Nữ nghệ sĩ “Gãy gánh giữa đường”: Phận buồn đào hát cải lương

0
333

Dường như là định mệnh chung, phần lớn nữ nghệ sĩ sân khấu cải lương đều gặp trắc trở trong hôn nhân, khiến họ chịu cảnh “gãy gánh giữa đường”

Nghệ sĩ Hồng Nga

Cái tôi quá lớn?

NS Hồng Nga gần 30 năm sống một mình nuôi con, bà nhận định rằng cuộc đời cho bà được sống với niềm đam mê ca hát nên cuộc đời có lấy đi phần nào hạnh phúc thì đó là sự sòng phẳng đối với một cô đào hát kém may mắn.

“Tôi là cô đào không đẹp. Hồi trẻ ốm lắm, chưa đến 40kg, răng hô hốc, các chỉ số vòng đo cơ thể thì không dám khoe” – NS Hồng Nga kể.

Và rồi để có được tình yêu, bà chấp nhận tất cả, ngay cả việc nuôi chồng “vì anh ấy làm nghề hậu đài, dọn cảnh thì làm sao mà khá với đồng lương quá khiêm tốn. Nhưng mình đã yêu thì không so đo, tính toán“.

NSƯT Diệu Hiền và NSND Bạch Tuyết
NSƯT Diệu Hiền và NSND Bạch Tuyết

Nhưng rồi cho đến một ngày, bà quyết định chia tay vì biết người chồng mình yêu sống quá ích kỷ. “Tôi nuôi con, anh ấy chẳng hề chu cấp một hộp sữa. Vì hai đoàn hát khác nhau nên thỉnh thoảng tôi qua thăm thì anh ấy lại xin tiền. Phận làm vợ mà chẳng được một lần thăm hỏi, để con nhớ mặt cha, tôi phải canh đoàn hát gần điểm diễn của đoàn anh ấy, rồi thuê xe ôm chở hai mẹ con qua cho anh ấy thăm, rồi đưa tiền, sau đó rời thật nhanh để về điểm diễn bên đoàn tôi. Nhưng anh ấy đã sống quá ích kỷ. Vậy là tôi nói lời chia tay, chấp nhận nuôi con, đường ai nấy đi trong êm đẹp” – bà lau nước mắt.

Tương tự, NSƯT Diệu Hiền nhớ lại quá khứ của cuộc hôn nhân giữa bà và nghệ sĩ Út Hậu. “Chúng tôi chia tay vì anh ấy không quan tâm gì đến mái ấm gia đình. Tôi làm đào chánh một đoàn hát, anh ấy cũng là kép chánh một đại bang. Hai đoàn hai hướng đi, con sinh ra có má tôi nuôi nên chúng quen gọi bà ngoại là mẹ, còn gọi tôi là chị Hiền. Chúng tôi chia tay chỉ vì mỗi đứa đều có cái tôi quá lớn” – NSƯT Diệu Hiền khóc. Từ đó, bà là phụ nữ đơn thân nuôi con vì: “Gãy gánh giữa đường” không có gì phải sợ”.

NS Tú Trinh
NS Tú Trinh

Trong khi đó, nghệ sĩ Tú Trinh và nhạc sĩ Cao Phi Long – tay kèn nổi tiếng của đoàn kịch nói Kim Cương, sau thời gian chung sống, giữa họ có chiếc gạch nối rất hạnh phúc, đó là bé Khánh Hà. “Nhưng rồi cho đến khi cảm thấy không còn hợp nhau, chúng tôi nói lời chia tay trong êm đẹp. Tôi một mình nuôi con, cho đến ngày cháu thành hôn thì anh ấy quay về xuất hiện trong ngày cưới của con. Chúng tôi vẫn xem nhau như hai người bạn thân, cùng lo cho con” – NS Tú Trinh nhắc lại quá khứ hôn nhân như một ký ức mà bà muốn quên đi.

Điều gì dẫn đến quyết định đột ngột khiến nữ nghệ sĩ dễ dàng chấp nhận cảnh “gãy gánh giữa đường”, trong khi vẫn có thể ngồi lại thương lượng, thẳng thắn nói với chồng những suy nghĩ của mình, để điều chỉnh những rạn nứt?

NS Tú Trinh và NSND Bạch Tuyết
NS Tú Trinh và NSND Bạch Tuyết

NS Tú Trinh nói ngay: “Nữ nghệ sĩ đều có cá tính, nhất là đụng đến cái tôi của họ. Tôi cũng thế, không hợp thì chia tay, vì níu kéo chỉ làm cho cuộc hôn nhân nặng nề”. Riêng nghệ sĩ Hồng Nga nhấn mạnh: “Ai cũng cần có lòng tự trọng để sống, để đối mặt với cuộc đời. Bản thân người đàn ông khi không giữ được lòng tự trọng, xem sự tôn trọng của vợ chỉ là mặt hàng xa xỉ, thì níu kéo chỉ thêm phiền”. Với NSƯT Diệu Hiền, cái tôi quá lớn của nghệ sĩ sẽ đẩy vấn đề đi xa hơn, khiến cho mọi chuyện rối rắm. Hơn nữa, thời đó rất sợ ảnh hưởng đến tên tuổi của nghệ sĩ nên giải quyết êm thắm để mình nuôi con, không ra tòa xé hôn thú, đòi hỏi phải có chế độ chu cấp tiền bạc cho các con. “Tôi nghĩ đơn giản, ông Tổ còn cho hát được thì còn nuôi con được” – bà bộc bạch.

NS Hồng Nga thời còn trẻ (ảnh tư liệu)
NS Hồng Nga thời còn trẻ (ảnh tư liệu)

Và thế là cả ba nữ nghệ sĩ sân khấu kể trên, đều chấp nhận cảnh “gãy gánh giữa đường”, một mình nuôi dạy các con khôn lớn.

“Đừng đổ dầu vào lửa”

Nghệ sĩ vốn có cái tôi lớn, khi vấn đề tranh luận dẫn đến cao trào thì sẽ xảy ra nhiều cơn bão lớn. NS Hồng Nga sau này kể lại: “Khi cảm thấy quả bóng mâu thuẫn sắp nổ, tôi dừng cảm xúc nóng giận; dừng suy nghĩ tiêu cực bằng cách hít thở sâu, uống nước, thư giãn và thoát khỏi tình huống bằng cách kêu xe ôm chở tôi về đoàn. Ngày đó, mỗi lần qua thăm anh ấy thì ra về đều khóc. Tôi hận cuộc đời của mình và hận luôn cuộc hôn nhân mịt mù tương lai“. Lúc đó, hễ ai can thiệp, phân tích thì bà lại xin “đừng đổ dầu vô lửa” vì ai có sống trong hoàn cảnh hôn nhân mới biết mình phải xử lý như thế nào.

Nữ quái kiệt Bo Bo Hoàng - HCV giải Thanh Tâm
Nữ quái kiệt Bo Bo Hoàng – HCV giải Thanh Tâm

NS Bo Bo Hoàng khi nói về vấn đề này thì nhớ đến cuộc hôn nhân với nghệ sĩ Văn Bảnh – giải “Khôi Nguyên vọng cổ” 1963, lúc đó cả hai còn rất trẻ. “Trong cuộc sống hôn nhân, khi biết chúng tôi đều là nghệ sĩ, đều có thành công nhất định thì cái tôi nghệ sĩ rất lớn, khó mà chịu nghe lời can thiệp của bất cứ ai. Nhưng tôi lại hiểu chuyện, khi xảy ra những mâu thuẫn, tôi tìm hiểu kỹ vấn đề xem đâu là nguyên nhân và tìm xem đâu là giải pháp tối ưu để giải quyết. Và hãy lèo lái bằng cách thực hiện giải pháp tích cực nhất. Nhưng rồi vẫn chia tay, đường ai nấy đi vì tôi tránh những lời can thiệp của bạn bè bên phía tôi, nhưng anh ấy thì lại thích “đổ dầu vô lửa”. Để tránh xảy ra xung đột, chúng tôi chia tay” – nữ quái kiệt một thời nổi tiếng trong vở “Tiếng trống sang canh” chia sẻ.

NS Bo Bo Hoàng trong chương trình "Ba thế hệ về lại cội nguồn" do NSƯT Kim Tử Long dàn dựng
NS Bo Bo Hoàng trong chương trình “Ba thế hệ về lại cội nguồn” do NSƯT Kim Tử Long dàn dựng

Có thể nói với nữ nghệ sĩ sân khấu cải lương, trong hôn nhân, khi xảy ra mâu thuẫn cũng là lúc hai người đang cùng kéo căng một sợi dây. Càng kéo căng, càng có cảm giác đau tay. Thậm chí, kéo căng đến một mức nhất định, dây sẽ đứt. Để không phải đau tay, họ giải quyết sớm vấn đề. Để rồi nữ nghệ sĩ chịu nhiều thiệt thòi nhất, họ một mình nuôi con, chịu cảnh “gãy gánh giữa đường”.

Theo Cải Lương Việt

“Quái kiệt” cải lương một thời giờ gầy gò, hốc hác ở tuổi 74, làm vất vả tự nuôi thân

Với gương mặt hốc hác, ánh mắt u buồn, vóc dáng gầy gò, bà ngồi lặng lẽ một góc, ăи vội vàng bữa trưa cho kịp giờ tập luyện.

Nghệ sĩ cải lương Bo Bo Hoàng là một trong những “quái kiệt sân khấu” ghi dấu ấn với khán giả. Nay ở tuổi 74, bà vẫn đam mê với sân khấu tuồng cổ và chắp cánh cho các tài năиg ở vị trí đào, kép chánh. Mới đây trong hậu trường chương trình Sao nối ngôi, bà đã xuất hiện và bỏ nhiều thời gian, công sức tập luyện cho Hà Mỹ Anh.

Nữ nghệ sĩ thổ lộ: “Tôi 74 tuổi. Tính ra tôi có 70 năm ăи cơm tổ nghiệp. Trong chừng đó thời gian của cuộc đời nghệ sĩ, tôi thăиg hoa, xen kẽ vào đó là những khoảng trầm. Lâu lắm rồi, tôi mới có cơ hội trở lại sân khấu. ‘Em bé Bo Bo’ xιɴ thông qua chương trình, gửi lời chào đến các khán giả thân thương. Tôi mừng và hạnh phúc vì có những chương trình giúp các thế hệ trẻ thêm đam mê, để cải lương sẽ không đi vào quên lãng. Tôi từng dạy nghệ sĩ ba của Hà Mỹ Anh là nghệ sĩ Linh Quang hát và giờ đến tiếp tục thế hệ nối ngôi”.

Nghệ sĩ Bo Bo Hoàng thời còn trẻ và hiện tại.
Quái kiệt sân khấu Bo Bo Hoàng gầy gò, hốc hác.
Bà ăи vội bữa trưa để kịp giờ tập luyện.

Cái tên Bo Bo Hoàng không rực rỡ, chói sáng như các ngôi sao cải lương cùng thời nhưng mọi người phải công nhận bà là một “quái kiệt” của sân khấu. Đào thương, đào lẳng, đào độc… đều được nữ nghệ sĩ nhập vai ngọt ngào. Tài năиg của cô bé Lê Thị Thanh Hoàng được vun đắp từ khi được sinh ra trong đại gia đình có truyền thống sân khấu. Mẹ bà là một cô đào đẹp, tài năиg. Cha bà là một kép hát nhưng ông иổi danh với cái tên lẫy lừng “Phượng hoàng” Lê Thành Các – vô địch xe đạp đua của miền Nam một thời.

Mới 4 tuổi, Bo Bo Hoàng được lên sân khấu hát tài тử vào trước giờ diễn. Hằng ngày, bà xem các cô chú trong đoàn ca diễn nên nghệ thuật cải lương ngấm vào tâm hồn bà lúc nào không rõ. Đặc biệt bà không chỉ có giọng hay mà hát rất vững nhịp. Nội ngoại đều “ăи cơm” sân khấu thì như một lẽ dĩ nhiên, nữ nghệ sĩ cũng chỉ biết đi hát, chứ không nghĩ đến việc rẽ lối sang nghề khác.

Cô bé Lê Thị Thanh Hoàng thuở ấy.

Trong giới nghệ thuật cải lương, Bo Bo Hoàng mang một cá tính đặc biệt. Danh tiếng của bà không rực rỡ như những ngôi sao cùng thời hoặc tiền bối, nhưng bà có vị trí rất vững chắc trong trái tim người mộ điệu. Đến giờ, dù ít khi xuất hiện, mỗi khi nhắc tới bà nhiều khán giả vẫn nhớ như in các nhân vật mà bà từng hóa thân.

Cha mẹ Bo Bo Hoàng là chủ gánh hát Bông Mai. Từ nhỏ, bà làm con nuôi của dì, dượng là chủ gánh hát Hoa Sen. Khi đoàn dựng một tuồng cải lương xã hội, bé Thanh Hoàng được chọn vào vai bé gái dắt người cha thương binh đi ăи xιɴ. Lối diễn tự nhiên và giọng ca đầy tiềm năиg của bà chinh phục được khán giả.

Bà sinh ra trong gia đình nghệ thuật.

Từ đây, bé Thanh Hoàng lọt vào mắt xanh ông bầu Minh Tơ. Ông đã thành lập đoàn cải lương đồng ấu Minh Tơ với 4 thành viên gồm: Thanh Tòng, Thanh Hoàng, Thành Phượng và Xuân Yến. Các diễn viên nhí diễn xuất sắc các vở tuồng cổ đòi hỏi khắt khe kỹ thuật ca diễn, vũ đạo. Đến khi bé Thanh Hoàng được chọn vào vai bé Bo Bo trong vở Tiếng trống sang canh của đoàn Thủ Đô, tên tuổi của bà bật lên thành hiện tượng. Kể từ đó cái tên Thanh Hoàng biến mất thay vào đó là nghệ danh Bo Bo Hoàng.

Theo nghệ sĩ Bo Bo Hoàng, lần thăиg hoa thứ hai trong cuộc đời bà là vai cô gái điếm trong tuồng Tiếng ѕúиɢ một giờ khuya. Vai diễn này giúp bà đoạt giải Thanh Tâm năm 1965. Lần thăиg hoa thứ ba xuất hiện trong đời của Bo Bo Hoàng là vai nàng Cám trong tuồng Tấm Cám của đoàn Huỳnh Long sau năm 1975.

Cá tính độc đáo của bà gây ấn tượng với khán giả. Nhờ vai Cám mà bà mua được nhà.

Cá tính độc đáo của bà gây ấn tượng với khán giả. Nhờ vai Cám mà bà mua được nhà.

Nếu các nghệ sĩ khác chỉ cần một vai diễn để đời thì bà thực sự “giàu có” khi hóa thân đến 3 nhân vật được khán giả yêu mến và nhắc nhớ cho đến hôm nay. Một vai diễn giúp bà định danh cái tên Bo Bo Hoàng trong lòng khán giả, vai “gái điếm” giúp bà đoạt giải Thanh Tâm và nhờ vai Cám mà bà mua được nhà.

Từ khi đoạt HCV giải Thanh Tâm, nghệ sĩ Bo Bo Hoàng tập tành sáng tác và đạo diễn, đồng thời truyền nghề theo phương pháp truyền đạt kinh nghiệm đến các thế hệ sau. Bà từng sáng tác thành công nhiều kịch bản иổi tiếng như: Nữ chúa rắn – Phò mã cùi, Long Vương kén rể, Nữ thần đèn, Nữ tỉ phú, Duyên nợ với nghề… Đặc biệt, bà rất thành công khi phóng tác và dàn dựng các vở tuồng mang màu sắc Ba Tư, Ấn Độ.

Nữ nghệ sĩ trong hậu trường show truyền hình.

Sau 3 lần rực rỡ ấy, cuộc đời Bo Bo Hoàng rơi vào những nốt trầm. Do tuổi tác ngày càng cao nên sức hát không còn khỏe như hồi còn trẻ. Mất giọng hát là một nỗi buồn rất lớn của người nghệ sĩ, nhất là với một cô đào được khán giả hâm mộ bởi giọng hát ngọt ngào như Bo Bo Hoàng.

Nhưng giống như con tằm phải nhả tơ, làm nghệ sĩ không thể rời xa ánh đèn sân khấu. Bà tìm cách tiếp tục tồn tại với nghề. Cải lương gặp khó khăи, nghệ sĩ cải lương vì thế không còn đất để tung hoành. Để lo vẹn toàn gánh nặng cơm áo, nghệ sĩ Bo Bo Hoàng làm nghề gia công mũ mão, trâm cài tóc. Khách hàng của bà là những nghệ sĩ hát tuồng cổ. Với công việc này, bà có thể nuôi được 8 người gồm con và cháu.

74, nữ nghệ sĩ vẫn tự xưng là “Em bé”.

Bà tâm sự: “Thu nhập của nghề này cũng bấp bênh. Tôi tự làm mũ mão để diễn, đồng nghiệp nhìn thấy những phụ kiện đẹp quá nên nài nỉ làm cho họ dùng. Trời thương, tôi ngồi suốt ngày để thêm thắt từng hạt kim tuyến, bẻ từng sợi kẽm nhưng không thấy đau nhức, mệt mỏi. Hiện tại, tôi vẫn  khỏe khoắn, cuộc sống của tôi giờ khiêm tốn, bình lặng trong ngôi nhà nhỏ”.

Bà không buồn lòng khi tuổi này vẫn phải làm việc vất vả để tự nuôi sống bản thân.

Nữ nghệ sĩ 74 tuổi cảm thấy hài lòng với những gì đang có và không buồn lòng khi tuổi cao mà vẫn phải làm việc để tự nuôi sống bản thân. Bởi bà quan niệm rằng hào quang danh vọng, tiền tài vật chất không tồn tại mãi với thời gian.

Trong Sao Nối Ngôi, Bo Bo Hoàng hỗ trợ cho Hà Mỹ Anh trong tiết mục Nữ chúa rắn và phò mã cùi (nguyên tác Bo Bo Hoàng). Cô đào hát bội 20 tuổi thổ lộ mời nữ nghệ sĩ gạo cội trong đêm thi chủ đề Lời tri ân bởi muốn cảm ơn người nghệ sĩ đã dạy nghề, chỉ dẫn nhiều kinh nghiệm trong biểu diễn từ lúc cô mới bước chân vào nghề.