sáng tạo nhiều cái mới để làm cho bài vọng cổ phong phú hơn. Tôi nhớ đến anh và luôn cảm ơn sự đồng hành đáng quý đối với một danh ca có làn hơi độc đáo mà công chúng đã tặng danh hiệu “Hoàng đế dĩa nhựa”.

Nữ nghệ sĩ “Gãy gánh giữa đường”: Khóc cho phận đời

Phải chăng vì hôn nhân không hạnh phúc, họ đã chấp nhận đau khổ để đổi lại vốn sống đáng quý, áp dụng cho vai diễn trên sân khấu. Và hầu hết họ đều thành công, trở thành những ngôi sao rực sáng?

Nữ nghệ sĩ Gãy gánh giữa đường: Khóc cho phận đời - Ảnh 1.

NS Kiều Phượng Loan và NS Mỹ Chi

Không phải nữ nghệ sĩ nào cũng cho rằng cảm ơn những cuộc hôn nhân gãy đổ đã giúp mình có thêm trải nghiệm để hóa thân thành công vào nhân vật. Vì chẳng ai đem hạnh phúc của chính mình ra làm phương tiện hành nghề. Lý giải về điều này, NS Kiều Phượng Loan – nổi tiếng với vai nữ vương trong vở “Truyền thuyết tình yêu” – tâm sự: “Tôi làm đào chánh, trưởng đoàn cải lương Phước Chung. Sau khi hôn nhân sụp đổ, tôi ôm con nuôi, không than vãn một lời. Lúc đó nản lắm, muốn bỏ hết tất cả. Nhưng rồi ai sẽ nuôi con, còn niềm đam mê và sự kỳ vọng của gia đình. Vậy là tôi tiếp tục đi tới cùng, lèo lái đoàn hát, chấp nhận thân “gãy gánh” để hàn gắn những nỗi đau bằng chính nghề hát của mình”.

Nữ nghệ sĩ Gãy gánh giữa đường: Khóc cho phận đời - Ảnh 2.

NSƯT Diệu Hiền bên cạnh bức tượng sáp của soạn giả – NSND Viễn Châu

Từ những nỗ lực với nghề, cộng thêm sự đau khổ khi nghĩ về cuộc hôn nhân, NS Kiều Phượng Loan nhanh chóng biến những nỗi đau đó thành “chiến lợi phẩm”, để mỗi đêm bà gửi nước mắt của mình vào số phận các vai diễn. “Tự dưng tôi khóc dễ dàng, đau nỗi đau nhân vật như thấy có sự chia sẻ từ phía khán giả. Vì thế mà các vai: Thanh – vở “Tấm lòng của biển”, Vân – vở “Con gái chị Hằng”, nữ vương – vở “Truyền thuyết tình yêu”…, tôi đang khóc cho chính mình” – NS Kiều Phượng Loan bộc bạch.

NS Hồng Nga cũng vậy, bà khóc cho phận đời mình nên các vai: bà giáo Lan (“Tuyệt tình ca”), bà mẹ (“Người tình trên chiến trận”), Hoàng hậu (“Đường gươm Nguyên Bá”), Chu Chỉ Nhược và Hân Ly (“Cô gái Đồ Long”)… chính là nước mắt của cuộc hôn nhân tan vỡ mà bà gửi vào nhân vật.

Nữ nghệ sĩ Gãy gánh giữa đường: Khóc cho phận đời - Ảnh 3.

NSƯT Thanh Nguyệt hóa thân thành công vào vai Thị Bình – vở cải lương “Lôi Vũ”, NSND Lệ Thủy đóng vai Lỗ Tứ Phượng

Với NS Tú Trinh, khi diễn vai Thúy Liễu (vở “Lan và Điệp”), Dung (vở “Tô Ánh Nguyệt”), Hằng (vở “Pha lê và cát bụi”), Hồng (vở “Con nhà nghèo”), Loan (vở “Đời cô Diễm”)…, bà đã khóc khi nghĩ về cảnh một mình nuôi con suốt bao tháng ngày.

NSƯT Thanh Nguyệt khi chia tay với soạn giả Mộc Linh cũng vậy, bà diễn các vai nói về thân phận những phụ nữ chịu nhiều bất hạnh thì nước mắt và cả những tiếng nghẹn trong lời ca, là bà đang khóc cho đời mình. “Thời đó một mình nuôi con vất vả lắm. Làm đào hát chịu nhiều thiệt thòi, đi hát về khuya gặp cảnh con bệnh sốt, chưa kịp bôi mặt, là phải bế con chạy ra đầu ngõ, kêu xích lô vào bệnh viện. Khi con vào phòng cấp cứu, chợt thấy khán giả xung quanh, có người chỉ vào mặt nói hồi nãy mới hát vai hoàng hậu đẹp quá mà, sao giờ te tua vậy? Nước mắt chảy vào trong lòng” – NSƯT Thanh Nguyệt xúc động.

Nữ nghệ sĩ Gãy gánh giữa đường: Khóc cho phận đời - Ảnh 4.

NS Hồng Nga, NSND Ngọc Giàu trong đêm vinh danh soạn giả NSND Viễn Châu tại Trà Vinh

Sau này khi nhớ về quyết định một mình nuôi con, chịu nhiều tiếng thị phi, NS Mỹ Chi cho biết cái giá phải trả quá đắt. Bởi, quyết định bất cứ chuyện gì cũng rất nhanh và dễ. Chỉ có quá trình bà phải đối mặt với quyết định đó mới khó khăn đến dường nào. “Tôi đã khóc cho phận đời mình qua nhiều vai diễn, dù đó là vai hài, thì tiếng cười chua xót biết bao” – bà nói.

NS Mỹ Chi không che dấu cuộc hôn nhân không mấy suông sẻ của bà. Sau khi chịu cảnh “gãy gánh giữa đường”, bà nuôi các con ăn học thành tài, ngày nay con gái rất thành đạt, còn con trai dù chọn con đường tu hành nhưng gia đạo yên đẹp, khiến bà có lần bật khóc trong ngày sinh nhật: “Tôi đã khóc quá nhiều cho phận đời mình. Nghĩ mình không có đường hậu vận tốt để cuối đời có vợ, có chồng chăm lo. Nhưng bây giờ có con hiếu thảo là một hạnh phúc quá lớn”.

Nữ nghệ sĩ Gãy gánh giữa đường: Khóc cho phận đời - Ảnh 5.

Ns hài Mỹ Chi

Khóc cho phận đời, còn có nhiều nữ nghệ sĩ gửi gắm vào vai diễn chính những bất hạnh của cuộc hôn nhân tan vỡ. NS Bo Bo Hoàng kể: “Bên lãnh vực tuồng cổ, tôi có thêm nghề sáng tác nên cú sốc của cuộc hôn nhân, càng làm cho tôi có động lực sáng tác, đưa vào đó những tình huống từ cuộc đời của chính mình, để từ đó bênh vực người phụ nữ, tìm sự công bằng trong hôn nhân. Nghệ sĩ cũng như người thường, làm bất cứ việc gì, nghề gì thì đều có mưu cầu hạnh phúc cá nhân, để có điểm tựa mà bước đi một cách tự tin trong đời. Nhưng với nữ nghệ sĩ, chúng tôi không giữ được hạnh phúc thì không đổ lỗi cho ai hết. Chỉ cảm ơn cơ hội đó đã cho mình có thật nhiều chất liệu để sáng tác, để ca diễn, để khán giả đón nhận bằng tình cảm thương yêu”.

Nữ nghệ sĩ Gãy gánh giữa đường: Khóc cho phận đời - Ảnh 6.

Nữ quái kiệt Bo Bo Hoàng (mẹ Cám) và Cát Phượng (Cám) trong vở cải lương “Tấm Cám” của tác giả Huy Trường, đạo diễn – NSND Huỳnh Nga

Và các nữ nghệ sĩ khi chia sẻ điều này, họ có cảm xúc bồi hồi, lâng lâng khó tả. Khi mà cánh màn nhung khép lại, khán giả khen tặng họ sao diễn vai bị chồng bỏ, bị phụ tình chân thật đến như thế? “Mấy ai biết rằng trong nước mắt của nhân vật là những giọt lệ của chính thân phận người vợ mà không được làm vợ, của chúng tôi” – NS Hồng Nga bộc bạch.

Nguồn ảnh: Thanh Hiệp

Nguồn: cailuongviet