NSƯT Thoại Mỹ: ‘Tôi gụƈ ngã khi мấт tất cả cɦỉ sau một đêm thức dậy’

0
3881

Đang ở thời kỳ đỉnh cao sự nghiệp, có mọi thứ trong tay nhưng chỉ sau một đêm thức dậy, NSƯT Thoại Mỹ đã mất tất cả và buộc phải ra khỏi nhà chồng với hai bàn tay trắng cùng gia tài vỏn vẹn một bộ quần áo…

Nhớ người một thuở vàng son

Giai đoạn từ giữa thập niên 50 tới giữa thập niên 70, cải lương gần như chiếm ngự đời sống văn hoá giải trí miền Nam. Những “kép”, những “đào”, nào “lẳng”, nào “thương”… mỗi đêm kéo một lượng lớn khán giả Sài thành đến với rạp hát, nhộn nhịp như các cuộc hội hè mỗi mùa xuân.

Sau lớp đi trước như Út Trà Ôn, Thành Được, Hữu Phước… cải lương miền Nam ghi dấu ấn trong giới mộ điệu với một thế hệ “giọng ca vàng” tiếp nối: Minh Vương, Lệ Thuỷ, Thanh Kim Huệ, Châu Thanh, Phượng Hằng…

Họ, mỗi giọng ca là một dấu ấn riêng biệt mà chỉ cần vừa cất lên tiếng hát đầu tiên, khán giả đã nhận ra đó là ai. Khác với tân nhạc, “đất” của cải lương rộng lớn, đủ để mỗi người vẫn là đào chánh, kép chánh và đều có “vùng” cát cứ của riêng mình.

Thuở vàng son ấy, tiếng hát họ là đời sống tinh thần của giới mộ điệu.

Không thể cứu sống cải lương chỉ bằng một tiếng vỗ tay”

– Chị từng gác lại những show diễn ở Mỹ để về Việt Nam làm giám khảo gameshow về cải lương với suy nghĩ muốn chung tay vực dậy cải lương vốn bị xem là “chết rồi” trong nhiều năm qua. Vậy ở thời điểm hiện tại, chị nhận thấy cải lương đã có dấu hiệu “hồi sinh” chưa?

Tôi đã hủy nhiều show diễn tại hải ngoại lẫn trong nước, thậm chí không còn thời gian dành cho bản thân, bởi tôi nhận thấy gameshow hiện nay rất nhiều nhưng sân chơi dành cho cải lương thì không có. Trong khi các tiết mục về cải lương trong những chương trình truyền hình đều được công chúng yêu thích nên khi nhận lời mời làm HLV một chương trình về cải lương, được làm đúng công việc của mình, tôi rất đam mê và hứng khởi.

NSUT Thoai My: 'Toi guc nga khi mat tat ca chi sau mot dem thuc day'

Khi đi diễn ở trong nước lẫn hải ngoại, tôi nhận thấy khán giả vẫn còn yêu mến cải lương nhiều lắm và thực sự mà nói thì cải lương “chưa chết” như một vài người nói, chỉ là không có sân chơi cho các em thể hiện tài năng. Cải lương không có một rạp hát dành riêng cho mình, nghệ sĩ không có thời gian tập tuồng như ngày xưa, ai cũng vội vội vàng vàng chạy theo “cơm áo gạo tiền”, cũng không được sự hỗ trợ nhiều…

Bây giờ, cải lương lâu lâu mới có 1 suất diễn, mà phải “chui” vô rạp kịch hay chỗ này chỗ kia để hát nên người ta đâu có biết, cho nên cải lương bị thiệt thòi nhiều. Vì vậy để “cứu sống” cải lương thì tôi nghĩ chỉ một tiếng “vỗ tay” thì khó lắm, cần phải có sự chung tay của nhiều người.

– Được làm nghề ở thời hoàng kim của cải lương, chị có nghĩ mình may mắn? Nếu để nói về nghệ thuật cải lương ở thời điểm hiện tại, điều gì khiến chị phải chạnh lòng và suy nghĩ?  

May mắn chứ, tôi vào nghề kịp thời điểm cải lương đang khá “hot”, còn bây giờ cải lương gọi là “chết” thì cũng không hẳn, mà “sống” thì cũng chưa đủ.

Tôi may mắn đến thời điểm vẫn còn sống được với nghề, được ăn cơm Tổ và có show diễn đều đặn từ trong nước lẫn hải ngoại. Tôi chỉ sợ mình không còn sức để đi thôi nên tôi mong mình có nhiều sức khỏe để tiếp tục cống hiến cho nghề, trả ơn Tổ.

Bây giờ, tôi chỉ tha thiết rằng được Nhà nước, cấp trên quan tâm thêm đến cải lương, tạo thêm nhiều sân chơi, sân khấu; các anh em nghệ sĩ thì hết lòng yêu nghề và cùng chung tay góp sức để bộ môn nghệ thuật này “hồi sinh”, nghệ sĩ được làm nghề và sống được với cải lương.

– Tâm huyết với nghề như vậy, chị làm gì để truyền lửa đam mê cho các bạn trẻ yêu nghề tiếp nối nghệ thuật cải lương?

Tôi truyền lửa cho các bạn bằng cách tực hiện những show diễn, MV hoặc album để các em tham gia và có cơ hội tiếp cận khán giả, tiến từng bước với nghề. Điển hình là những thí sinh bước ra từ cuộc thi Đường đến danh ca vọng cổ do tôi huấn luyện, hiện các em đều được công chúng đón nhận, được mời show. Khi nghe các em khoe rằng: “Chị ơi, lúc này em đi show lương em lên rồi chị, lương em cao, cuộc sống ổn định rồi chị, em mừng lắm!”… tôi nghe tôi cũng vui lây! Ngày xưa các em đi hát có 50 – 100 ngàn mà có chỗ người ta còn không cho vô hát, nhờ những chương trình truyền hình như vầy mà các em bây giờ đi làm kiếm cơm được.

Khi tôi ngồi làm giám khảo chấm thi cho thí sinh trong những gameshow truyền hình, tôi luôn thẳng thắn góp ý để các em nhận ra khuyết điểm, tôi không lo ngại áp lực từ dư luận để nói những lời hoa mỹ giả tạo trên sóng truyền hình. Tôi không thể dối lòng mình nên cũng không sợ bị khán giả chửi bới khi thẳng thừng chê thí sinh, bởi tôi thực sự muốn tốt cho các em.

– Tự tin khi ngồi ghế nóng chương trình về cải lương nhưng nếu có lời mời chị làm giám khảo một gameshow thuộc lĩnh vực khác, chị có ngại khán giả sẽ cho rằng chị không đủ chuyên môn để nhận xét?

Cũng hơi ngại chứ! Khán giả mình hay nghĩ nghệ sĩ lấn sân này nọ nhưng họ quên rằng chúng tôi cũng có kiến thức chung. Dù tôi là nghệ sĩ cải lương nhưng về thanh nhạc, tôi cũng được học, chẳng qua là chúng tôi có năng khiếu về cải lương nên theo đuổi bộ môn này chứ nghệ sĩ nào cũng có kiến thức nhất định về nghệ thuật. Ngại nhưng nếu được mời, tôi vẫn sẽ nhận lời làm giám khảo một chương trình nào đó không thuộc chuyên môn bởi theo tôi, tất cả đều là nghệ thuật.

NSUT Thoai My: 'Toi guc nga khi mat tat ca chi sau mot dem thuc day'

– Ngày xưa khi bén duyên với cải lương, có bao giờ chị nghĩ mình sẽ “sống chết” với bộ môn nghệ thuật này cho đến hiện tại?

Thực sự là không, ngày đó dù đã đứng trên sân khấu hát rồi nhưng tôi vẫn không biết gì hết, cơ duyên đến với tôi rất bất ngờ, khi đoàn hát thiếu người, chị Thoại Miêu hỏi tôi có dám hát hay không và tôi liều mình gật đầu. Sau này tôi mới bắt đầu đi học và thi vô trường Trần Hữu Trang rồi theo nghề đến bây giờ. Gia đình tôi lúc đó cũng ủng hộ, bên cạnh đó tôi được đi theo chị Thoại Miêu học nghề nên càng thấy thích.

Tôi may mắn là từ lúc vào nghề đến giờ chưa bị ai ức hiếp hay trải qua khó khăn gì lớn. Đến khi về nhà hát Trần Hữu Trang cùng chị Thanh Hằng, hai chị em tôi chịu áp lực dữ lắm từ khán giả bởi họ đã quen với bộ đôi nghệ sĩ Vũ Linh – Thanh Thanh Tâm, nhưng rồi chúng tôi cũng vượt qua. Tôi quan niệm làm trong nghề này, mình nên biết vị trí của mình ở đâu thì tốt hơn, của mình là của mình, tới đó là tới đó, có muốn vượt hơn hay tranh giành cũng không được.

– Đóng cặp và diễn xuất mùi mẫn trên sân khấu với nhiều đồng nghiệp nam là vậy, nhưng đã bao giờ chị rung động trước một ai đó…

Cái này thì chưa (cười). Lúc còn học trong trường mới mười mấy tuổi thì tôi và anh Kim Tử Long có tình cảm với nhau nhưng đến khi ra trường thì hết rồi, chúng tôi xem nhau như anh em, bạn bè đồng nghiệp. Và từ đó đến giờ, tôi cũng chưa rung động với một người nghệ sĩ nào mà bây giờ già rồi thì chắc là không luôn (cười). Tôi phải cầu xin Tổ nghiệp dữ lắm, cầu xin cho con được làm nghề thôi chứ đừng vướng chuyện tình cảm.

Mất hết tất cả chỉ sau một đêm thức dậy

– Từng có một tuổi thơ vất vả và quá khứ nhiều nước mắt, nhìn lại, chị thấy mình thay đổi ra sao sau chuỗi ngày khốn khó đã qua?

Khổ cũng quá nhiều, gian truân cũng quá nhiều, thấm thía dữ lắm rồi… cái gì tôi cũng đã trải qua, đã chịu đựng được cho nên tôi nghĩ, cuộc sống cần có gay go, gian nan thì mới có thành công. Khi vấp ngã, tôi cũng buồn và đau lắm chứ, tôi có thể nằm khóc nhiều ngày nhưng rồi tôi hiểu đó là điều tất nhiên, cuộc sống phải như vậy nên không thể vì khó khăn đó mà mình gục ngã.

Tôi tin vào giáo lý nhà Phật, nghiệp ai nấy trả nên vui vẻ vượt qua. Cho nên, thời trẻ khi giận, tôi thường bộc trực, ào ào thể hiện cá tính của mình nhưng thời gian sau này, tính tôi đằm thắm lại, tôi không nói gì mỗi khi nóng giận vì rủi mình lỡ lời thì không hay. Tôi kiềm chế lại lời ăn tiếng nói của mình để biết chấp nhận và bỏ qua những gì có thể cho cuộc sống dễ chịu, nhẹ nhàng. Việc giận dỗi, buồn bực một ai đó với tôi bây giờ chỉ khiến bản thân tôi thấy mệt thêm, thành ra thôi! (cười).

– Trong những thời đoạn gian khó đã qua, đâu là thời điểm chị thấy cuộc đời mình tối đen nhất, khiến chị mất niềm tin vào cuộc sống?

Cuộc đời tôi nhiều thời đoạn không tìm thấy “ánh sáng” lắm nhưng lúc tôi thấy mọi thứ như đóng sập lại trước mắt mình là khi tôi đang có tất cả, từ danh tiếng, nhà cửa đến tiền bạc, rồi chỉ sau 1 đêm, tôi mất hết mọi thứ. Tôi mất chồng, mất gia đình nhỏ và mất hết những gì mình đã gầy dựng, chỉ còn cái nghề ở lại.

Lúc đó, tôi mới hai mươi mấy tuổi và sự đổ vỡ trong cuộc hôn nhân đầu là thất bại lớn nhất của đời tôi. Bởi, tôi đã vươn lên từ một quá khứ rất là khổ, để rồi tạo dựng và ôm ấp được chút thành quả nhưng chỉ sau 1 đêm đến sáng thì lại mất… nó quá nhanh! Tôi ra đi với hai bàn tay trắng, chỉ còn mỗi bộ đồ và cái giỏ đi làm, không còn gì cả…

NSUT Thoai My: 'Toi guc nga khi mat tat ca chi sau mot dem thuc day'

Sau đó, tôi lại bị tai nạn nghề nghiệp những tưởng đâu phải bỏ nghề chỉ vì không có tiền để bó chân bị gãy. Lúc đó, tôi ráng lướt qua cơn đau để đi diễn, chân bó được ngày nào thì hay ngày đó, vì vậy mà chân tôi ngày càng yếu, teo tóp và không đứng nổi. Bác sĩ bảo chân tôi phải mổ mới cứu được nhưng mổ xong không biết có thể tiếp tục nhảy múa, theo nghề được không… Rồi sau đó, sức khỏe yếu nên tôi đi diễn hay bị ngất xỉu phải hủy show, thu nhập không ổn định.

Đến khi chân dần mạnh lại, có chút sức khỏe đi hát thì ba tôi lại qua đời, thêm một nỗi đau dồn dập, bao vây lấy tôi! Vài tháng sau đó, chân lại đau, lại phải mổ tiếp một đợt nữa, rồi bị thêm bệnh viêm họng, bác sĩ cảnh báo tôi có nguy cơ không thể hát được…v..v… Khi đang ở đỉnh cao của sự nghiệp mà tai ương cứ ập vào tôi như thế…

– Như chị vừa chia sẻ, chị mất hết tất cả chỉ sau 1 đêm thức dậy, mất chồng, mất gia đình nhỏ và ra đi với hai bàn tay trắng… vì đâu nên nông nổi đó thưa chị?

Thực sự tôi chưa từng nghĩ rằng mình sẽ ly dị chồng. Khi vợ chồng tôi lục đục, tôi trình bày với ba mẹ chồng rằng tôi muốn về nhà bố mẹ ruột ở một thời gian để chồng tôi cảm nhận được sự thiếu vắng vợ mà thay đổi và tự thức tỉnh lại bản thân. Tôi không ngờ rằng khi tôi đi thì chồng lại chấp nhận cho đi và không cho tôi trở về nhà nữa.

Lúc đó tôi cũng tự ái, đến việc quay về nhà lấy quần áo tôi cũng không về. Thậm chí những hình ảnh, huy chương của tôi, thay vì đưa trả cho tôi thì anh ấy lại đem bỏ, rồi người ta nhặt lại mang về đưa tôi. Tôi đã ra đi với hai bàn tay trắng như thế!

Trước đó, vợ chồng tôi cũng đã có mâu thuẫn kéo dài hơn 1 năm, chúng tôi cũng đã ra tòa ly dị nhưng anh ấy xin lỗi và tôi lại cho cơ hội. Nhưng rồi, tôi không thấy chồng thay đổi mà cứ tiếp tục phạm lỗi, tôi nói mà anh không nghe, cứ làm cho tôi đau khổ đến mức đã có lúc tôi phải uống thuốc tự vẫn. Lúc đó, tôi nghĩ chỉ có 1 con đường duy nhất là chia tay và tự thân tôi vực dậy tinh thần của mình.

NSUT Thoai My: 'Toi guc nga khi mat tat ca chi sau mot dem thuc day'Nghệ sĩ Thoại Mỹ và nghệ sĩ Vũ Linh

– Phải nói đám cưới của chị ngày trước từng là mơ ước của nhiều nghệ sĩ lẫn khán giả bởi độ hoành tráng và rình rang, vậy thì sau khi hôn nhân tan vỡ, chị có cảm thấy chạnh lòng khi đối diện với đồng nghiệp từng ngưỡng mộ hạnh phúc của chị?

Có chứ… cho nên tôi ít khi trả lời về chồng cũ, ai hỏi lý do vì sao chia tay, tôi chỉ nói là không hợp thôi. Nhưng mà, dẫu tôi có chết lên chết xuống, điêu tàn thế nào thì khi bước ra ngoài, tôi cũng không để cho ai thấy điều đó.

Thậm chí, tôi từng đi vô chùa nhờ thầy xuống tóc nhưng sư thầy từ chối và bảo rằng: “Thôi, thầy xuống tóc cho con rồi con nhìn vào gương, con còn buồn nữa. Con sẽ không đi làm được nên thôi gá kéo cho con”, tức là cắt 1 ít tóc của tôi thôi. Rồi tôi bắt đầu tìm đến Phật pháp để được tĩnh tâm.

– Mất bao lâu thì tâm hồn chị mới thực sự bình yên và có thể mở lòng đón nhận một người khác?

Vài năm sau đó thì tôi cũng có quen người khác nhưng tôi thấy số mình sao sao đó, sau 1 thời gian tìm hiểu lại thấy không an toàn nên tôi ngưng ngay. Do tôi bị mất niềm tin vào tình cảm, tin người rồi lại bị người lừa dối, nói chung tôi thấy mình không may mắn trên đường tình.

Sau tất cả, tôi nhận ra điều giúp tôi vực dậy tinh thần chính là nhờ cái nghề của mình, nghề diễn đã cho tôi có lại cuộc sống. Sau mỗi lần đổ vỡ tôi thấy mình kiệt sức, buồn quá khóc miết nên hát không nổi, thân hình thì xơ xác, học bài không thuộc… mà tâm lý đang buồn, khi lên sân khấu diễn, tôi không khóc được những cảnh buồn, giống như bản thân mình đã quá buồn nên nước mắt không rơi được nữa, tâm trí cũng không tập trung được! Lúc đó tôi tự hỏi tại sao mình lại phải kiệt sức như vậy? Mình không thể để sự nghiệp bị ảnh hưởng hay vứt bỏ nghề của mình.

NSUT Thoai My: 'Toi guc nga khi mat tat ca chi sau mot dem thuc day'Nghệ sĩ Thoại Miêu là người dẫn dắt Thoại Mỹ vào nghiệp ca diễn

Cái nghề này tôi có được là do cha mẹ, thầy cô, chị tôi cho tôi có công việc để tự nuôi sống bản thân và lo cho gia đình mà tại sao bây giờ mình lại để bản thân như vậy, trong khi nghề đâu có bạc đãi mình?

Trong tình cảm, tôi là một người phụ nữ nhưng đôi lúc tôi cũng đóng vai người đàn ông. Tôi rất cứng đầu và hơi lỳ nên dù thế nào tôi cũng không đổ lụy ra để người ta phải lo cho mình. Tôi không đòi hỏi người đàn ông quá cao và phải lo cho tôi, chỉ cần 2 người cùng chung tay làm để vun đắp hạnh phúc là đủ.

– Phụ nữ cứng đầu và lỳ lợm thì phần thiệt thường thuộc về mình, chị có nghĩ vậy không?

Nói chung, phụ nữ ai cũng muốn có một bờ vai để che chở cho mình, hay đôi lúc mình cũng muốn được làm con mèo để được ôm ấp, ve vuốt nhưng không vì như vậy mà mỗi khi vấp ngã, mình không đứng dậy được để người ta phải thương hại, tôi không phải như vậy.

– Trở về nhà và đối diện với 4 bức tường mỗi ngày, có khi nào trong sự cô độc đó, chị nghĩ mình sẽ một lần nữa tìm kiếm bờ vai hay thậm chí là một đứa con cho riêng mình?

Tôi tin vào Phật pháp và để mọi thứ tùy duyên, cái gì nó đến thì đến, không tìm kiếm mặc dù là nhiều người thương mình. Thật sự mà nói tôi cũng khó có con lắm, do cơ địa tôi hiếm muộn. Tôi đã đi khám bác sĩ rồi nhưng chính bác sĩ cũng nói, tôi có bệnh gì đâu mà chữa, mọi thứ đều bình thường.

Tôi đi chùa được quý sư thầy khuyên nhủ đừng buồn. Thi thoảng tôi cũng thèm đứa con lắm, nhưng mà mình không có được hay là kiếm chưa được… Bây giờ tôi cũng lớn tuổi rồi, thích thì thích đó nhưng để đi kiếm đi tìm thì liệu mình có còn sức lo cho con mình không?

Tôi chỉ cầu mong khi lớn tuổi, đừng có bệnh hoạn để khổ cho mình và khổ cho gia đình. Nếu có đi thì ra đi nhẹ nhàng… khi niệm Phật tôi thường cầu nguyện như vậy.

NSUT Thoai My: 'Toi guc nga khi mat tat ca chi sau mot dem thuc day'
– Nếu được quay lại quá khứ và thay đổi một sự việc nào đó thì chị sẽ chọn thay đổi chuyện gì?

Đó là sự tan vỡ cuộc hôn nhân… Mặc dù lúc đó cứng rắn thiệt nhưng giá như ngày ấy tôi đừng vội vàng, đừng quá cứng nhắc và biết suy nghĩ 1 chút thì sẽ tốt hơn. Ngày đó, tôi khó tính lắm, khi đã quyết điều gì thì thường không thay đổi, dù tôi có cho chồng cơ hội nhưng đã nói thì tôi sẽ làm. Cho nên giá như tôi có thể mềm mỏng một chút, biết cân nhắc một chút nữa thì tôi nghĩ sẽ không đến nông nổi này.

– Được biết, nghệ sĩ cải lương ngày trước được khán giả mến mộ đến nổi được tặng nhà, tặng xe, bản thân chị thì sao?

Việc khán giả tặng nhà, tặng xe cho nghệ sĩ là chuyện bình thường, tôi cũng được tặng chút chút (cười). Có nhiều người cô, người chú thương mến tài năng nghệ sĩ thật sự nên tặng chứ không phải vì tình cảm sai lệch. Nhưng với tôi thì không phải là được khán giả mang nguyên căn nhà đến cho, mà họ sẽ cho mình công việc gì đó để mình có thể kiếm tiền mua nhà hoặc tạo điều kiện cho mình mua được căn nhà với giá rẻ chẳng hạn…

– Thời đỉnh cao, cát-sê chị nhận được như thế nào?

Một đêm tôi có thể kiếm được hơn cây mấy vàng, thời mà giá vàng chỉ khoảng 3 triệu mấy – 4 triệu. Tôi kiếm được tiền nhiều lắm nhưng “thuyền to thì sóng lớn”, mình làm ra bao nhiêu rồi cũng đầu tư cho sự nghiệp lại bấy nhiêu.

– Mơ ước lớn nhất hiện tại với chị là gì sau nhiều biến cố trong cuộc sống?

Tôi chỉ cầu mong sức khỏe được bình an, không bệnh tật gì, cầu mong Tổ nghiệp còn thương, chiếu hào quang cho tôi tiếp tục nghiệp diễn để được làm nghề chân chính, được khán giả yêu mến và sẽ hát đến khi nào không còn có thể. Và nếu có kiếp sau thì xin cho con vẫn được làm nghệ sĩ!

NSƯT Thoại Mỹ: Có vinh quang mấy cũng không quên thuở cơ hàn

Tuổi thơ vất vả thiếu thốn, chịu nhiều mất mát, lẽ ra Thoại Mỹ phải rất hợp với vai “đào thương”. Vậy mà rồi, chị đã chọn một lối đi thật khác: hóa thân vào dạng vai độc, lẳng, cá tính.

Đôi dép đứt và những ngày đi bộ

Sài Gòn năm 1986. Từ ngôi nhà nhỏ ở đường Lý Chính Thắng (quận 3, TP.HCM), chiều chiều lại có cô gái nhỏ rời khỏi nhà, đi bộ đến những rạp hát. Khi đến rạp Thủ Đô, Đại Đồng, Hưng Đạo, lúc đến rạp Lao Động, Cây Gõ, Hào Huê… Đoạn đường càng xa thì phải đi càng sớm. Có lúc tối bảy giờ hát thì ba giờ chiều đã phải bắt đầu đi. Đôi dép mòn quai qua những cung đường, dép đứt thì cài kim tây vào rồi đi tiếp. Ròng rã suốt nhiều năm như vậy.

Cô gái ấy chính là NSƯT Thoại Mỹ. Đó là khoảng thời gian chị vừa mới ra trường và diễn ở đoàn cải lương Trần Hữu Trang 3. “Cũng có những hôm người bạn hàng xóm có xe đạp chở đi, tối diễn xong đồng nghiệp cho quá giang về, hoặc ngày nào ba tôi được về nhà sớm thì chở tôi đến rạp. Nhưng lúc đó, việc đi bộ dù xa đến mấy cũng không phải là vấn đề. Còn trẻ mà, chưa khi nào tôi thấy mệt. Chỉ cần được đi ca diễn là hào hứng, hạnh phúc lắm” – NSƯT Thoại Mỹ nhớ lại.

Mà hồi ấy, tình cảm của khán giả mộ điệu dành cho các nghệ sĩ cũng vô cùng ấm áp. Tối diễn thì từ sáng người người xếp hàng mua vé. Suất nào cũng kín rạp. “Thù lao vai chính được khoảng mấy ngàn/suất, đóng phụ thì ít hơn, vào vai tì nữ chỉ 600 đồng. Tôi thì vai nào cũng nhận cả, có khi nay hát đào chánh, mai xuống đào nhì, hôm sau nữa lại làm tì nữ. Anh em nghệ sĩ trong đoàn cứ luân phiên chia vai cho nhau. Tiền không nhiều nên việc đi xích lô hay ăn một gói xôi cũng không dám phung phí” – chị kể.

Tôi nhớ hoài câu nói của bác Hai Diệp Lang, bác dạy tôi rằng được giao vai chính thì hát vai chính, giao vai hiền thì hát vai hiền, đưa vai diễn cá tính thì cũng phải diễn cho ra cá tính. Đừng nản chí. Bác nói: “Con có lợi thế gì? Sắc vóc mình có, giọng ca mình không phải dở, nhưng cũng không phải xuất sắc. Vậy ca trung bình, nhưng ca theo tình huống và ca theo từng hoàn cảnh của nhân vật. Hát sao mà khán giả thấy được nhân vật của mình, để lời hát, cảm xúc của nhân vật chạm đến trái tim khán giả”. Tôi tự biết giọng ca của mình không thể bằng các chị Ngọc Huyền, Thanh Hằng, Phương Hồng Thủy… nên lúc nào cũng lắng nghe nhận xét của đàn anh, đàn chị, bậc cha chú trong nghề, để hoàn thiện mình.

NSƯT Thoại Mỹ 

 

Nhiều khán giả lớn tuổi – được nghệ sĩ gọi bằng ngoại, bằng má – thường mua bánh trái, áo quần, thậm chí nấu cơm mời các nghệ sĩ trẻ cùng ăn. Điểm hẹn quen thuộc mà “các má” hay chờ “các con” ra để ăn cơm là góc đường gần cầu Thị Nghè. Thức ăn được bỏ vào trong đôi gánh hàng rong của các má, dành cho Thoại Mỹ, Tô Châu, Quang Châu, cùng một số nghệ sĩ trẻ khác. Không có khoảng cách giữa nghệ sĩ và khán giả. Trên sân khấu, nghệ sĩ tỏa sáng với những vai diễn khóc cười, chạm vào trái tim khán giả. Nhưng ở góc phố, họ được người già xem như con cháu. Tình cảm giản dị ấm áp đó cho đến giờ, NSƯT Thoại Mỹ vẫn không sao quên được. Cũng như chị không thể nào quên thuở hàn vi của những năm tháng mới vào nghề, cả lời má chị đã dặn, rằng sau này dù có thành đạt, có nổi tiếng cũng đừng quên mình từng xuất thân trong nghèo khó. Phải luôn nhớ để giữ mình không được kiêu căng, cao ngạo.

“Hồi tôi còn bé, có lúc má đi ở đợ cho người ta. Ra đường, người ta hỏi: “Tao thấy má mày ở ngoài chợ, có muốn gặp không?”. Hai chị em tôi được dẫn đi gặp má, đứng lấp ló ngoài cửa chờ, má len lén mang phần ăn của má ra cho. Ký ức ấy làm sao quên được…” – đôi mắt của người nghệ sĩ tuổi 51 long lanh nước. Lúc chị còn học ở nhà hát Trần Hữu Trang, má chị hay nói, trông cho con gái ra trường đi hát, bà sẽ xách túi trầu đi theo. Nhưng bà đã mất khi Thoại Mỹ vừa kết thúc học kỳ thứ nhất. Năm ấy, chị mới 13 tuổi.

 NSƯT Thoại Mỹ diễn xuất thần trong vở San hà xã tắc
NSƯT Thoại Mỹ diễn xuất thần trong vở San hà xã tắc

“Chịu thiệt thòi một chút rồi con sẽ được bù đắp”

Tuổi thơ vất vả thiếu thốn, chịu nhiều mất mát, lẽ ra Thoại Mỹ phải rất hợp với vai “đào thương”. Chị nói từng có những vai mà chị không cần phải diễn xuất gì cả, đến những phân cảnh buồn nước mắt cũng tự trào ra. Vậy mà rồi, chị đã chọn một lối đi thật khác: hóa thân vào dạng vai độc, lẳng, cá tính.

Năm 1991, đoàn cải lương Trần Hữu Trang 3 giải thể, Thoại Mỹ về đoàn Trần Hữu Trang 2, sau đó được mời về đoàn Huỳnh Long. Khi bắt đầu hóa thân vào vai ác, chị cũng bắt đầu “nếm mùi” bị mắng nhiếc. Nhiều khi đang hát trên sâu khấu thì nghe bên dưới khán giả xì xào mắng nhiếc. Thậm chí khi đi quay video, khán giả bu quanh cũng vừa xem vừa chửi. Đã có lúc chị bị áp lực, khóc, ấm ức, không diễn được và muốn từ bỏ những vai ác. Nhưng đạo diễn Lê Lộc, Phượng Hoàng đã động viên chị không được diễn “bớt ác lại”, mà thậm chí còn phải diễn ác hơn nữa. Khán giả càng ghét, chứng tỏ nhân vật càng thành công.

“Tôi nhớ hoài câu nói của bác Hai Diệp Lang, bác dạy tôi rằng được giao vai chính thì hát vai chính, giao vai hiền thì hát vai hiền, đưa vai diễn cá tính thì cũng phải diễn cho ra cá tính. Đừng nản chí. Bác nói: “Con có lợi thế gì? Sắc vóc mình có, giọng ca mình không phải dở, nhưng cũng không phải xuất sắc. Vậy ca trung bình, nhưng ca theo tình huống và ca theo từng hoàn cảnh của nhân vật. Hát sao mà khán giả thấy được nhân vật của mình, để lời hát, cảm xúc của nhân vật chạm đến trái tim khán giả”.

Tôi tự biết giọng ca của mình không thể bằng các chị Ngọc Huyền, Thanh Hằng, Phương Hồng Thủy… nên lúc nào cũng lắng nghe nhận xét của đàn anh, đàn chị, bậc cha chú trong nghề, để hoàn thiện mình” – NSƯT Thoại Mỹ tâm sự. Những năm ấy, mỗi đoàn đều có đào chính: Ngọc Huyền, Tài Linh, Thanh Thanh Tâm… Vậy ai sẽ là đào nhì, đào độc? Trả lời câu hỏi ấy chính là lựa chọn của Thoại Mỹ. Chị nói vui, chị cùng với nghệ sĩ Thanh Hằng khi ấy đã “hốt hết” những vai đào nhì, đào độc (Thanh Hằng còn đảm nhận các vai “mụ”).

 NSƯT Thoại Mỹ là cô đào ăn ý với NSƯT Vũ Linh
NSƯT Thoại Mỹ là cô đào ăn ý với NSƯT Vũ Linh

Cái tên Thoại Mỹ từ những vở diễn tốt nghiệp: Y Ban và nàng Tiên, Người đẹp bến Tiền Châu, Người đẹp mẫu đơn… dần dần tạo ấn tượng với vở Một nửa kim tiền, Lương Sơn Bá Chúc Anh Đài, Giang sơn và mỹ nhân. Đến vai Phi Loan trong vở Sở Vân cưới vợ là chị bật lên, thành một tên tuổi nổi tiếng. Đóng đào nhì và đúng như dự đoán của những người đi trước, Thoại Mỹ đã nổi tiếng, được yêu thích bằng chính những vai độc, lẳng, cá tính ấy.

Nhà người ta ăn cơm còn miếng xương cá và nước chan, gọi tôi vào cho bưng về ăn là mừng lắm. Bữa nào không đi học thì ở nhà phụ bán hủ tíu, để được cho nước hủ tíu làm canh… Thuở hàn vi ấy, má tôi luôn dặn dò, sau này con có thành đạt, có nổi tiếng, thì cũng đừng bao giờ quên những lúc khổ như thế này. Phải nhớ để mà sống, mà biết quý trọng cuộc đời mình, biết gìn giữ và ứng xử với người. Cho dù tôi có nổi tiếng bao nhiêu, vinh quang đến mấy, cũng không bao giờ quên lời má…”

NSƯT Thoại Mỹ 

“Cô Bảy Phùng Há thường khuyên tôi cứ chịu khó và nhẫn nhịn, chịu thiệt thòi một chút, rồi con sẽ được bù đắp. Lúc còn đóng những vai nho nhỏ, đến khi được hát cùng với các chú NSND Minh Vương, Hoài Thanh, NSND Thanh Tuấn… Mừng lắm em ơi, mừng không thể tả!” – giọng chị reo vui khi nhớ lại một thuở vào nghề đầy nỗ lực và cũng thật nhiều kỷ niệm đẹp. Người nghệ sĩ ấy đã dành trọn tâm sức và cuộc đời mình cho sân khấu cải lương, đã cống hiến đến kiệt cùng sức lực cho những hóa thân trên sân khấu. Năm 1992, khi vở tuồng Ngọc Kỳ Lân kết thúc, khán giả không hề biết Hồng Phụng của họ – vai diễn mang về cho Thoại Mỹ huy chương vàng giải Trần Hữu Trang năm ấy – đã ngất xỉu ngay sau khi tấm màn nhung vừa khép lại.

Ngồi cùng chị qua cơn mưa chiều tháng Tư, nghe những tâm tình nhẹ nhàng mà thiết tha: “Tôi bị bệnh tim, giờ phải uống thuốc mỗi ngày, rất nhiều lần cứ đóng màn là tôi ngã xuống trong vòng tay của đồng nghiệp. Tôi vẫn luôn cầu Tổ nghiệp cho được hát đến hơi thở cuối cùng, nếu có chết, cũng xin được chết trên sân khấu…”.

Gạn đục khơi trong hai từ “nghệ sĩ”

Giữa ồn ào của làng giải trí đang khiến hình ảnh người nghệ sĩ xấu dần đi trong mắt công chúng, may mắn thay vẫn còn một nơi để mọi người cùng nhau nhìn nhận lại tài năng và sự tận hiến của những người nghệ sĩ đích thực.

“Hào quang là nhất thời, huyền thoại là mãi mãi” câu nói mở đầu của người dẫn chương trình Bửu Điền, cũng là nhà sản xuất chương trình Dấu ấn huyền thoại (phát sóng trên HTV7 lúc 20g35 thứ Tư hàng tuần) đủ để cả công chúng và người làm nghề phải nhìn nhận lại giá trị và ý nghĩa của 2 từ nghệ sĩ.

Dấu ấn huyền thoại không nằm ngoài xu hướng hoài niệm khi đem trở lại những giọng ca vang bóng một thời, những chân dung nghệ sĩ ở lĩnh vực tân nhạc, cổ nhạc. Việc dàn dựng đan xen giữa phần talk show (nghệ sĩ kể chuyện đời chuyện nghề) và mini liveshow (trình diễn lại những tác phẩm gắn với tên tuổi họ) không quá mới mẻ, nhưng chương trình vẫn có sức hút mạnh mẽ nhờ “đẳng cấp” của các nghệ sĩ khách mời và ở tư cách đạo đức làm nghề của họ.

Tâm sự của những nghệ sĩ xuất hiện trong Dấu ấn huyền để lại những bài học đạo đức làm nghề ý nghĩa cho giới nghệ sĩTâm sự của những nghệ sĩ xuất hiện trong Dấu ấn huyền thoại để lại những bài học đạo đức làm nghề ý nghĩa cho giới nghệ sĩ
Với 4 số đã qua, khán giả lần lượt được gặp lại những thần tượng như NSND Bạch Tuyết, ca sĩ Bảo Yến, NSƯT Hải Phượng (đàn tranh) và mới nhất là NSND Thanh Tuấn. Dù đã ở hàng U60, U70, U80 nhưng tất cả đều khiến người xem thán phục vì sự trẻ trung lẫn “lửa nghề” trong họ.

NSND Bạch Tuyết vẫn xuất thần khi tái hiện trích đoạn Đời cô LựuDiễn kịch một mình đã làm nên tên tuổi của bà, NSND Thanh Tuấn vẫn giữ cách rung ngân nhấn chữ độc đáo khi hóa thân lần nữa thành thái tử Ngũ Châu (vở Đường gươm Nguyên Bá) và Chu Văn An (Nỗi lòng Chu Văn An) – 2 vai diễn để đời trong đời làm nghề của ông.

Ca sĩ Bảo Yến vẫn khiến người nghe bồi hồi khi cất giọng “Em hát đi ru mây hạ về…” hay “Mình gặp nhau như lúc mới quen ban đầu cớ sao anh ngập ngừng…” bởi gần như không có sự khác biệt nào giữa tiếng hát hiện nay và của 20, 30 năm về trước. Ngón đàn của “ngôi sao đàn tranh” Hải Phượng vẫn sắc sảo điêu luyện khi dạo lên những khúc nhạc Lưu Thủy – Bình Bán – Kim Tiền, Hòn Vọng Phu…

Không chỉ vậy, điều khiến người xem tâm đắc nhất ở chương trình chính là những tâm sự về nghề nghiệp của nghệ sĩ khách mời. Lắng nghe NSND Bạch Tuyết kể về việc bà luôn thuộc nằm lòng lời người thầy – NSND Phùng Há: “Bao nhiêu người cúi xuống để con bước lên lưng của người ta” để luôn yêu thương, san sẻ với đồng nghiệp, dù họ chỉ là nhân viên hậu đài, phục trang; hay nghe NSND Thanh Tuấn lý giải chuyện vẫn đi hát đám tiệc, dù được phong danh hiệu cao quý là vì “Không có danh hiệu nào chia cách được Thanh Tuấn với khán giả”…. mới hiểu vì sao sau ngần ấy thời gian trôi qua, với bao nhiêu lớp nghệ sĩ mới đã xuất hiện, tên tuổi của họ vẫn sống mãi trong lòng công chúng.

Thái độ làm nghề nghiêm túc, lòng tôn kính với tổ nghiệp với khán giả và nhất là tính khiêm tốn chính là những giá trị cốt lõi giúp họ trở thành những “huyền thoại”, những “tượng đài” trong nghề. Giữa thời buổi công chúng đang mất niềm tin với hai chữ “nghệ sĩ” vì những lùm xùm không minh bạch khi làm từ thiện, quảng cáo sai sự thật và phát ngôn coi thường khán giả, những sẻ chia, tâm sự của các “huyền thoại” trong chương trình đã góp phần gạn đục khơi trong hai chữ “nghệ sĩ”, để cùng nhau nhìn nhận lại đâu mới là người nghệ sĩ đích thực.