Home Giải trí Cuộc đời vinh quang và nước mắt của NSƯT Thanh Nguyệt, cô...

Cuộc đời vinh quang và nước mắt của NSƯT Thanh Nguyệt, cô đào cải lương nổi tiếng một thời

0
7037

Từng là cô đào nổi tiếng một thời của làng cải lương Việt Nam, giờ đây tuổi xế chiều của NSƯT Thanh Nguyệt là những ngày tháng chống chọi với bệnh tật.

NSƯT Thanh Nguyệt được khán giả yêu mến bởi gương mặt phúc hậu - Ảnh: Linh Huỳnh

Vốn bản tính hiền lành, không bon chen danh lợi, là người biết trước biết sau nên NSƯT Thanh Nguyệt luôn sống hết mình vì người khác. Bà kể về cuộc đời và sự nghiệp của mình một cách rất nhẹ nhàng, bình thản như cách mà mọi người yêu quý bà bấy lâu nay.

Bước ngoặt mới trong đời nghệ sĩ

NS Thanh Nguyệt xin nghỉ hát đoàn Hoa Sen, ông Bầu biết việc NS Thanh Nguyệt ký hợp đồng với Kim Chưởng, ông bảo Thanh Nguyệt ở lại hát cho Hoa Sen, ông sẽ ra 200.000 đồng để thối lại đoàn Kim Chưởng. Thấy cách đối xử của ông Bầu Cao không tình cảm, NS Thanh Nguyệt đã cương quyết rời đi để gia nhập đoàn Kim Chưởng.

Đây chính là bước ngoặt mới trong sự nghiệp nghệ thuật của NS Thanh Nguyệt. Khi chị về hát trên sân khấu Kim Chưởng từ năm 1964, lúc đó đoàn có các diễn viên: Phương Quang, Thanh Nhàn, Trường Xuân, Dũng Thanh Lâm, Diệp Lang, Phi Hùng, Hề Minh, hề Vui…Về dàn nữ diễn viên có: NS Phượng Liên, Trương Ánh Loan, Kim Liên, Thanh Nguyệt…

Chị đã hát qua những vở: Người gọi đò bên sông (vai Nhật Thường Dung), Mười đêm hương lửa (vai Cát Dung), Qủy Bảo (vai Thất Hồn Nhân)… Và NS Thanh Nguyệt nổi danh qua vai Tiểu Long Nữ trong tuồng Song long thần chưởng, chị được giới thiệu tham gia giải Thanh Tâm năm 1964.

NS Hữu Tài và NSƯT Thanh Nguyệt diễn chung trong vở Lan và Điệp

NS Hữu Tài và NSƯT Thanh Nguyệt diễn chung trong vở Lan và Điệp

Đến vòng chung kết, NS Thanh Nguyệt đứng hàng thứ ba, sau nghệ sĩ Lệ Thủy và Thanh Sang. Năm 1964, giải thưởng Thanh Tâm chỉ phát hai giải Huy chương vàng nên Lệ Thủy và Thanh Sang được trao giải. NS Thanh Nguyệt rớt năm đó và phấn đấu cho năm kế tiếp. Chị nổi danh qua vai Gia Cát Anh, tuồng Thiên hạ đệ nhất kiếm và đúng như lời dự đoán của báo giới và công chúng năm 1965 chị đoạt huy chương vàng giải Thanh Tâm.

Soạn giả Nguyễn Phương nhận xét: “Chỉ sau ba năm đi hát qua hai đoàn Hoa Sen và Kim Chưởng, nữ nghệ sĩ Thanh Nguyệt đã vinh dự đoạt được huy chương vàng giải Thanh Tâm, một giải thưởng sân khấu mà các nam nữ nghệ sĩ cải lương đều mơ ước. Buổi phát giải Thanh Tâm 1965, Thanh Nguyệt hát trên sân khấu Dạ Lý Hương vở Bụi mờ ải nhạn, được khán giả và ký giả kịch trường nhiệt liệt khen ngợi. Năm 1966, hết hợp đồng với Kim Chưởng, Bầu Long Kim Chung mời Thanh Nguyệt về hát với 250.000 đồng, hát trong đoàn Kim Chung 1 với các nghệ sĩ Kim Chung, Bích Hợp, Kim Tuyến, Như Ngọc, Tấn Tài, Thanh Hải, Hoài Trúc Phương, Minh Đạt, Ngọc Toàn, Quang Hữu, hề Văn Hường và Ba Hội. NS Thanh Nguyệt đã hát ở đoàn Kim Chung 1 các tuồng: Đường Minh Hoàng – Dương Quí Phi, Lưới tình, Kiếm khách Cao Đại Sơn, Thoại Ba công chúa, Tóc gởi sân chùa…. Đến năm 1968, NS Thanh Nguyệt sang hát ở đoàn Kim Chung 5 qua các tuồng: Bão cát, 14 đêm tình, Thằng điên và nàng công chúa. Năm 1971, Thanh Nguyệt cộng tác với đoàn Thái Dương của bà Bầu Tiêu Thị Mai và năm 1972, được mời đi biểu diễn cải lương ở Hội Chợ nước Lào. Năm 1974, hát ở đoàn Tiếng Hát Dân Tộc của bầu Năm Cư các tuồng: Tuổi hồng cho em, Chuyện tình An Lộc Sơn, Mạnh Lệ Quân, Mùa thu lá bay…. Sau năm 1975, NS Thanh Nguyệt về hát cho các đoàn hát Trung Hiếu, Thanh Minh, Saigon 1, Trần Hữu Trang, đoàn 2-84 và thu nhiều vở vidéo cải lương: Lương Sơn Bá Chúc Anh Đài, Qua cầu đắng cay, Lan và Điệp, Nước biển mưa nguồn…”.

NSƯT Thanh Nguyệt – Cuộc đời vinh quang và nước mắt
NSƯT Thanh Nguyệt và NS Hà My trong vở Lan và Điệp

Nghệ sĩ Thanh Nguyệt được mời thu vidéo cải lương rât nhiều, chị chuyên đóng các vai bà mẹ nông dân suốt đời chịu thương chịu khó hy sinh vì chồng vì con. Với phong cách diễn xuất chân thật, giọng ca trầm ấm, lấy nước mắt khán giả, nên NS Thanh Nguyệt được các đạo diễn tin cậy, mời hóa thân vào các số phận bà mẹ hiền, gặp nhiều bi kịch.

Thanh Nguyệt gá nghĩa với soạn giả Mộc Linh, một soạn giả nổi danh trong giới cải lương, có một con trai tên Thế Phi. Tuy nhiên cuộc hôn nhân này đã không kéo dài. Sau đó nhiều năm, NS Thanh Nguyệt tái giá với nghệ sĩ Quốc Nhĩ, đồng nghiệp trong đoàn hát Thanh Minh. Quốc Nhĩ rất thương Thế Phi, chăm sóc dạy dỗ như con ruột của mình. Thế Phi cũng yêu thương Quốc Nhĩ như cha ruột của mình.

Thế Phi có thời gian học hát trong đoàn Đồng Ấu Trần Hữu Trang, hợp cùng với Bảo Ngọc thành một cặp diễn viên đầy triển vọng. Thế Phi sáng tác nhiều kịch bản cải lương như: Khúc nhạc tương phùng, được thu vidéo và được khán giả và báo chí ngợi khen. Thế Phi đã nối nghiệp cha làm nghề soạn giả tuồng cải lương. Hiện nay hai vợ chồng Thanh Nguyệt – Quốc Nhĩ là một cặp vợ chồng hạnh phúc, đầm ấm. Hai anh chị thường có mặt trong các show diễn cải lương hoặc cùng đèo nhau đi hát chùa gây qủy từ thiện. Giới nghệ sĩ và khán giả quen biết rất ái mộ cuộc sống hạnh phúc và chuyên làm việc từ thiện của Thanh Nguyệt và Quốc Nhĩ. Mới đây, HTV đã thu hình vở Nữ tướng Nguyễn Thị Định, NS Thanh Nguyệt đã được mời đóng vai diễn này. Chị vẫn thường xuyên tham gia biểu diễn các vở tuồng về Phật giáo do Đoàn Thanh Nga tổ chức. Ngoài ra còn tham gia thu âm bài ca cổ, bài bản cải lương trên sóng Đài Tiếng nói Nhân dân TP HCM.

NSƯT Thanh Nguyệt – Cuộc đời vinh quang và nước mắt
NS hài Bình Mập, NSƯT Thanh Nguyệt, Hoàng Nhất và Hùng Minh

NS Thanh Sang kể: “Nghệ sĩ Quốc Nhĩ nhờ Tiếng trống Mê Linh se duyên với Thanh Nguyệt, rồi ông nhẫn nhịn nuôi đứa con riêng của vợ, thương như con ruột. Anh hiền lành, còn chị chung thủy, đảm đang. Vợ chồng già hủ hỉ với nhau trong căn nhà nhỏ ở Gò Vấp, con trai và cháu nội ở gần đó cứ chạy tới chạy lui thăm viếng. Những ngày chị đi quay phim thì anh ở nhà chăm sóc người chị vợ bị bệnh tâm thần nay đã lớn tuổi. Khi chị ở nhà, anh cũng lo trong lo ngoài để chị rảnh rang học thoại kịch bản phim. Hàng xóm của vợ chồng Quốc Nhĩ, Thanh Nguyệt chính là NS Hùng Minh. Nghệ sĩ chúng tôi khi về chiều lúc nào cũng nhớ đến thời vang son của sân khấu và bảo ban nhau hãy giữ lấy chữ nghề. Trong số những nghệ sĩ tâm huyết với cải lương phải kể đến Thanh Nguyệt và Quốc Nhĩ”.

NSƯT Thanh Nguyệt – Cuộc đời vinh quang và nước mắt
NSƯT Phượng Loan, Minh Vương, Hùng Minh và Thanh Nguyệt trong vở Gấc mộng đêm xuân

Mờ mắt vẫn bám sàn diễn

Đến một con hẻm nhỏ trên đường Quang Trung (quận Gò Vấp, TP.HCM), hỏi thăm nhà NSƯT Thanh Nguyệt ai cũng biết, bởi người dân nơi đây đã quá quen thuộc với hình ảnh một đôi vợ chồng già đèo nhau trên chiếc xe Dream cũ kỹ khiến bao người xúc động và ngưỡng mộ.

Ấn tượng đầu tiên khi gặp NSƯT Thanh Nguyệt chính là gương mặt toát lên vẻ phúc hậu, hiền từ cùng mái tóc dài được búi gọn phía sau theo kiểu các bà mẹ miền Nam của bà. Dáng dấp ấy cũng hiện diện trong hầu hết các vai diễn mà bà thể hiện.

Cuộc đời vinh quang và nước mắt của cô đào nổi tiếng một thời 4Năm 16 tuổi, Thanh Nguyệt bén duyên với sân khấu cải lương từ những vai diễn nhỏ, để rồi trở thành một nghệ sĩ nổi tiếng sau đó – Ảnh: T.L

Có lẽ ít ai biết được rằng con đường đến với nghệ thuật của NSƯT Thanh Nguyệt cũng lắm trắc trở. Năm 16 tuổi, bà chính thức bước lên sân khấu với vai trò là người làm nền để tôn lên vẻ đẹp lộng lẫy cho những cô đào, anh kép đang hóa thân vào vai ông hoàng, bà chúa trong vở tuồng.

Đêm đêm, Thanh Nguyệt ngồi bên cánh gà, theo dõi và học lối diễn của các nghệ sĩ đàn anh đàn chị. Không ngừng quyết tâm và phấn đấu, Thanh Nguyệt dần được giao những vai diễn lớn hơn và được khán giả nhớ đến qua một số vở cải lương như: Áo cưới trước cổng chùa, Thiên hạ đệ nhất kiếm, Song long thần chưởng, Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài, Lan và Điệp, Bóng tối và ánh sáng…

Với hơn 50 năm gắn bó với bộ môn nghệ thuật cải lương, NSƯT Thanh Nguyệt đã tham gia hàng trăm tuồng hát, hàng nghìn suất diễn trên các sân khấu, nhưng để lại ấn tượng sâu đậm với khán giả nhiều nhất chính là vai bà mẹ của nàng Xuân Tự (Lệ Thủy thủ vai) trong vở Áo cưới trước cổng chùa.

Khi được hỏi vai diễn mà bà yêu thích nhất, Thanh Nguyệt khẳng định: “Tôi đã khóc từ khi đọc kịch bản. Hay từ nội dung cho tới lời thoại. Soạn giả Kiên Giang viết câu nào cũng đầy chất văn học, đọc mà thấm, mà ngọt ngào. Trong đó, vai bà mẹ mà tôi diễn dẫn dắt khán giả trải qua mọi cung bậc cảm xúc, cười đó rồi khóc đó”.

Sau khi ngưng diễn ở đoàn cải lương Trần Hữu Trang, NSƯT Thanh Nguyệt được mời đóng kịch, phim truyền hình. Và bà đã trở thành gương mặt quen thuộc trong rất nhiều phim truyền hình nổi tiếng như: Người con gái đất đỏ, Ngã rẽ cuộc đời, Ký túc xá… và gần đây nhất là Trở về 3. Nhờ tài hóa thân tuyệt vời, bà đóng đa dạng các loại vai khác nhau cũng như gây ấn tượng mạnh mẽ với người xem.

Cuộc đời vinh quang và nước mắt của cô đào nổi tiếng một thời 3

Nghệ sĩ Thanh Nguyệt được khán giả nhớ đến qua các vở cải lương như Áo cưới trước cổng chùa, Thiên hạ đệ nhất kiếm, Song long thần chưởng… – Ảnh: T.L

Chia sẻ kinh nghiệm diễn xuất thành công những vai bà mẹ hiền lành có số phận đau khổ, NSƯT Thanh Nguyệt cho biết mỗi lần cất tiếng hát, bà đều nhớ đến hình ảnh của mẹ bà. Hơn nữa, theo bà, người nghệ sĩ ngoài tài năng còn phải biết hi sinh cho vai diễn, dành thời gian tìm hiểu và đồng cảm với số phận nhân vật mới có thể thành công.

Nhiều năm nay, nghệ sĩ Thanh Nguyệt mang trong mình nhiều căn bệnh nguy hiểm có thể đe dọa tính mạng bất cứ nào như: bệnh tim, cao huyết áp, xuất huyết võng mạc, máu nhiễm mỡ, giãn tĩnh mạch… nhưng lại không có đủ tiền thuốc thang, chạy chữa. Cuối tháng 5 vừa qua, bà phải đi cấp cứu trong tình trạng huyết áp tăng cao cùng bệnh tim mạch khiến bà khó thở và suýt mất mạng nếu không kịp thời nhập viện.

“Vào khoảng 6 giờ chiều tối hôm đó, đột nhiên tôi thấy có một thứ gì đó che hết một con mắt bên phải dù không thấy dấu hiệu bị xốn cộm. Hoảng sợ quá, tôi đi hỏi mọi người xem có thấy gì trong mắt tôi không, nhưng vẫn không tìm thấy. Sau đó, tôi lấy máy đo mới biết huyết áp tăng cao lên mức 180 nên vội lấy thuốc uống ngay. Lo sợ bị xuất huyết não, tôi nhờ con trai chở vào Bệnh viện 175 cấp cứu ngay trong đêm để bác sĩ theo dõi. Lần đó, tôi nằm viện hơn một tuần lễ, họ chăm sóc chu đáo lắm”, NSƯT Thanh Nguyệt kể lại.

Hệ quả của bệnh tăng huyết áp khiến NSƯT Thanh Nguyệt bị xuất huyết võng mạc nên mắt phải không còn nhìn thấy rõ, buộc phải tiêm thuốc hơn 6 tháng qua nhưng máu bầm vẫn chưa tan. Bên cạnh đó, bà còn điều trị nhiều căn bệnh khác, mỗi tháng một lần bà vào Bệnh viện quận Bình Thạnh nhận thuốc điều trị bệnh tim, máu nhiễm mỡ, theo chế độ bảo hiểm y tế. Số tiền điều trị hằng tháng lên đến 2 triệu đồng, trong khi thu nhập của gia đình thì bấp bênh, không ổn định.

Cuộc đời vinh quang và nước mắt của cô đào nổi tiếng một thời 6

Thanh Nguyệt và Lệ Thủy trong vở Áo cưới trước cổng chùa – Ảnh chụp màn hình

Lúc trước, NSƯT Thanh Nguyệt gần như phải cáng đáng hết cuộc sống của cả nhà. Tuy nhiên, do sức khỏe không đảm bảo, đi đứng khó khăn vì mắt bị mờ nên bà hạn chế nhận lời đóng phim, đóng kịch tránh làm ảnh hưởng đến mọi người. Phần vì thấy người bạn đời đưa rước, nắng mưa gió bụi gật gà trên xe, bà xót. Kể từ đó, mức thu nhập của hai vợ chồng khá bấp bênh, luôn thiếu trước hụt sau.

Không giống các nghệ sĩ khác, mỗi lần “thập tử nhất sinh” Thanh Nguyệt vẫn giữ kín và không hề tiết lộ với khán giả, bạn bè đồng nghiệp, bởi bà biết đa số những nghệ sĩ đều có hoàn cảnh khó khăn, riêng những trường hợp khá giả chỉ đếm trên đầu ngón tay.

Nói về mong muốn của mình, từ tâm can, NSƯT Thanh Nguyệt cho biết: “Nói chung, tôi cũng không thoát khỏi cảnh sống chật vật như anh em trong giới nghệ sĩ, nhìn lên mình không bằng ai, nhìn xuống không ai bằng mình, thôi thì mình sống an phận đi. Tôi may mắn được Tổ nghề phù hộ, được khán giả thương yêu. Chừng này tuổi vẫn còn được sống với nghề. Hễ khán giả gặp là nắm tay, xuýt xoa: Trời ơi, cô Thanh Nguyệt ở ngoài còn đẹp và sang hơn trên phim nữa!”.

Qua hai “lần đò” và bến đỗ hạnh phúc

NSƯT Thanh Nguyệt tên thật là Nguyễn Thị Thanh Nguyệt, sinh năm 1947 tại Bạc Liêu. Mặc dù sinh ra trong một gia đình không có ai theo nghệ thuật, nhưng từ nhỏ, bà được nhiều người khen có chất giọng trầm giàu cảm xúc nên có nhiều triển vọng. Năm 16 tuổi, Thanh Nguyệt bén duyên với sân khấu cải lương từ những vai diễn nhỏ, để rồi trở thành một nghệ sĩ nổi tiếng như hiện nay.

Mẹ của Thanh Nguyệt mê cải lương nhưng khi nghe con gái theo gánh hát thì bà khóc ngất. Bà lo thân con gái mới mười mấy tuổi đầu phải xa nhà đi theo gánh hát, “rầy đây mai đó hỏi sao mà không lo cho được”. Nhưng chỉ vài năm sau, khi Thanh Nguyệt cùng đoàn Hoa Sen đang hát ở Vạn Giả thì bà hay tin mẹ bà đã qua đời. Lúc đó, Thanh Nguyệt không có tiền về quê. Các nghệ sĩ trong đoàn phải gom tiền giúp đỡ bà mới có đủ tiền mua vé xe về quê chịu tang mẹ. Do đường xá thời đó rất khó di chuyển, bà phải mất đến 9 ngày mới kịp nhìn mặt thân mẫu lần cuối.

Mẹ mất, kể từ đó cuộc sống của Thanh Nguyệt vất vả gấp bội phần vì phải thay đổi gánh hát liên tục với quyết tâm đi hát kiếm tiền nuôi các em khôn lớn nên người. Chưa kể những ngày các em ngã bệnh, bà phải ngược xuôi vay tiền khắp nơi để lo thuốc thang cho các em.

Cuộc đời vinh quang và nước mắt của cô đào nổi tiếng một thời - ảnh 4

Bất chấp những thăng trầm cuộc sống, vợ chồng nghệ sĩ Thanh Nguyệt và Quốc Nhĩ vẫn yêu thương nhau như ngày đầu – Ảnh: Linh huỳnh

Là thân con gái, dù mạnh mẽ, can trường đến mấy cũng cần một bờ vai để nương tựa. Đúng lúc ấy, soạn giả Mộc Linh ngỏ lời nên duyên thì Thanh Nguyệt gật đầu đồng ý với mong muốn mở ra những trang vui trong cuộc đời. Tuy nhiên, chỉ vài năm sau khi kết hôn và sinh con trai đầu lòng, nữ nghệ sĩ đã quyết buông tay sau nhiều lần gắng gượng, chịu đựng bởi vì chồng bà mê “men” hơn mê vợ, vui thú bên những bóng hồng xinh đẹp, bỏ mặc người vợ trẻ bên mâm cơm nguội lạnh.

Kiếp nghệ sĩ sống đời nổi trôi, rày đây mai đó, Thanh Nguyệt cố kìm lòng gửi con trai cho người chị chăm sóc, để con được học hành đàng hoàng. Sau những buổi diễn thành công, đêm đến nằm nhớ con, Thanh Nguyệt chỉ biết khóc thầm.

Những tưởng cánh cửa hạnh phúc đã khép lại, rồi do duyên số mà Thanh Nguyệt gặp nghệ sĩ Quốc Nhĩ (chồng của NSƯT Thanh Nguyệt bây giờ). Khi biết Quốc Nhĩ có tình ý, Thanh Nguyệt rất đỗi phân vân, bởi bà không biết liệu ông có bao dung, có thương đứa con trai riêng của bà không? Cuối cùng, sự chân thành của ông đã thuyết phục được bà. Được nghệ sĩ Thanh Nga se duyên, họ kết thành đôi. Ít ai biết được rằng khi Thanh Nguyệt đi lưu diễn xa, chính một tay nghệ sĩ Quốc Nhĩ đứng ra chăm sóc con riêng của vợ chẳng khác nào con ruột.

Ở tuổi xế chiều, hai vợ chồng hủ hỉ với nhau trong căn nhà nhỏ ở quận Gò Vấp. Do NSƯT Thanh Nguyệt không biết chạy xe nên ông trở thành tài xế riêng của bà. Dù phải đưa đi, đón về thường xuyên nhưng ông không một lời than thở. Đi làm, đi bệnh viện, đi từ thiện, ông bà luôn có đôi. Lúc NSƯT Thanh Nguyệt ở nhà thì ông lo trong ngoài, để bà đỡ bận bịu, có thời gian học kịch bản. Bất chấp những thăng trầm cuộc sống, vợ chồng nghệ sĩ Thanh Nguyệt và Quốc Nhĩ vẫn yêu thương nhau như ngày đầu…

NSƯT Thanh Nguyệt: Trọng nghề sẽ nên nghiệp

Sau những cực nhọc, vinh quang và có cả cay đắng trong cuộc đời, người nghệ sĩ bước sang tuổi 73 này vẫn không thôi khát khao dâng cho đời những bông hoa nghệ thuật đẹp nhất từ tâm hồn của mình

NSƯT Thanh Nguyệt: Trọng nghề sẽ nên nghiệp - Ảnh 1.

NSƯT Thanh Nguyệt

Cơ cực làm nên danh phận

Cách kể chuyện của NSƯT Thanh Nguyệt trầm tĩnh, hiền lành nhưng tôi vẫn cảm được sự sôi sục, háo hức của cái thời bà mới vào nghề, chỉ là cô bé 8 tuổi mà được khán giả khen ngợi ca mộc mạc, mùi mẫn.

Từ ban “Đồng Nhi Ca” trong thánh thất Cao Đài, giọng ca của cô bé 8 tuổi lọt vào tai nghệ nhân Năm Nhu. Ông là dân chơi tài tử, chuyên đờn kìm đã thu nhận cô làm học trò, truyền dạy bài bản và rèn giũa cách thể hiện bài vọng cổ. Rồi ông Mười Ô, bạn của người cha nuôi của bà, phát hiện tài năng bẩm sinh ở đứa trẻ này, giới thiệu vào ca ở Đài Phát thanh tỉnh Bạc Liêu. Đến năm 1962, nghệ sĩ Thanh Nguyệt chính thức được ông bầu Bảy Cao xác nhận là tài năng mầm non, tuyển vào đoàn cải lương Hoa Sen lúc tròn 15 tuổi.

Nghề hát đối với bà không chỉ có niềm vui, vinh quang mà còn nhiều khổ cực, đắng cay. Đó là những chuyến đi dài trên chiếc ghe bầu len lỏi trong những cánh đồng bạt ngàn. Có nơi, sân khấu mục nát, không có cả chỗ nghỉ ngơi. Những đêm cả đoàn phải ngủ nhờ trên sạp thịt, sạp rau trong chợ. Sáng đến, nghệ sĩ phải thức dậy thật sớm để trả lại nơi buôn bán cho người dân. Trong ký ức của bà, có nữ nghệ sĩ đã sinh con khi trên đường lưu diễn, nam nghệ sĩ đã nằm lại nơi đất khách trong những chuyến đi không biết ngày, tháng. Cứ thế bà lớn lên, mang nặng trong lòng hoài bão phải trở thành cô đào hát nổi danh, dù cơ cực đến mấy cũng vượt qua để lo cho gia đình hết khổ nghèo.

“Để đổi lấy sự tán thưởng của khán giả, người nghệ sĩ phải sống trọn kiếp tằm nhả tơ. Bao nhiêu khổ cực của nghề hát tôi đều trải qua. Đoàn hát ngày xưa đi đến đâu, trẻ con chạy theo rần rần. Tối đến, sân khấu đông kín người xem, nhìn xuống chỉ thấy những mái đầu san sát nhau. Khán giả reo hò, cổ vũ khiến bao nhiêu mệt nhọc của nghệ sĩ tiêu tan hết” – bà cười nhân hậu khi nói về đời mình.

Hoài niệm vinh quang một thời để dặn mình đã được sống oanh liệt, nên dù ngày nay ngặt nghèo cũng không được phép buông bỏ đam mê.

Để được đứng trên sân khấu, bà phải mất cả quãng đời thanh xuân để học. “Chính cơ cực làm nên danh phận đời tôi, một đào hát chưa bao giờ chê bất cứ một vai tuồng nào. Mỗi nghệ sĩ cải lương không chỉ gắn bó với một đoàn, mà luân chuyển nhiều sân khấu để học nghề, trả ơn thầy qua từng vai diễn, đó là biểu hiện của chữ tín và lòng trung. Hai thứ đó không thể phai mờ trong lòng tôi, dù đời nghệ sĩ có chìm nổi theo từng thời cuộc” – bà khẳng khái.

NSƯT Thanh Nguyệt: Trọng nghề sẽ nên nghiệp - Ảnh 2.

NSƯT Thanh Nguyệt cùng chồng – nghệ sĩ Quốc Nhĩ

Trọng bản thân mình

Nói về bí quyết giúp vượt qua những chông gai, bà tâm sự hạnh phúc do mình tạo ra. Vui hay sướng là mục tiêu cuối cùng của đời người. Trong nghề hát, niềm vui ẩn chứa từ những sự việc nhỏ nhặt nhất mà mình phải tự tìm lấy. “Hạnh phúc là do cảm giác, cảm nhận, đều xuất phát từ tâm trạng. Tôi cho rằng trong đời nghệ sĩ, cái được thường chẳng ai để ý, còn cái không được thì luôn nghĩ nó to tát. Thực ra, hạnh phúc trong cuộc đời tùy thuộc vào thái độ ta thưởng thức nó. Hồi tôi được trao HCV triển vọng giải Thanh Tâm năm 1965, nhiều bầu gánh hát âm thầm cho người đến mời rời bỏ đoàn của cô Bảy – Kim Chưởng để về với họ, cát-sê tăng gấp 10 lần nhưng tôi không làm thế. Vẫn ở với “lò luyện thép” của cô Bảy, vẫn lãnh đồng lương như cũ nhưng bù lại, tôi được coi trọng trong nghề, được các bậc cha chú nhìn mình bằng ánh mắt khác” – NSƯT Thanh Nguyệt kể.

Và cũng nhờ ý thức rèn giũa trong nghề, bà được giới chuyên môn đánh giá cao về khả năng thâm nhập tính cách nhân vật độc đáo. Trầm luân qua nhiều kiếp nạn với nghề, có lúc ăn khoai lang luộc để qua ngày. Có lần bệnh thập tử nhất sinh, rồi sanh con trong cảnh túng thiếu, bà vẫn vượt qua nhờ vào ý thức coi trọng bản thân. “Làm việc gì ảnh hưởng đến danh dự của nghề, dù được nhận vàng mười, tôi cũng từ chối” – bà bày tỏ.

Cái giá để trưởng thành đắt lắm

Không thuộc người thích tô hồng ký ức, bà thích sự tương tác trò chuyện với diễn viên trẻ hôm nay qua những buổi làm việc với họ tại phim trường, sàn tập. Khi chia sẻ những câu chuyện trong quá khứ, những kỷ niệm riêng tư của mình với nghề, bà muốn các diễn viên trẻ có thể nhìn thấy mình trong đó. Cái giá để có được sự trưởng thành của người nghệ sĩ đắt lắm.

NSƯT Thanh Nguyệt cho rằng game show truyền hình giải trí thuần túy đã và đang đẩy các chương trình mang tính nhân văn trên sóng truyền hình đi vào “bế tắc” hoặc chỉ tồn tại ở mức cầm chừng. Các chương trình truyền hình xã hội, từ thiện kêu gọi ý thức cộng đồng là món ăn tinh thần có giá trị cao cho khán giả. Theo bà, cải lương “Dưới ánh đèn sân khấu”, kịch “Trong nhà ngoài phố” hay những chương trình truyền hình kiểu như “Vượt lên chính mình”… từng khiến nhiều người rung cảm dần bị game show giải trí đẩy lùi và mất tăm. Có thể những chương trình nhân văn tuy không mang lại lợi nhuận nhưng giá trị ở chỗ nó giúp mọi người biết yêu, biết cảm thông nhau. Diễn viên trẻ được tham gia cũng nâng mình lên với ý thức góp phần cùng cộng đồng làm cho sàn diễn sáng bừng niềm tin.

“Tôi tiếc khi nghe một số em bắt đầu an phận. Cứ đi ca ở các quán bia vọng cổ, có sô hát đám tiệc là đã hài lòng, chẳng còn mơ chi đến vở diễn mới, vai diễn để đời khi sàn diễn đìu hiu” – bà trăn trở.

Theo NSƯT Thanh Nguyệt, phải đưa nghệ thuật truyền thống, vào các chương trình truyền hình, đầu tư chất lượng, tuy là “bình cũ” nhưng luôn là “rượu mới” với khán giả. Diễn viên trẻ từ đó có nơi thi thố tài nghệ và sống có ý nghĩa hơn với nghề.

Nghệ sĩ Quốc Nhĩ, người bạn đời chia sẻ hạnh phúc, vui buồn cùng bà mấy chục năm chung sống, nói không phải ai cũng nhận ra giá trị của nghề hát như NSƯT Thanh Nguyệt. “Cả hai chúng tôi vào nghề không qua trường lớp nào. Kiến thức nghề hát có được là từ sự trải nghiệm, tích tụ trong quá khứ với bao cực khổ. Nhưng giữa cực nhọc luôn có niềm vui, giữa thất bại luôn có lòng tin” – ông bộc bạch.

Là bậc tiền bối của nền nghệ thuật truyền thống của nước nhà, nhưng NSƯT Thanh Nguyệt luôn sống giản dị, khiêm tốn, tự biết mình, không đòi hỏi.

“Dù thế nào thì người nghệ sĩ cũng phải làm tròn trọng trách gìn giữ viên ngọc nghề trong tim. Tháng ngày vẫn hối hả trôi qua, đời người ngắn ngủi, thoáng qua nhanh lắm. Để sống thanh thản, thoải mái thì phải biết nhìn mình trước khi trách người” – bà tâm sự.

Không bị ảnh hưởng bởi sân khấu cải lương thu hẹp

Nhiều năm sau này, tên tuổi NSƯT Thanh Nguyệt gắn liền với bảng hiệu 2-84, và chị đã tạo nhiều dấu ấn trên sân khấu này. Với Thị Bình trong Lôi Vũ do NSND Diệp Lang dàn dựng chị được khán giả yêu mến. Sau đó chị tiếp tục sáng tạo xuất sắc vai bà mẹ bị mù của nàng Xuân Tự trong vở Áo cưới trước cổng chùa. Bên cạnh những vai bà mẹ hiền hậu, khắc khổ, NS Thanh Nguyệt còn hóa thân vào những dạng vai lẳng – độc và tạo được thành công nhất định như: Cô Ba trong vở Kiếp chồng chung (1990), Bà mẹ từ nước ngoài về trong vở Lời ru của biển (1991)….

Năm 1994 NS Thanh Nguyệt xuất hiện trong vở Cơn lũ của đoàn Văn Công 2 TPHCM bên cạnh NS Châu Thanh, Mỹ Thu… Năm 2005, chị đóng vai bà Hai Hương trong Đời cô lựu tại rạp Hưng Đạo, thay thế NS Ngọc Giàu rất”ngọt”.

Giờ đây, sàn diễn cải lương ngày bị thu hẹp, NSƯT Thanh Nguyệt tham gia nhiều hơn vào lĩnh vực phim truyền hình. HTV đang thực hiện vở cải lương truyền hình Tấm lòng của biển, chị được mời chọn đóng vai bà mẹ. Bên cạnh đó Đài Truyền hình TPHCM đã phát sóng vở cải lương Áo cưới trước cổng chùa (soạn giả Kiên Giang), chị đóng vai mẹ Xuân Tự – vai diễn để đời của chị. Ở tuổi 69, nghệ sĩ Thanh Nguyệt vẫn giữ được gương mặt đậm nét phúc hậu. Ngoài việc tham gia ca tài tử, diễn chương trình cổ nhạc như Vầng trăng cổ nhạc của HTV, chị còn được những chương trình quảng cáo mời đóng các vai nội ngoại trong một gia đình hạnh phúc.