NSND Diệp Lang: Vài chục năm mới có một người tài sắc vẹn toàn như Thanh Nga

0
130

Trong chương trình Bước chân dĩ vãng trên kênh The Jimmy TV, nghệ sĩ Diệp Lang đã có những chia sẻ về kỷ niệm với soạn giả Năm Châu, nghệ sĩ cải lương Thanh Nga…

NSND Diệp Lang khẳng định Thanh Nga là một nghệ sĩ tài sắc vẹn toàn mà không phải lúc nào cũng có

Khi được hỏi về ý nghĩa của ngày giỗ Tổ sân khấu, nghệ sĩ Diệp Lang nói rằng với ông ngày nào cũng có Tổ vì Tổ là chỗ dựa tinh thần. Theo nghệ sĩ cải lương, đây là ngày anh em đồng nghiệp gặp nhau, cùng chúc nhau, tâm tình với nhau và vui vẻ với nhau. “Cũng như tôi đây, trước khi ra hát đều lạy vái Tổ, xin Tổ phù hộ cho con hát được khán giả yêu mến. Vái Tổ vì đó là chỗ dựa tinh thần quan trọng lắm. Còn nếu hỏi tôi về ngày cúng hay từ đâu có ngày giỗ Tổ thì tôi chịu thua”.

Nhắc đến các tiền bối trong làng cải lương Việt Nam, nghệ sĩ Diệp Lang đã chia sẻ về kỷ niệm với soạn giả Năm Châu. Ông xúc động: “Ông Năm Châu là một trong những nghệ sĩ kỳ cựu, lão thành của sân khấu cải lương. Phải công nhận rằng nghệ sĩ Năm Châu là thầy của tôi. Hồi còn nhỏ thì tôi không dám lại gần, sau này có một lần ngồi tập tuồng, thấy tôi diễn thì ông ấy nói: “Đồng ý ra sân khấu là phải diễn, nhưng mình đừng diễn hay. Có nghĩa là sân khấu phải thật và đẹp”. Chính câu nói này mà tôi theo đuổi cho tới giờ này. Cuộc đời tôi khi còn diễn trên sân khấu thì luôn luôn hướng về thật và đẹp”.

Nghệ sĩ Diệp Lang trò chuyện cùng Jimmy Nhựt Hà về ngày giỗ Tổ sân khấu và những kỷ niệm trong cuộc đời hoạt động nghệ thuật

Còn khi nói đến nghệ sĩ cải lương Thanh Nga, NSND Diệp Lang cũng dạt dào cảm xúc. Ông nói rằng Thanh Nga là một cô đào rất đặc biệt, vừa đẹp vừa tài. Hai nghệ sĩ từng diễn chung với nhau từ khi ông về cộng tác với đoàn cải lương Thanh Minh – Thanh Nga từ năm 1969. Các vở diễn nổi tiếng như Trăng rụng bến Từ Châu, Tiệc đêm ngoài vườn, Đi biển một mình, Lá sầu riêng, Tâm sự đời con 𝔤á𝔦 và Ả đào say… đều để lại cho nam nghệ sĩ những kỷ niệm đặc biệt.

Trong đó, khi nhắc vở Đi biển một mình, nghệ sĩ Diệp Lang kể: “Lúc đó tôi đóng vai ông chủ nhiệm nhà báo, Thanh Nga đóng vai nhỏ ở. Trong vở này có cảnh tôi phải đá𝔫𝔥 Thanh Nga một cái, tới chừng vô trong Thanh Nga nói tôi sao đá𝔫𝔥 nhẹ quá, phải đá𝔫𝔥 mạnh lên. Tới chừng ra diễn lại, tôi nghe lời đá𝔫𝔥 mạnh lắm, cô ấy bảo phải đá𝔫𝔥 như vậy đó. Nhưng đó cũng là vở cuối cùng tôi gặp Thanh Nga. Bữa đó vợ chồng tôi ngồi ở rạp Thanh Bình uống cà phê buổi sáng. Thanh Nga và chồng chạy xe ngang qua, gặp vợ chồng tôi ngồi đó và đưa tay chào, vợ chồng tôi cũng chào lại. Không ngờ đó là lần cuối cùng gặp nhau trên cuộc đời”.

NSND Diệp Lang bồi hồi khi nhớ về lần gặp cuối cùng với nghệ sĩ Thanh Nga

Nhận xét về nghệ sĩ Thanh Nga, nghệ sĩ Diệp Lang bày tỏ: “Ca hay, diễn giỏi, sắc đẹp coi như toàn diện. Một nghệ sĩ đa năng, phải gọi là số một, không còn gì để nói. Mà không phải lúc nào cũng có Thanh Nga, vài chục năm mới có một Thanh Nga tài sắc vẹn toàn. Không phải lúc nào cũng có”.

Cũng trong chương trình, nghệ sĩ Diệp Lang còn nhắc nhớ về các kỷ niệm gắn bó với các đồng nghiệp khi còn hoạt động ở sân khấu cải lương. Giờ đây, sau hơn 10 năm định cư ở hải ngoại và nhiều năm xa ánh đèn sân khấu nhưng phong cách diễn xuất của ông vẫn là bài học quý cho thế hệ cải lương hiện tại. Dành lời khuyên cho thế hệ trẻ trong bộ môn cải lương, nghệ sĩ Diệp Lang bộc bạch: “Cuộc đời đi hát gian nan lắm, tôi cũng gian nan dữ lắm. Thành ra tôi có thể nói một lời là cố gắng, các bạn trẻ nào yêu mến cải lương, bước vô sân khấu thì chắc chắn điều đầu tiên là phải khấn vái Tổ nghiệp, cho con hát cho khán giả thân thương, giữ gìn đạo đức. Phải có đạo đức nghề nghiệp dành cho sân khấu, yêu nghề và luôn luôn sống 𝔠𝔥ế𝔱 với nghề. Tôi cũng có đôi lời hỏi thăm khán giả khắp nơi”.

NSND Diệp Lang trong vai ông hội đồng Thăng vở Đời cô Lựu

Nghệ sĩ Diệp Lang tên thật Dương Công Thuấn, sinh năm 1941 tại Sa Đéc (Đồng Tháp). Khoảng năm 13 tuổi, ông theo chân cha là thầy đàn Ba Diệp lên Sài Gòn, theo đoàn cải lương Kim Thoa. Vai kép độc ghi dấu ấn đầu tiên của nghệ sĩ Diệp Lang là ở đoàn Kim Chưởng, trong vở Hai chiều ly biệt. Nghệ sĩ Diệp Lang được xếp vào hàng các kép độc hay nhất của sân khấu cải lương. Nhắc đến Diệp Lang thì không thể không nhắc đến các vai diễn ấn tượng như ông Sáu trong Nửa đời hương phấn, Hải Lâm trong Áo cưới trước cổng chùa, vai một lão nông Đồng Tháp trong Người giữ mộ, ông hội đồng Thăng trong vở Đời cô Lựu… Năm 1963, nghệ sĩ Diệp Lang đoạt giải Thanh Tâm. Ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân vào năm 2003.

Chuyện chưa kể về những “khúc mắc” giữa NSND Lệ Thuỷ với NSƯTMinh Phụng, nghệ sĩ Minh Cảnh, NSƯTMỹ Châu

Lệ Thủy và Minh Phụng: Hợp trên sân khấu nhưng khắc khẩu đời thường

Năm 1968, nghệ sĩ Lệ Thuỷ gặp biến cố khi nhà bị cháy. Trong gần một năm, bà không thể đi hát. Có lúc, nữ nghệ sĩ tính đến chuyện giải nghệ, nối nghiệp mẹ mở tiệm bán bánh.

Cuối năm 1968, ông bầu gánh Kim Chung tập hợp nghệ sĩ đi hát trở lại vì lo lắng cho đời sống của mọi người. Nghệ sĩ Lệ Thuỷ về đoàn Kim Chung 6, theo đoàn “đóng đô” ở khu vực miền Trung từ năm 1969. Đầu năm 1970, giận kép chánh của đoàn, bà xin đổi về Kim Chung 5, cũng lưu diễn các tỉnh miền Trung và bắt đầu hát chung với nghệ sĩ Minh Phụng – kép chánh của đoàn ở thời điểm đó.

Thành công nhất của Minh Phụng – Lệ Thuỷ ở sân khấu Kim Chung là những vở kiếm hiệp kỳ tình: Xin một lần yêu nhau, Kiếp nào có yêu nhau, Đêm lạnh chùa hoang, Hoa sơn thần nữ, Băng tuyền nữ chúa, Tâm sự loài chim biển Trên sân khấu họ ăn ý đến mức giới ký giả kịch trường khi đó gọi Minh Phụng – Lệ Thuỷ là “cặp bão biển đang dâng cao”. Hợp nhau trên sân khấu nhưng ít ai ngờ, ngoài đời NSND Lệ Thuỷ và đàn anh lại rất khắc khẩu.

Nghệ sĩ Lệ Thuỷ và cố nghệ sĩ Minh Phụng trên sân khấu đoàn Kim Chung

Đỉnh điểm của sự khắc khẩu là lần cô đào chánh và anh kép chánh đụng độ nhau ngay trên sân khấu. NSND Lệ Thủy kể: “Anh Phụng yêu nghề, ngăn nắp, diễn chỗ nào là đứng đúng chỗ đó. Nhưng tôi mới về thế vai, cứ lớ ngớ đứng trước mặt làm anh ấy hơi bực mình. Tôi cũng… bực mình lại.

Tới đoạn tôi hát “Đông Bình Sơn…”, anh ấy sẽ đáp lại: “Thôi đừng kêu ba tiếng Đông Bình Sơn”. Tôi phải hát anh ấy mới vô vọng cổ được nhưng tôi “cắc cớ” đứng im ru. Người nhắc tuồng liên tục nhắc: “Thuỷ, Thuỷ… Đông Bình Sơn để cho ổng vô vọng cổ”, tôi vẫn cứ nín thinh. Một hồi, tôi thấy tội nghiệp ảnh quá nên mới chịu hát”.

Nỗi buồn vai phụ

2 năm đi diễn ở miền Trung khiến tên tuổi của nghệ sĩ Lệ Thuỷ mờ nhạt dần trên thị trường băng đĩa nhựa. Khi trở về Hãng đĩa Việt Hải (nơi đầu tiên bà bén duyên với đĩa nhựa), Lệ Thuỷ được giao vai phụ trong tuồng Lá trầu xanh. Vai chính thuộc về nghệ sĩ Mỹ Châu. Đây cũng là thời điểm tên tuổi Mỹ Châu được các hãng đĩa ưa chuộng. Điều đó khiến nghệ sĩ Lệ Thuỷ hụt hẫng.

Nghệ sĩ Lệ Thuỷ và nghệ sĩ Mỹ Châu

Bà nhớ lại: “Tôi về nhà, nằm khóc. Nếu không nhận vai, không ai biết tôi đã về lại Sài Gòn, nhưng đóng vai phụ thì rất buồn. Năm đó, tôi mới 20, 21 tuổi, suy nghĩ còn non nớt nên tôi ganh tị với chị Mỹ Châu vì nghĩ ông bà chủ thương chị ấy hơn mình. Nhưng tôi cũng phải công nhận chị Mỹ Châu ca rất hay”.

Không chỉ có Việt Hải, một hãng đĩa khác cũng mời Lệ Thuỷ về thu vai đào nhì, thậm chí đào ba. Cho đến khi hãng đĩa Việt Nam mời bà về thu vai đào nhì, trong một số vở như: Khi rừng mới sang thuKiếm sĩ dơi… thì chính những vai phụ này lại tạo được sự chú ý với khán giả. Từ dấu ấn đó, bà chủ hãng đĩa quyết định đưa Lệ Thuỷ trở lại vị trí đào chính.

Thời điểm đó, có 3 cô đào được ký hợp đồng chính thức với Hãng đĩa Việt Nam, gồm: Lệ Thuỷ, Mỹ Châu và Phượng Liên. Chủ hãng sắp xếp nếu tuồng này Lệ Thuỷ đóng đào chính thì hai nghệ sĩ còn lại sẽ đóng đào nhì, cứ như thế xoay vòng. Vì thế, giai đoạn này bà đóng nhiều vai đào nhì. Có tuồng, Lệ Thuỷ đóng đào chính trên sân khấu, nhưng khi thu đĩa, bà chỉ đóng đào nhì.

Điều này khiến nhiều khán giả thắc mắc, thậm chí đồn rằng Lệ Thuỷ không hợp, xích mích với Mỹ Châu. “Hồi xưa, nghệ sĩ cạnh tranh công bằng, không thù ghét, hại nhau. Mình chỉ mong sao được đóng vai chánh, có cơ hội thế vai chánh để có nhiều tiền hơn”- NSND Lệ Thủy khẳng định.

Không thể phủ nhận, những vai đào nhì cũng góp phần tạo nên tên tuổi Lệ Thuỷ. Trong đó, nổi bật nhất là vai diễn Tuệ Khương trong Kiếm sĩ dơi. Dù chỉ hát một đoạn ngắn nhưng sự kết hợp của bà và NSND Minh Vương được khán giả đón nhận nồng nhiệt. Bà bảo may mắn là khi đó đã có suy nghĩ đúng đắn để không từ chối những vai phụ.

Lệ Thuỷ – Minh Cảnh: Mối duyên lớn trong sự nghiệp

Thời điểm đầu bén duyên với đĩa nhựa, nghệ sĩ Lệ Thuỷ đã có cơ hội thu âm với nghệ sĩ Minh Cảnh. Chính sự kết hợp này giúp bà vực dậy tên tuổi trên thị trường đĩa sau 2 năm đi miền Trung và biệt tăm.

Khi có những tín hiệu tốt từ thị trường, Hãng đĩa Việt Nam mời nghệ sĩ Minh Cảnh thu âm Mưa trên phố Huế và Duyên quê với Lệ Thuỷ. Đặc biệt, tác phẩm Duyên quê được yêu mến nồng nhiệt. “Đĩa này bán rất chạy trên thị trường. Tên tuổi Lệ Thuỷ vụt sáng trở lại ngay sau đó. Đó là kỷ niệm tôi không bao giờ quên trong sự nghiệp” – NSND Lệ Thuỷ chia sẻ.

NSND Lệ Thuỷ và nghệ sĩ Minh Cảnh tái ngộ hồi năm 2018

Sau đó, họ tiếp tục kết hợp trong Trăng sáng vườn chèGặp lại cố nhânTuyết lạnh… Các hãng khác cũng mời Lệ Thuỷ, Minh Cảnh thu âm. Từ cuối năm 1970 đến năm 1972, bà lấy lại danh tiếng và được mời thu, đóng chính trong nhiều tuồng: Đêm lạnh chùa hoangMáu nhuộm sân chùaXin một lần yêu nhau

Trên sân khấu, Lệ Thuỷ kết hợp ăn ý với nghệ sĩ Minh Phụng. Còn trên thị trường đĩa, bà và nghệ sĩ Minh Cảnh tạo thành một đôi ăn ý. Nữ nghệ sĩ nói, bà rất cảm ơn nghệ sĩ Minh Cảnh vì đã mang đến những điều đặc biệt trong sự nghiệp.

“Tôi hát với anh Cảnh rất nhiều. Bây giờ, đi đến đâu nhắc Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài, Võ Đông Sơ – Bạch Thu Hà… họ vẫn nhớ Lệ Thuỷ, Minh Cảnh” – nữ nghệ sĩ chia sẻ.

Nỗi buồn của nghệ sĩ cải lương Lệ Thủy trong thời dịch

NSND Lệ Thủy chia sẻ về cuộc sống thời dịch. Ảnh: NSCC.

NSND Lệ Thủy nghẹn ngào khi nhắc về những kỉ niệm với các đồng nghiệp. Đồng thời, bà cũng cho biết, dịch bệnh COVID-19 đã 𝔠ướ𝔭 đi nhiều nghệ sĩ cải lương tài danh thân thiết.

Trong thời điểm dịch bệnh phức tạp, các nghệ sĩ không thể tụ họp để tham gia ngày giỗ Tổ sân khấu. Chính vì thế, họ tự chuẩn bị các mâm lễ dâng Tổ tại nhà.

Gia đình NSND Lệ Thủy cũng vậy. Bà trổ tài làm bánh Trung thu dâng lễ. Nhớ lại ngày giỗ Tổ thời còn hoạt động ở đoàn cải lương Kim Chung, NSND Lệ Thủy vô cùng bồi hồi.

Bà kể lại rằng: “Sau khi hát xong, tất cả anh chị em chúng tôi đi nghỉ. Còn anh em hậu đài phải quét dọn sân khấu, sắp xếp bàn ghế, màn nhung ngay ngắn để chuẩn bị lễ. Người này có nhiệm vụ mua trái cây,  người kia chăm lo cúng kiến. Đến 9 giờ sáng hôm sau, chúng tôi tập trung cúng Tổ”.

Với NSND Lệ Thủy những ngày lễ lớn thế này cũng là dịp để các nghệ sĩ hội ngộ người thân, đồng nghiệp thân thiết của mình. Do đó, bầu sô thường chọn địa điểm làm lễ ở các rạp hát gần trung tâm để dễ di chuyển, gặp gỡ.

“Những ngày này rất vui, nghệ sĩ ai cũng phải hát trong ngày lễ, sau đó ăn uống, vui chơi. Dịp này, cha mẹ sang thăm con cái, nghệ sĩ thì có người yêu ghé qua, ai có vợ có chồng ngoài ngành thì đến hội ngộ. Tôi cũng mời bạn bè đến chung vui, hoặc qua đoàn khác chơi” – nghệ sĩ Lệ Thủy chia sẻ.

Tuy nhiên, năm nay vì tình hình dịch bệnh, bà và gia đình không thể gặp các đồng nghiệp thân thiết. Chính vì thế, NSND Lệ Thủy mủi lòng vì đây là lần hiếm hoi ngày cúng Tổ trở nên vắng vẻ, không xôm tụ, đình đám như bao năm qua.

Bà tâm sự: “Năm rồi, tôi đi cúng Tổ như chạy sô vậy. Nhớ lại năm ngoái, tôi đến cúng ở Hội ái hữu. Xong rồi, tôi chạy sang chỗ nghệ sĩ Minh Vương và hát chung với đồng nghiệp tại đây. Sau đó, tôi chạy về Long An để cúng với đoàn Long An và ghi hình. Bữa sau, tôi ghé ông Thanh Tuấn. Tôi thấy vui vì đi cúng như đi chạy sô hát vậy đó, còn năm nay thì không được đi đâu hết. Tôi thấy tiếc và buồn lắm”.

Lệ Thủy buồn bã vì nhiều đồng nghiệp đã mất trong đợt dịch này. Ảnh: NSCC.

Bên cạnh đó, nữ nghệ sĩ cải lương gạo cội cũng chia sẻ về nỗi buồn lớn nhất của bà trong thời dịch. Đó chính là sự ra đi của nhiều đồng nghiệp thân thiết là những nghệ sĩ gạo cội, có đóng góp cho cải lương Việt Nam.

Cụ thể, bà nghẹn ngào: “Giới nghệ sĩ chúng tôi mất mát rất nhiều. Thấy bạn bè ra đi mà mình không biết làm gì hết. Dịch bệnh nên tôi cũng không thể đi đến chia buồn, an ủi được. Mong dịch bệnh sớm qua mau”.

Thời gian dịch bệnh, NSND Lệ Thủy sống lành mạnh, lạc quan. Bà còn tham gia các dự án âm nhạc cổ vũ chống dịch. Ở tuổi U80, NSND Lệ Thủy được mệnh danh là một trong những giọng ca cải lương nổi bật hàng đầu của Việt Nam trong nhiều thập niên qua.

Nguồn: nld