NSƯT Hữu Châu – “Người nghệ sĩ phải biết giữ mình trong mọi hoàn cảnh”

0
169

Hữu Châu bây giờ chai lì với nỗi đau, chẳng ai có đủ khả năng để làm anh tức giận, những giọt nước mắt cũng chỉ để dành cho sân khấu.

NSƯT Hữu Châu sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống lâu đời về nghệ thuât. Ông bà nội anh là chủ gánh hát Thanh Minh lớn bậc nhất Sài Gòn, bố là nghệ sĩ Hữu Thìn, mẹ là nghệ sĩ Thanh Lệ, cô ruột là cố nghệ sĩ Thanh Nga, chú là danh hài Bảo Quốc, em ruột là cố nghệ sĩ Hữu Lộc. Năm 18 tuổi, Hữu Châu thi đậu vào Khoa Kịch – Trường Nghệ thuật Sân khấu II, học cùng lớp với NSND Hồng Vân, NSƯT Thành Lộc, Hồng Đào, Hữu Nghĩa, Quang Minh, Phước Sang…

Năm 1985, Hữu Châu tốt nghiệp và nổi tiếng với nhiều vai diễn trên sân khấu kịch như: Nguyễn Trãi trong “Bí mật vườn Lệ Chi”, Nguyễn Lê Quốc công trong “Vua thánh triều Lê”, Võ Công trong “Tiên Nga”, Lỗ Quý trong “Lôi vũ”… và các vai diễn hài dành cho trẻ em với chuỗi chương trình “Ngày xửa ngày xưa”. Bên cạnh lĩnh vực sân khấu, Hữu Châu cũng gây ấn tượng khi tham gia ở lĩnh vực phim điện ảnh, truyền hình.

NSƯT Hữu Châu cho biết, trong lúc thân mẫu mang thai mình, bà vẫn nịt bụng lại để đi hát nên nghệ thuật đã nằm trong máu rồi. Má ba (cố nghệ sĩ Thanh Nga) lấy hết giọng hát hay.  Diễn hài thì chú sáu Quốc (NSƯT Bảo Quốc) cũng giành hết… chỉ còn chừa lại cái “khùng” để làm diễn viên đóng chính kịch là dành cho NSƯT Hữu Châu. Điều ít người biết là, gia đình đã không cho ông theo nghề diễn viên mà bắt đi học văn hóa, nam nghệ sĩ đành lén thi và học kịch nói. Ngày đang là sinh viên, NSƯT Hữu Châu thường hay bị phạt đứng cột cờ và suýt bị đuổi vì lén đi diễn hài với Hữu Nghĩa. Đây là hai người đầu tiên của trường Sân khấu dám trốn trường đi song tấu hài. Hai nghệ sĩ có nhiều kỷ niệm thời còn học chung với nhau, những trò nghịch ngợm của Hữu Châu làm cho Hữu Nghĩa bao phen khốn đốn. Cũng chính nhờ những kỷ niệm như vậy mà hai anh em mới chơi thân với nhau đến tận bây giờ. Nghệ sĩ Hữu Nghĩa cho biết, chính Hữu Châu đã giúp đỡ mình rất nhiều trên con đường nghệ thuật, thực sự đúng với câu nói “học thầy không tày học bạn”.

Sau khi ra trường, NSƯT Hữu Châu về đoàn Kim Cương làm nghề. Nam nghệ sĩ kể, ngày đó, nhà trường định hướng cho sinh viên hay lắm, cho nên năm 17 tuổi là Hữu Châu đã đóng vai già rồi, còn được gọi là ‘Nhất Lão’… Hữu Châu cũng kiếm được nhiều tiền cũng nhờ hàng trăm vai già.

NSƯT Hữu Châu cho biết, vai diễn đã đưa mình đến vinh quang, là Lỗ Quý trong vở “Lôi Vũ” – một vai diễn bị khán giả chửi vì quá đáng ghét. Còn vai diễn đỉnh cao được khán giả nhớ nhiều nhất thì là Nguyễn Trãi trong vở “Bí mật vườn Lệ Chi”. Anh cũng ghi dấu ấn trong những vở diễn kinh điển với các vai Ferdinand trong “Âm mưu và Tình yêu”, vai Bình trong “Đừng nói lời vĩnh biệt”, vai lão ẩn sĩ trong vở “Đời luận anh hùng”….

Hữu Châu bộc bạch, người nghệ sĩ phải vượt qua bao gian truân thì mới thấy quý báu những thành quả mà mình đạt được. Còn các diễn viên trẻ hôm nay nổi tiếng nhanh quá, có người gần như chưa kịp “khổ luyện” mà đã đi trên con đường trải thảm hoa hồng nên đôi lúc tự mãn, tự cao, coi thường bạn diễn. Các diễn viên trẻ hôm nay phải thật sự cảm ơn những lớp đàn anh, đàn chị bởi chính sự khẳng định tên tuổi, nhân cách của lớp anh chị đi trước đã làm nền tảng mà mọi người có một cái nhìn khác, tin tưởng khi nhận và giao vai cho các diễn viên trẻ vừa mới tốt nghiệp trường sân khấu. Nam nghệ sĩ tâm sự, nếu có kiếp sau, cũng xin được làm nghệ sĩ để được đứng diễn mỗi ngày trên sân khấu. “Tôi nghĩ mỗi người có một số mệnh, một cuộc đời nên mọi buồn vui sau này dù có đến tôi cũng đều mỉm cười chấp nhận. Càng trải qua nhiều sóng gió, tôi càng ngộ ra được nhiều điều trân quý, ai cũng chỉ sống một lần trên đời nên hãy cứ vui, nhìn về phía trước và tận hưởng những điều cuộc sống ban tặng” – nam diễn viên bộc bạch.

NSƯT Hữu Châu trong “Bí mật vườn Lệ Chi”

Khoảng năm 2010, nghệ sĩ Minh Nhí mời Hữu Châu về dạy lớp đào tạo diễn viên kịch nói tại Sân khấu kịch Hồng Vân do Minh Nhí và Hồng Vân hợp tác tổ chức, phụ trách môn tiếng nói sân khấu. Lúc đó, sau sự ra đi đột ngột của em trai Hữu Lộc, anh đang buồn nên nhận lời đến với lớp học mong được khuây khỏa. Vậy mà không ngờ, nghiệp dạy cứ thế cuốn người diễn viên cùng với bao lứa học trò, cuộc sống của anh có thêm những niềm vui lấp lánh khi là người đặt những viên gạch đầu tiên trong hành trình làm nghệ thuật của những bạn trẻ.

Nghệ sĩ phải là người ham học hỏi, biết cách quan sát và sáng tạo. Bản thân anh là giáo viên nhưng cũng nhận được từ học trò mình rất nhiều. Đó là nét thanh xuân trong cách diễn, sự chân chất và nguyên sơ một cách đáng quý.

Còn anh dạy học trò sự chín chắn, cách xử lý trên sân khấu. Một vở diễn phải thể hiện lại hàng chục lần, nghệ sĩ sẽ không tránh khỏi sự nhàm chán, thiếu cảm xúc. Lúc ấy, giải pháp của anh là nhìn xuống hàng ghế khán giả và chọn một cá nhân để nuôi dưỡng cảm xúc. Với anh, đó là cách để lấy lại hưng phấn cho vai diễn của mình, cũng như một liệu pháp để tưới tắm cho tâm hồn.

Học trò sợ thầy Châu lắm vì diễn không đúng, quên thoại là bị đánh ngay. Ngoài đời, anh có thể đi chơi chung, đùa giỡn với học trò nhưng vào công việc là phải khác. Học trò biết nên không bao giờ giận thầy.  Nhiều khi học xong, thầy và trò dắt nhau ra quán lề đường nào đó, ăn uống vui vẻ. Nam nghệ sĩ thường dạy học trò của mình rằng: Nghề diễn này không phải ai giỏi cũng trở nên nổi tiếng được. Ngoài ra, cũng cần sự may mắn. Muốn khán giả biết đến tên thì dễ lắm. Biết rồi nhưng thích các em lại là chuyện khó. Nhưng thích rồi mà yêu thương, kính trọng thì vô cùng khó. Bởi vậy phải biết chuyên tâm với nghề và giữ mình trong mọi hoàn cảnh.

Diễn viên Hữu Châu: Từ ở biệt thự thành kẻ bơm xe, bán báo

Chẳng ai muốn sống cuộc đời đầy rẫy những nỗi đau, NSƯT Hữu Châu cũng vậy nhưng anh không cưỡng lại được số trời.

Diễn viên Hữu Châu: Từ ở biệt thự thành kẻ bơm xe, bán báo

Một quý tử nhà giàu…

NSƯT Hữu Châu tên đầy đủ là Nguyễn Hữu Châu. Anh sinh năm 1966 trong gia đình nhà nòi. Bố là nghệ sĩ Hữu Thìn, mẹ là nghệ sĩ Thanh Lệ, cô ruột là nghệ sĩ Thanh Nga, chú là NSƯT Bảo Quốc.

Còn bà nội là bầu Thơ, chủ đoàn cải lương Thanh Minh – Thanh Nga, người được mệnh danh là bầu của các ông bà bầu đoàn hát cải lương thời bấy giờ.

Cả gia đình theo nghệ thuật nên Hữu Châu theo nghề cũng chẳng có gì lạ. Ngày còn trong bụng mẹ, anh đã theo bà bước lên sân khấu, chìm đắm trong tiếng đờn ca.

Con đường đã vạch sẵn như thế, dòng máu chảy trong người cũng là nghệ thuật nên NSƯT Hữu Châu cứ thế nương theo mà bước.

Nói là vậy nhưng vai diễn đầu tay của Hữu Châu cũng thường lắm. Chẳng lời thoại, chẳng phải làm gì, chỉ cần “á” lên một tiếng ở cảnh bị móc mắt trong vở Mỹ Nhân và loạn tướng. Vậy là cậu bé ba tuổi có một cắc lương do bà nội phát. Sướng!

Nhà giàu, Hữu Châu suốt ngày được ăn ngon, mặc đẹp, ở biệt thự, một bước xuống xe, hai bước lên xe nên bước vào trường, nhìn bạn bè, anh thấy ai cũng “bèo”.

Vậy mà ai ngờ, chỉ trong chốc lát, gia đình suy sụp, cậu công tử con nhà giàu phải chui ra chui vào trong căn nhà lá, trời trở thì mưa rơi lộp bộp trên đầu, nước ngập dưới chân, rác rưởi nổi lềnh bềnh.

Từ ngày ba bữa, thức ăn ê hề rút lại còn một bữa. Đến tháng phải đóng tiền học cho thằng Trum (cố nghệ sĩ Hữu Lộc), cả gia đình phải phải ăn cháo thay cơm.

Cũng vì đói nên có hôm đang diễn, anh lăn đùng trên sân khấu. Bạn diễn cứ ngỡ Hữu Châu trúng gió nên dìu vào cạo gió. Chỉ có một người biết anh đói nên âm thầm pha cho Hữu Châu cốc sữa nóng và giữ bí mật cho đến bây giờ.

Diễn viên Hữu Châu: Từ ở biệt thự thành kẻ bơm xe, bán báo
Ánh mắt thẫn thờ của Hữu Châu trong ngày tiễn cậu em trai út về cõi vĩnh hằng.

Là nghệ sĩ, tự trọng cũng lớn nhưng cái nghèo, cái đói nó cứ bám theo thì phải chịu. Có lần, Hữu Châu cùng bạn thân là Hữu Nghĩa học người ta ra bến tàu cưa cây, kiếm ít tiền đi chợ.

Hai bữa đầu trót lọt, đến bữa thứ ba thì bị tụi con nít nhận mặt, bu lại xem người nổi tiếng. Mắc cỡ quá nên cả hai quyết định nghỉ.

Hữu Châu chuyển qua hát lô tô, bơm xe, mở quầy báo…toàn công việc lương thiện, kiếm được đồng ra đồng vào nhưng đôi khi anh cũng cảm thấy chạnh lòng.

Buồn cho mình một, anh buồn cho mẹ mười. Từ nghệ sĩ cải lương tài sắc một thời, được bao người mến mộ, bà phải ra đường, nhặt nhạnh từng đồng từ quán trà nhỏ xíu.

Có bữa đi học về, Hữu Châu nấp vào một góc, thấy mẹ ca lại mấy bài cũ mà rớt nước mắt. Nghệ sĩ mà, tự hát rồi tự mình nghe, có gì đắng chát bằng.

Có hôm, cố nghệ sĩ Hữu Lộc chở anh trai chạy sô trên chiếc xe đạp cũ mèm. Đang đi ngon trớn, cái niềng xe gãy đôi. Thằng em đứng khóc vì tiếc của, vì cực quá trong khi thằng anh chạy bộ bán sống bán chết với gương mặt tô vẽ như “yêu quái” mà vẫn không kịp.

Cũng trong những ngày tháng ấy, những đêm nằm ngửa mặt nhìn lên mái nhà xơ xác, anh đã nguyện phải thành công để cả nhà bớt khổ. Và NSƯT Hữu Châu đã làm được.

Hy sinh hạnh phúc riêng

Bây giờ khán giả đến sân khấu kịch Idecaf cũng vì có tên anh in trên vé. Xem Hữu Châu diễn trên sân khấu ai cũng rung động. Từ vai diễn Lỗ Quý trong Lôi Vũ hay Nguyễn Trãi trong Bí mật vườn Lệ Chi, tất cả đều để lại dấu ấn đậm nét trong lòng những người yêu kịch.

Nhưng nếu ai đó nghĩ rằng, Hữu Châu thành công là phải thôi thôi. Con nhà nòi, cháu của Thanh Nga mà không có tiếng người ta cười cho. Ừ, cũng có thể người ta sẽ cười thật nhưng họ chỉ làm thế khi không biết cuộc sống của anh có đủ những chương dài đầy đau khổ.

Hữu Châu giờ không khóc được nữa hoặc cũng có thể vì anh luôn nhớ lời bà nội: “Mình là trụ cột gia đình thì cố để mà không khóc, vì ai cũng khóc thì ai biết dựa vào ai để nguôi ngoai”.

Ngày nghệ sĩ Thanh Nga bị sát hại, Hữu Châu còn bé nhưng đã cảm nhận rõ ràng sự mất mát.

Đó là hình ảnh chiếc lược lạnh lẽo vạ vật ở góc nhà vì không còn tóc Má Ba (cách Hữu Châu gọi nghệ sĩ Thanh Nga) để chải, đó là những giọng nước mắt lăn dài trên má của bà bán chuối chiên đầu ngõ, nơi Má ba vẫn mua cho thằng cháu cưng tấm bánh.

Tiếp đó, anh trai cả qua đời trong khi đi diễn, rồi đến bố cũng bị người ta hại. Khi nghe chú báo tin dữ, Hữu Châu sững sờ nhưng diễn xong vở mới tất tả chạy về.

Dòng máu chảy trong huyết quản và những gì học được ở trường đã dạy anh biết trách nhiệm đối với cái nghiệp này. Rồi bà nội cũng bỏ anh mà đi vì tuổi già, sức yếu. Đến tội!

Ngày tiễn cậu em út, Hữu Lộc, về với cát bụi, nắp hòm đậy lại, anh bật khóc. Đó là khoảnh khắc Hữu Châu cảm nhận được sự xa cách mãi mãi.

Diễn viên Hữu Châu: Từ ở biệt thự thành kẻ bơm xe, bán báo
Hữu Châu bây giờ chỉ khóc trên sân khấu kịch.

Năm người thân lần lượt bỏ anh mà đi, ngoài bà nội, chẳng ai kịp để lại một lời. Dường như nỗi đau cứ chực chờ sau cánh cửa, chỉ cần nhác thấy cái dáng cao gầy là nhảy xổ vào, dằn vặt, làm méo mó cuộc sống của người nghệ sĩ.

Hữu Châu bây giờ chai lì với nỗi đau, chẳng ai có đủ khả năng để làm anh tức giận, những giọt nước mắt cũng chỉ để dành cho sân khấu.

Nghe anh nói: “Tận cùng hạnh phúc là giọt nước mắt, và tận cùng của nỗi đau lại là nụ cười. Hai phạm trù đối lập là hạnh phúc và nỗi đau còn nhập nhằng đến thế thì tôi … cần chi phải biết là đang khóc cho người hay khóc cho mình”, thấy mà thương.

Ai cũng nghĩ Hữu Châu sẽ suy sụp sau từng ấy nghiệt ngã nhưng đến cái quyền đó anh cũng chẳng có. Nếu anh gục ngã thì lấy ai chăm đứa cháu đầu con anh cả, ai dạy hai đứa con của cố nghệ sĩ Hữu Lộc nên người.

Tình thương và trách nhiệm không cho phép anh làm điều đó. Thậm chí, để tròn trách nhiệm trụ cột của gia đình, anh còn hy sinh cả hạnh phúc riêng.

NSƯT Hữu Châu sợ rằng nếu anh yêu thương ai đó, lập gia đình và có những đứa trẻ, tình thương sẽ bị san sẻ ít nhiều. Vì vậy, anh chấp nhận ở không để làm chỗ dựa tinh thần và vật chất cho mấy đứa cháu.

Giờ đây, ngoài gia đình, Hữu Châu chỉ có sân khấu kịch làm bạn đồng hành. Đó là nơi thỉnh thoảng người ta mới thấy anh bật khóc. Ừ, thì cũng là vì vai diễn nhưng giọt nước mắt nào cũng có trong đó ít nhiều sự xót xa.

Trên đời này, có nhiều người ước muốn được sống cuộc đời của người khác nhưng nếu cho sống cuộc đời của NSƯT Hữu Châu chắc chẳng ai dám.

Bởi, không phải ai cũng có thể mỉm cười khi trải qua từng ấy những nỗi đau, không phải ai cũng thành công khi kinh qua từng ấy sự mất mát.

Theo Trí Thức Trẻ