NSƯT Thanh Kim Huệ: Bán nhà để giữ lửa cải lương

0
149

Ít ai biết phía sau tấm màn sân khấu, cuộc đời và con đường nghệ thuật của NSƯT Thanh Kim Huệ là những câu chuyện buồn.

14 tuổi đã được giới mộ điệu cải lương biết đến, nhiều người nghĩ mọi thứ đến với NSƯT Thanh Kim Huệ quá dễ dàng. Thế nhưng, ít ai biết phía sau tấm màn sân khấu, cuộc đời và con đường nghệ thuật của chị là những câu chuyện buồn. Có thời điểm, nữ nghệ sĩ muốn bỏ nghiệp diễn để đi đâu đó thật xa, trốn khỏi những khó khăn của công việc, của thị phi.

Cha mẹ nghệ sĩ Thanh Kim Huệ cho các đoàn nghệ thuật thuê dụng cụ âm thanh nên bà sớm có điều kiện tiếp xúc với loại hình nghệ thuật cải lương. Nhưng, không may mắn như nhiều đồng nghiệp, nghiệp diễn của bà gặp vô số khó khăn, biến cố. Nữ nghệ sĩ cho biết, ngay từ những ngày đầu đi diễn, bà đã bàng hoàng chứng kiến cái chết bi thảm của đồng nghiệp.

Bà nhớ lại: “Lần đó, tôi cùng gánh hát Hằng Xuân – An Khương đi diễn ở tỉnh Tây Ninh. Khi qua ngã tư Bảy Hiền (quận Tân Bình, TP.HCM ngày nay – PV), chiếc xe đò chở đoàn dừng lại đổ xăng. Bất chợt, nghệ sĩ Phi Hùng quẹt lửa, châm thuốc hút khiến vòi đổ xăng bắt lửa. Lửa bùng lên rất nhanh rồi lan vào trong xe. Nữ nghệ sĩ Hằng Xuân, con gái của ông bà bầu Sáu Đặng bị phỏng nặng và tử vong ngay sau đó. Tôi may mắn thoát nạn. Nhưng, vụ tai nạn đó trở thành nỗi ám ảnh trong suốt nghiệp diễn của tôi”.

Tuy nhiên, tai nạn kinh hoàng ấy chưa phải là nỗi ám ảnh, khó khăn lớn nhất trên con đường nghệ thuật của bà. Bà khẳng định, con đường nghệ thuật của nghệ sĩ nào cũng vô cùng gian nan, đặc biệt là khi chưa có tên tuổi.

NSƯT Thanh Kim Huệ chia sẻ: “Sống với sân khấu từ nhỏ nên tôi cũng từng bị nhiều đàn anh, đàn chị chèn ép, nói xấu. Đã nhiều lần, tôi tính bỏ nghiệp diễn vì nghĩ nó không hợp với mình. Nhưng, những lúc như vậy, tôi may mắn có nhiều anh chị yêu thương, khuyên bảo. Điều đó cho tôi thêm nghị lực để vượt qua”.

Các nghệ sĩ cùng thời nhận định, Thanh Kim Huệ có giọng ca đặc sắc với làn hơi thiên phú và nhiều sắc thái mới lạ. Giới mộ điệu cải lương cho biết, giọng Thanh Kim Huệ thuộc giọng kim nên cao vút, trong sáng, vang như tiếng đồng, tiếng sắt,… Chất giọng ấy đã đưa cô bé 14 tuổi mê cải lương thành nghệ sĩ tài danh, góp mặt trong nhiều vở diễn thuộc hàng kinh điển. Cũng chính cải lương đã kết tóc se duyên cho Thanh Kim Huệ với mối tình khiến nhiều người phải ghen tị.

Bà quen biết nghệ sĩ Thanh Điền khi hát ở đoàn Hoa Phượng của ông bầu Trung. Sau đó, bà cùng nghệ sĩ Thanh Điền tham gia đoàn Kim Chung 2. Năm 1975, nghệ sĩ Thanh Kim Huệ chính thức nên duyên vợ chồng cùng nghệ sĩ Thanh Điền. Khi đó bà mới 19 tuổi.

Thanh Kim Huệ nhớ lại: “Năm 1969, tôi gia nhập đoàn hát cải lương Hoa Phượng và trong một lần đi diễn, chúng tôi bị lật ghe. Chính anh Thanh Điền là người đã cứu tôi và một số nghệ sĩ khác của đoàn. Ngay từ khoảnh khắc đó, tôi đã nhen nhóm tình cảm khó tả dành cho anh Thanh Điền. Sau này, tuy đoàn hát Hoa Phượng tan rã nhưng cơ duyên đối với sân khấu đã đưa chúng tôi đến với nhau. Đến nay, chúng tôi vẫn dành cho nhau tình cảm nồng nàn”.

Người đời vẫn nghĩ, làm nghệ sĩ phải sầu bi trong tình yêu, trăn trở trong cuộc sống mới hát hay, viết giỏi. Quan điểm ấy dường như không phù hợp với Thanh Kim Huệ. Trong giai đoạn nghệ thuật cải lương có dấu hiệu xuống dốc, NSƯT Thanh Điền – NSƯT Thanh Kim Huệ đã quyết tâm, bằng mọi giá phải giữ bằng được đoàn cải lương Sài Gòn 1. Cả hai phải bán nhà cửa, xe cộ cùng nhiều tài sản quý giá để duy trì hoạt động của đoàn hát. Ngay sau đó, để có thể yên tâm đứng vững trên sân khấu, vợ chồng Thanh Điền – Thanh Kim Huệ còn quyết định mở một studio chụp ảnh ngay tại nhà riêng. Trong studio ấy, phó nháy là Thanh Điền, thợ trang điểm là Thanh Kim Huệ.

NSƯT Thanh Kim Huệ chia sẻ: “Cuộc sống gia đình và đời sống nghệ thuật đã nhiều lần đưa chúng tôi vào những thời điểm sóng gió. Nhưng chính tình yêu, tình cảm gia đình, tấm lòng dành cho sân khấu, dành cho khán giả đã giúp cho mái ấm của chúng tôi luôn vững bền. Bí kíp để tôi giữ hạnh phúc gia đình bền lâu là nhường nhịn và biết kiềm chế cái tôi của bản thân. Người nghệ sĩ, cái tôi vô cùng lớn nhưng quan trọng là biết dừng lại, biết suy nghĩ và vun đắp. Hơn thế, mình phải biết lựa lời nói và nhường nhịn lẫn nhau. Tôi nghĩ rằng, nhường nhịn là chìa khóa thành công của hạnh phúc”.

Vai diễn không thể thay thế

NSƯT Thanh Kim Huệ ghi dấu ấn sâu đậm trong lòng khán giả với 3 vai diễn để đời mà không ai có thể thay thế là Lan trong Lan và Điệp, Thị Hến trong Ngao sò ốc hến, Thủy Cúc trong Đường gươm Nguyên Bá. Sau khi bà nổi tiếng với vai Lan trong vở Lan và Điệp của soạn giả Loan Thảo, bà hát cặp với nhiều nam nghệ sĩ và thu hơn 300 bài vọng cổ. Ngoài hát cải lương, vọng cổ, bà còn viết kịch bản và cùng chồng chèo lái đoàn Cải lương Sài Gòn 1 thành công vang dội ở thập niên 1980 – 1990.

Nghệ sĩ Châu Thanh: Tôi thèm cảm giác được khán giả…chửi rủa trên sân khấu

Nghệ sĩ Châu Thanh tên thật là Trần Tuấn Kiệt, được khán giả nhớ đến bởi chất giọng trầm ấm và cách vào vọng cổ hơi dài.

Nghệ sĩ Châu Thanh tên thật là Trần Tuấn Kiệt, được khán giả nhớ đến bởi chất giọng trầm ấm và cách vào vọng cổ hơi dài. Giờ đây, dù đã ở đoạn cuối của đường đời, ông vẫn khắc khoải nỗi niềm ca diễn và thèm cảm giác được khán giả… ném dép vào người, chửi rủa khi bước lên sân khấu.

Nghề hát đã “chiếm” lấy tôi

Nghệ sĩ Châu Thanh kể, lúc còn nhỏ, ông chưa một lần dám nghĩ mình sẽ trở thành nghệ sĩ hát cải lương, dù máu nghệ sĩ lúc nào cũng “sục sôi”. Gia đình thuần nông, nhà đông anh em nên cái nghèo cứ đeo bám mãi không dứt. Tuổi thơ nghệ sĩ Châu Thanh gắn liền với đói rét. Quần áo đều được mẹ xin nên cái thì quá ngắn, cái lại quá dài. Ăn không đủ no, áo mặc không đủ ấm. Thế nhưng, tố chất nghệ sĩ của Châu Thanh sớm bộc lộ. Sau mỗi mùa cấy lúa, ông lại đến từng nhà xin việc làm rồi hát góp vui.

Ông nói: “Lúc đó, tôi nghĩ đơn giản lắm. Tôi cứ nghĩ, mình hát nếu họ nghe được thì sẽ được mời ở lại ăn cơm, đỡ được một bữa và nhường lại cơm gia đình cho em út”.

Niềm đam mê ca hát sống dậy trong ông từ đó. Thế rồi, niềm đam mê ấy lớn thêm lên sau mỗi lần ông nghe cải lương trên radio. Nhưng, đói nghèo đeo bám mãi không buông, cha mẹ ông ngày một già đi, những đứa em còn quá nhỏ và ông không đành lòng để các em chịu khổ như mình. Vì vậy, dù rất yêu hát, khát khao được hát, ông vẫn phải quyết định chôn giấu ước mơ cùng nỗi đau quặn thắt.

Nghệ sĩ Châu Thanh trên sân khấu Sao nối ngôi.

Thế nhưng, dường như nghề hát đã chọn ông để nâng tầm những vở cải lương tưởng chừng đã trở thành huyền thoại. Nghệ sĩ Châu Thanh cho biết: “Có lẽ, nghề hát đã chiếm lấy tôi. Một lần, đoàn Sài Gòn II về quê diễn. Tôi muốn đi xem, muốn được hát. Ba mẹ và các em tôi ủng hộ lắm. Họ khuyên tôi nên sống với đam mê của mình. Nhưng, tôi còn nhiều đắn đo, mãi vẫn chưa đi. Cậu của tôi là nhạc sĩ Đoàn Huy và là người chơi nhạc trong đoàn. Lần nào đoàn hát, tôi cũng xin cậu cho vé. Tôi đến với nghề hát cũng nhờ cậu. Lần này, tôi cũng tính đến xin cậu vé, nào ngờ ông lôi tuột tôi vào trong đoàn, xin NSND Diệp Lam cho tôi thử giọng”.

Cuối cùng, NSND Diệp Lam hỏi chàng thanh niên trẻ có thích cải lương không? Nếu có, hãy lên Sài Gòn tìm ông. Đêm ấy, nghệ sĩ Châu Thanh cảm thấy náo nức. Ông không xem vở diễn mà chạy thẳng về nhà khoe với gia đình.

“Ai cũng ủng hộ tôi. Mẹ tôi còn bán luôn đôi gà lấy tiền cho tôi làm lộ phí”, nghệ sĩ Châu Thanh nhớ lại.

Khắc khoải nỗi nhớ sân khấu và thèm được “ăn dép”

Không như tưởng tượng, nghệ sĩ Châu Thanh đến với giấc mơ nghệ sĩ hào nhoáng trong vô vàn khổ cực.

Ông chia sẻ: “Lần đầu lên Sài Gòn, sau bao nhiêu khổ cực tôi cũng tìm thấy đoàn Sài Gòn II. Nhưng, vừa đến thì đoàn nghỉ diễn, tôi đành ngủ trước cổng đoàn nuôi muỗi đói,… Cuối cùng, tôi cũng được gặp chú Diệp Lam, chú dẫn tôi vào đoàn ở và tôi bắt đầu đi những bước đầu tiên trên con đường nghệ thuật. Nhưng, khổ cực không phải chỉ có thế. Tôi vốn là nông dân, quen tự nhiên, vào đoàn phải tuân thủ giờ giấc, quy củ,… làm tôi bị gò bó, khó chịu”.

“Đêm đến, tôi ngủ phía sau sân khấu, lấy tấm vải che cánh gà làm chăn đắp. Tôi thấy mình ngủ chung với muỗi, chuột, kiến,… lắm khi bị muỗi, kiến cắn sưng khắp người. Sống đời nghệ sĩ không sung sướng như tôi nghĩ, bởi đến cơm còn không đủ ăn”, nghệ sĩ Châu Thanh nhớ lại.

Buồn hơn, có lần, nhớ nhà quá, nghệ sĩ Châu Thanh trốn đoàn về thăm quê. Mang danh nghệ sĩ, ông muốn mình thật tươm tất nhưng khổ nỗi không có cái áo lành để mặc. Ông đành mượn các anh chị trong đoàn.

Ông kể: “Thấy vậy, danh hài Tư Ròm cho tôi mượn 50 đồng. Lúc đó, số tiến này lớn lắm, tôi không dám nhận vì sợ không trả được. Nhưng, anh Tư vẫn bảo cầm lấy khi nào có thì trả, không thì thôi. Tôi dùng số tiền này mua 50 ổ bánh mỳ về thăm bà con lối xóm, chia mỗi nhà 2 ổ. Thấy vậy, ai cũng vui, cũng khen Châu Thanh là mới làm nghệ sĩ mấy tháng mà giàu có và tốt tính. Nghe vậy tôi đau lắm, nhưng chỉ cố giấu trong lòng. Không ai biết rằng vì yêu nghề, dù đói khát, tôi cũng gắng tỏ ra mình thành công”.

Tuy nhiên, với nghệ sĩ Châu Thanh, những ngày ấy là những tháng ngày ngập tràn hạnh phúc. Ông được đắm mình trong những vai diễn, thăng hoa trên sân khấu cùng vô số vở cải lương. Khán giả từng nhớ đến ông qua chất giọng trầm ấm và cách vào vọng cổ hơi dài.

Từ những năm 1979, ông bắt đầu đóng thế một số vai trong các vở: Tìm lại cuộc đời, Khách sạn Hào Hoa, Tiếng hò sông Hậu, Nếu em là hoàng đế, Nắng ấm ngoại ô… với nghệ danh Tuấn Kiệt. Sau đó, ông được nghệ sĩ Phương Bình mời về cộng tác và diễn các vai chính cho đoàn cải lương Hương Biển. Lúc này, ông đổi nghệ danh là Bảo Châu, diễn trong các vở: Giọt máu oan cừu, Sơn Tinh – Thủy Tinh, Bạch Viên – Tôn Cát, Thạch Sanh – Lý Thông…

Năm 1981, ông về đoàn cải lương Sài Gòn III, có mặt trong các vở: Tình ca biên giới, Nàng Sa-Rết, Mái tóc người vợ trẻ… Cuối cùng, ông về hát cho đoàn cải lương Cao Nguyên, bắt đầu luyện ca hơi dài. Năm 1987, ông được mời về đoàn cải lương Trung Hiếu, khẳng định tên tuổi với danh nghệ sĩ ca hơi dài ấn tượng và có nét riêng trong cách ca, xử lý ngân luyến. Lúc này, ông lấy nghệ danh là Châu Thanh. Hát nhiều, diễn nhiều là thế nhưng không mấy ai biết, nghệ sĩ Châu Thanh thành danh từ một lần run rẩy… vì đói.

Ông kể: “Lần đầu tôi hát là khi anh Tuấn Anh hát kép chính với chị Ngọc Bích, nhưng vì bận nên không đến đoàn được. Lúc này, chú Diệp Lam cho tôi hát thay anh Tuấn Anh trong vở Khách sạn Hào Hoa. Tới cảnh người đàn ông ghen run lên khi thấy người mình yêu đang trong vòng tay kẻ khác, đôi tay tôi run lên bần bật.

Xem cảnh ấy, ai cũng khen là đóng rất giống, nhập tâm đến độ tay run rất tự nhiên. Nào ngờ, vì đói quá mà tay chân tôi run, run là run thật, run vì đói chứ có phải cố đóng cho giống đâu. Nhưng, những buổi đói, no ấy khiến tôi yêu nghề biết chừng nào, khao khát được hát biết chừng nào. Giờ đây, cái sân khấu để diễn những vở tuồng như ngày xưa hầu như không còn”.

Trong ánh mắt xa xăm, nghệ sĩ Châu Thanh mông lung về những “ngày trước”. Những ngày ông đóng vai ác đạt đến nỗi bị khán giả ném cả dép lên sân khấu. Bị “ăn dép”, chửi rủa,… nhưng ông cảm thấy “đã lắm”, sướng lắm bởi còn được sống với nghề. “Giờ đây, tôi thèm cảm giác được sống với nhân vật trên sân khấu ghê gớm. Thèm cái cảm giác ấy, tôi đã cùng cô Lệ Thủy, Minh Dương rủ nhau đến sân khấu hát không lương nhưng vẫn không cứu nổi sân khấu. Thâm tâm tôi vẫn ước sao sân khấu sáng đèn để anh em được quây quần, sống với nhân vật”.

Nguồn: Đời sống & Pháp luật