Nghệ sĩ Thanh Hằng: ‘Liệᴜ đến kiếp sau mình có còn được hát nữa hay không’

0
113

Từng có những năm tháng huy hoàng và tỏa sáng trên sân khấu, nghệ sĩ Thanh Hằng vẫn canh cánh trong lòng ước nguyện được tiếp tục hát cho khán giả thân thương.

Mới đây, nghệ sĩ Thanh Hằng đã có những giây phút trải lòng cùng người hâm mộ trong chương trình talkshow Chân Dung Nghệ Sĩ do đài Tiếng nói Nhân dân TPHCM thực hiện. Tại đây, nữ nghệ sĩ đã chia sẻ về những kỉ niệm với khán giả trong những ngày đầu đi hát, cũng như tấm lòng của mình dành cho sân khấu.

Nghệ sĩ Thanh Hằng: ‘Liệu đến kiếp sau mình có còn được hát nữa hay không’ 1
Nghệ sĩ Thanh Hằng đã có dịp trải lòng với người hâm mộ trong chương trình Chân Dung Nghệ Sĩ

Vốn sinh ra trong gia đình có truyền thống nghệ thuật nên ngay từ khi còn trong bụng mẹ, những câu hát đã đi vào tiềm thức của nghệ sĩ Thanh Hằng. Trong suốt những năm tháng tuổi thơ, cô vẫn thường ra sau hè ngân nga theo những giai điệu mà không biết chán là gì. Đến năm lên 9, nghệ sĩ Thanh Hằng cùng em gái là nghệ sĩ Thanh Ngân chuyển về nhà ngoại sống để bố mẹ an tâm đi làm. Mỗi ngày khi ông bà đi làm, hai chị em vẫn thường lấy hết màn treo xuống rồi bật tuồng hát theo. Có ai ngờ rằng chính những điều này đã dần hình thành nên tình yêu nghệ thuật trong trái tim nghệ sĩ Thanh Hằng cho đến tận nhiều năm sau vẫn vẹn nguyên như vậy.

Sau đó, nghệ sĩ Thanh Hằng bắt đầu đi múa cho đoàn Thanh Minh Thanh Nga. Thừa nhận bản thân rất mê giọng hát của “cô ba Thanh Nga” nên mỗi khi múa xong, Thanh Hằng vẫn thường nán lại ở cánh gà xem cho hết vở diễn và tập hát theo cố nghệ sĩ Thanh Nga. Đến những năm 1966, Nghệ sĩ Thanh Hằng theo đoàn về miền Tây diễn và dần trở thành đào nhì. Trong 1 lần nghệ sĩ Kiều Hoa – đào chánh của vở Áo Vải Phủ Long Bào bị bệnh, nghệ sĩ Thanh Hằng được diễn thay vai Lê Trinh mà mình vốn rất thích. Cũng chính từ vai diễn này mà cô bắt đầu chứng minh thực lực của mình, để lại được dấu ấn trong lòng khán giả.

Nghệ sĩ Thanh Hằng: ‘Liệu đến kiếp sau mình có còn được hát nữa hay không’ 2
Sinh ra trong gia đình có truyền thống nghệ thuật nên từ nhỏ, nghệ sĩ Thanh Hằng đã gắn liền với lời ca tiếng hát

Trong những năm 90, nghệ sĩ Thanh Hằng luôn là cái tên đắt giá được các bầu show nhiệt tình săn đón. Mỗi khi bước lên sân khấu, cô luôn nhận được những tiếng hò reo, cổ vũ nhiệt tình của khán giả. Tuy nhiên, vào năm 2001, cô đào thương của sân khấu cải lương đã quyết định theo chồng sang Úc định cư, để lại sự nghiệp rực rỡ khiến người hâm mộ vô cùng tiếc nuối.

Chia sẻ về lý do khiến mình quyết định rời đi, nghệ sĩ Thanh Hằng cho biết cô phải cắn răng từ bỏ niềm đam mê ca hát vì lo cho tương lai của các con. Tấm lòng của người mẹ đã thôi thúc nữ nghệ sĩ phải tạm xa ánh đèn sân khấu vì tương lai của các con. Trong những tháng ngày ở Úc, cô gặp rất nhiều khó khăn khi phải tập làm quen với một lối sống hoàn toàn mới, từ việc học tiếng anh, tập lái xe cho đến cọ toilet, làm cơm hộp đi giao để kiếm tiền.

Lui về sau để làm tròn bổn phận của người mẹ, người vợ, nhưng ngọn lửa nghề vẫn luôn cháy âm ỉ trong lòng nghệ sĩ Thanh Hằng. Sau 15 năm qua quê, cuối cùng nghệ sĩ Thanh Hằng cũng đủ dũng khí để trở về Việt Nam để trình diễn trước những khán giả thân thương. Từ năm 2016, cô bắt đầu tham gia các chương trình và biểu diễn trên sân khấu quê nhà và nhận được rất nhiều sự ủng hộ, yêu thương từ người hâm mộ.

Nghệ sĩ Thanh Hằng: ‘Liệu đến kiếp sau mình có còn được hát nữa hay không’ 3
Trở về Việt Nam sau 15 năm xa xứ, nghệ sĩ Thanh Hằng tích cực tham gia nhiều chương trình để có cơ hội gần gũi với khán giả

Trở lại với sân khấu sau 15 năm vắng bóng, nghệ sĩ Thanh Hằng vẫn luôn mang trong lòng nỗi canh cánh, lo sợ rằng bản thân sẽ không còn đủ sức để mang lời ca tiếng hát đến cho khán giả. Trên sóng giao lưu, nữ nghệ sĩ tâm sự: “Cuộc sống này vốn dĩ vô thường lắm. Thanh Hằng bây giờ cũng đã có tuổi nên dù vẫn còn muốn hát thì cũng không biết có còn đủ sức hay không. Thanh Hằng vẫn hay tự hỏi rằng liệu đến kiếp sau, không biết mình có cơ hội để được hát tiếp không”. 

Những lời chia sẻ, tâm sự không hề hoa mỹ, xuất phát từ tận đáy lòng của nữ nghệ sĩ từng nắm trong tay hào quang sân khấu khiến cho MC chương trình lẫn nhiều khán giả nghe đài không kiềm được xúc động. Nếu như trong gia đình, Thanh Hằng chấp nhận hy sinh đam mê của riêng mình vì tương lai các con thì trên sân khấu, khán giả chính là động lực lớn nhất để cô không ngừng cố gắng.

Nghệ sĩ Thanh Hằng: ‘Liệu đến kiếp sau mình có còn được hát nữa hay không’ 4
Nghệ sĩ Thanh Hằng lo sợ bản thân sẽ không đủ sức khỏe để phục vụ khán giả lâu dài

Cũng trong chương trình Chân Dung Nghệ Sĩ, Thanh Hằng đã gửi những lời tri ân chân thành nhất đến cho người hâm mộ, những khán giả mà mình đã có cơ duyên gặp gỡ trong những ngày đầu đi hát trên các sân khấu miền Tây. Nghệ sĩ Thanh Hằng cho biết cô luôn trân trọng và khắc ghi tình cảm của mọi người dành cho mình trong những tháng ngày gian khổ đó. Điều khiến cô tiếc nuối nhất chính là chưa có cơ hội tìm gặp, để rồi thất lạc với mọi người trong suốt bao nhiêu năm qua.

Trở về Việt Nam ca hát sau 15 năm, ước vọng lớn nhất của nghệ sĩ Thanh Hằng chính là có thể đến các vùng sâu vùng xa để gặp mặt những khán giả thân yêu, những người từng cưu mang mình ngày xưa và cùng mọi người ôn lại những kỷ niệm.

Cha của nghệ sĩ Thanh Hằng “xin được chết trên sàn diễn”

Ngay từ thuở tuổi còn nhỏ, vào những năm cuối thập niên 1940 đầu thập niên 1950, khi còn sống ở vùng quê Cần Đước, “cậu bé” Trần Chúc (tên thật của nghệ sĩ cải lương Hương Huyền, ông sinh năm 1942) đã bị mê hoặc bởi những lời ca, điệu lý và những câu vọng cổ ngọt ngào, sâu lắng.
Cha của nghệ sĩ Thanh Hằng xin được chết trên sàn diễn - Ảnh 3.
Thân sinh của Trần Chúc bấy giờ cũng là một nhạc sĩ tài tử cổ nhạc, chơi thông thạo các nhạc cụ đàn sến, đàn cò… nhưng ưa chuộng nhất là cây đàn tranh. Cậu bé Trần Chúc ngày đó đã bị cuốn theo những lời ca, điệu nhạc của cha và các bạn đờn trong những buổi đờn ca tài tử tại nhà. Thêm vào đó, cậu bé Trần Chúc lại rất say mê và thần tượng giọng ca của đệ nhất danh ca Út Trà Ôn. Những bài như: Tôn Tẫn Giả Điên, Sầu Vương Biên Ải, Tình Anh Bán Chiếu… qua giọng ca của nghệ sĩ Út Trà Ôn thu trong dĩa hát được cậu bé Trần Chúc theo mẹ lên Sài Gòn mua về nghe hết ngày này qua ngày khác, nghe nhiều đến nỗi từng đoạn luyến láy trong từng cung âm đã in chặt vào đầu, khiến tình yêu với vọng cổ, cải lương và với hơi ca, cách nhả chữ của thần tượng đệ nhất danh ca Út Trà Ôn như đã ngấm sâu vào máu thịt của Trần Chúc suốt thời thơ ấu cho đến tuổi trưởng thành.
Những tháng ngày ở miền quê Cần Đước sống trong những thanh âm đờn ca tài tử cũng sớm qua đi. Gia đình của Trần Chúc chuyển lên sống Sài Gòn, tại đường Trần Hưng Đạo, để rồi năm 1957, một sự kiện xảy ra, trở thành duyên cớ để chàng thanh niên Trần Chúc học hành giỏi giang, thông minh, đã hoàn thành trung học đệ nhất cấp tại trường Trung học Petrus Trương Vĩnh Ký, không còn tiếp tục việc “đèn sách” để vào đời bằng con đường học vấn, mà trở thành nghệ sĩ cải lương với nghệ danh Hương Huyền, được khán giả yêu mến trong suốt hơn 50 năm qua.
Nghệ sĩ Hương Huyền giải thích “Sở dĩ tôi có nghệ danh Hương Huyền, cũng từ cơ duyên anh ruột của tôi lấy nghệ danh là Hương Sắc, tên thật của anh là Trần Văn Hướng. Tôi bèn lấy Hương Huyền, để biết là anh em, vì cả hai cùng đi hát một lượt với nhau. Có người còn dự đoán, chắc tôi có người yêu tên Hường, nên lấy nghệ danh Hương Huyền. Quả thật, hôm xưa, khi tôi còn đi học đệ nhất cấp, tôi có cảm mến một người bạn gái tên Hường, nên khi đi hát, mạnh dạn lấy nghệ danh này luôn.”
Cha của nghệ sĩ Thanh Hằng xin được chết trên sàn diễn - Ảnh 2.
Buổi đầu vào nghề
Nghệ sĩ Hương Huyền bồi hồi nhớ lại: “Chị ruột của tôi là chị Trần Thị Khang, là người làm ăn ở Sài Gòn, chị thích đi coi hát, rồi nhờ sự giới thiệu qua lại, biết đến nghệ sĩ Minh Chí và Việt Hùng, đã lập gánh hát do chị tôi bỏ vốn, mời 2 nghệ sĩ trên bỏ tên tuổi thành phần hùn. Diễn xuất đầu tiên của đoàn là vào năm 1957, tại rạp Thành Xương, vở đầu tiên là Đường Lên Xứ Thái. Đoàn khi đó mạnh lắm, ngoài kép hát là Minh Chí- Việt Hùng, bên đào có nghệ sĩ Ngọc Nuôi, Ánh Hoa…”
Nghệ sĩ Hương Huyền kể, “Trước khi đoàn ra mắt khán giả, các nghệ sĩ hay đến nhà để tập tuồng, mỗi khi đi học về là tôi chạy lẹ vào nghe say mê. Khi đoàn hát cần người đánh máy kịch bản để chạy role tuồng, nhờ biết đánh máy lại thông minh, lanh lẹ, Trần Chúc “xung phong” đảm nhận giúp đoàn, để vừa đánh máy kịch bản, vừa lẩm nhẩm hát theo.”
Đến khi đoàn Minh Chí- Việt Hùng đi lưu diễn miền Tây, ba má và các anh chị trong nhà đi theo đoàn, ở nhà chỉ còn 2 anh em Trần Chúc và Trần Văn Hướng. Hai anh em mê hát quá, bèn quyết định tìm những lớp diễn nào có 2 vai nam, để 2 anh em ca chung. Ví dụ như Lưu Bình- Dương Lễ, Sơn Tinh- Thủy Tinh. Mỗi người tự viết vai tuồng của mình để ca. Khi đó cả hai anh em không biết nhịp nhàng gì hết, chỉ biết đếm câu vọng cổ của các soạn giả, mỗi đoạn có mấy chữ, thì đặt theo y như vậy mà viết bao nhiêu đó chữ. Hai anh em học thuộc trích đoạn do mình viết ra, đến bar Lệ Liễu gần nhà, nơi đây có đàn ca tài tử dạng “hát cho nhau nghe”, để xin được ca. Đêm đầu tiên, cả hai hồi hộp lắm, mặt 2 anh em non choẹt, bạo gan xin chị Lệ Liễu được lên ca, chị hỏi có biết nhịp không, cả hai nói xạo là biết. Khi chị đồng ý và cho biết sắp tới lượt mình lên ca, cả hai bắt đầu run.
Gương mặt rạng rỡ, lấp lánh nụ cười, nghệ sĩ Hương Huyền nói: “Khi đó, tôi chưa biết đến thờ tổ, nhưng chắc tổ thương ngay lúc đó, đã yểm trợ cho tôi sự lanh lợi. Khi lên sân khấu, tôi đến nói với 2 nhạc sĩ đệm đàn tại đó, khi ấy tôi không biết tên, nhưng hai vị nhạc sĩ đàn tại đây chính là danh cầm Văn Vỹ và Năm Cơ. Tôi thiệt tình cho hai nhạc sĩ biết anh em tôi không biết nhịp, nhờ 2 nhạc sĩ vớt nhịp giùm nếu có lỡ rớt. Hai nhạc sĩ dặn anh em tôi hãy ca như nhà nghề, đừng có sượng, các chú sẽ vớt. Quả thật nếu người trong nghề nghe mới biết 2 nhạc sĩ vớt nhịp cho 2 anh em tôi, còn ngoài nghề khi có mặt nghe trong buổi tối đó, không biết, chỉ vỗ tay nhiệt liệt để khen hay thôi.”
Nghệ sĩ Hương Huyền dí dỏm nói: “Và kể từ sau đêm đó, cứ tối tối, hai anh em lại ra đây xin ca. Đây là thời gian tôi bắt đầu “đi vào hư đốn”. Sáng đi học, ngồi trong lớp, cứ viết bài ca cổ nhạc, không lo học hành nữa.”
“Cũng nhờ thời gian hát ở bar Lệ Liễu, dù khi đó anh em tôi vẫn chưa hề biết nhịp nhàng gì, toàn là ca “rừng” thôi, tiếng đồn hai anh em có giọng ca vọng cổ hay, đến tai ông quản lý của đoàn cải lương lưu diễn ở tỉnh Kim Hoàng- Như Mai, trong lúc lên Sài Gòn tìm thêm kép về đoàn, tìm đến bar Lệ Liễu nghe anh em tôi ca, đã tỏ ý khen ngợi và mời chánh thức 2 anh em đêm đó hãy ký hợp đồng cộng tác với đoàn, với yêu cầu sáng mai gặp trả lời và đi theo gánh hát liền.”
Hai anh em về suy nghĩ nhiều lắm, nhất là nghệ sĩ Hương Huyền khi nghĩ tới viễn cảnh được đứng trên sân khấu, sẽ thành nghệ sĩ nổi tiếng, lại có tiền nhiều, nên quyết định trốn nhà đi hát. Còn anh trai, sợ bị ba má đánh đòn, không dám đi.
Nghệ sĩ Hương Huyền đi theo ông quản lý đoàn Kim Hoàng- Như Mai ra tới Phan Thiết, là nơi đang lưu diễn. Lúc đó ông bắt đầu run, vì sự thật ngay khi đó, ông cũng chỉ toàn ca “rừng”, đâu có biết nhịp nhàng. Mà cũng chỉ ca lẻ, hát có mấy câu vọng cổ, còn khi vô hát nguyên tuồng, có biết bao bài ca lẻ, mà ông lại chưa biết nhiều về bài bản. Lo quá, ông bèn tìm ngay nhạc sĩ của đoàn, để xin dợt trước, khai thiệt là chưa biết nhịp, chưa rành bài bản. Thầy đờn kêu ca thử, ông ca không rớt nhịp. Nhưng khi ca mấy bài nhỏ thì phải dợt vài lần mới được.

Vai diễn đầu đời và dấu ấn không quên
Vai đầu tiên trong lần diễn trên sân khấu tại đoàn Kim Hoàng- Như Mai của ông là vai gã tiều phu, trong tuồng “Nỗi Oan Của Hoàng Tử” (soạn giả Thanh Cao).

Nghệ sĩ Hương Huyền kể: “Vai tôi xuất hiện đầu tiên là vô liền một câu vọng cổ, tôi phải nằm sẵn ở giữa sân khấu, giấu mình dưới bục đá sơn thủy. Khi tôi xuất hiện, tôi phải can nhà vua bắt tội hoàng tử anh, do hoàng tử em muốn cướp ngôi ông anh, đã cùng một số gian thần bày mưu hại hoàng tử anh. Vai tiều phu do tôi đóng, vô tình nghe được mưu kế của hoàng tử em, nên khi vua cha định cho quân lính xử tội hoàng tử anh, tôi nhảy ra can. Lẽ ra khi nhà vua ra lệnh sau ba hồi chuông lệnh, chém đầu hoàng tử anh. Tôi sẽ nhú đầu lên khỏi cục đá sơn thủy rồi thét lên chữ “khoan, sau đó ca một câu vọng cổ.”

“Ngay khi vừa nghe dứt 3 hồi chuông lệnh, tôi nhú đầu lên, chưa kịp ca “Khoan”, thì mấy nghệ sĩ trong vai vệ sĩ, vũ nữ cùng nhắc nhỏ “khoan”, lúc đó tôi lại tưởng họ nói khoan ca, thế là tôi lại thụp đầu xuống. Lẽ ra họ nhắc ca đi, thì lại nhắc ngay chữ “khoan” của câu đầu tôi sẽ ca. Lúc đó, nghệ sĩ trong vai vua ra hiệu tôi hãy ca, tôi lại ló đầu lên, nhưng khi đó đã trễ nhịp đờn rồi, tôi lại thụp đầu xuống lần nữa. Các khán giả lúc đó cười to như vỡ chợ, ngay nghệ sĩ trên sân khấu cũng phải rung rung nén cười. Đoàn phải kéo màn lại, khi bầu gánh hỏi cớ sự, tôi nói rõ sự tình, sau đó xin ra để xin lỗi khán giả. Tôi thật may mắn, được tổ thương, dù lần đầu mới diễn, phạm phải lỗi, nhưng khán giả tha thứ cho sự cố đầu tiên đó của tôi, vỗ tay khuyến khích tôi hát tiếp.”

Giọng ca đồng, mang âm hưởng Út Trà Ôn

Vốn đã có làn hơi, chất giọng tốt và năng khiếu ca ngâm, cộng thêm lòng say mê nghề, nên nghệ sĩ Hương Huyền chịu khó học hỏi từ các nghệ sĩ trong đoàn, học thêm bài bản với các nhạc sĩ của đoàn. Với sự thông minh và nhạy bén, không bao lâu ông đã biết được khá nhiều về kỹ thuật ca ngâm, nhịp nhàng, hơi điệu, cách biểu đạt vai diễn… cùng với các tố chất sẵn có, như vóc dáng cao ráo, gương mặt đẹp trai, với đôi mày rậm, tướng đi chững chạc, giọng ca cao vút và khỏe khoắn, nghệ sĩ Hương Huyền nhanh chóng được khán giả biết đến và yêu mến. Dù làn hơi, chất giọng thiên phú, nhưng khi ca vọng cổ, nghệ sĩ Hương Huyền có nhiều ảnh hưởng kỹ thuật dùng hơi – giọng của cố nghệ sĩ Út Trà Ôn. Vì nghệ sĩ Út Trà Ôn chính là thần tượng của ông từ thuở nhỏ đến khi chính thức bước vào nghiệp tổ. Hơi, giọng của nghệ sĩ Hương Huyền cũng là giọng “đồng rặt” như nghệ sĩ Út Trà Ôn, để rồi từ đó kỹ thuật dùng hơi, giọng của Hương Huyền chịu ảnh hưởng, nên cũng hao hao nghệ sĩ Út Trà Ôn về âm hưởng “ơ… hơ”.

Vài tháng theo đoàn Kim Hoàng- Như Mai lưu diễn từ miền Trung về lại Sài Gòn, khi đó gia đình ông đã chấp nhận cho ông theo gánh hát, chứ không cấm cản. Người chị ba Khang sau khi mãn hợp đồng với nghệ sĩ Minh Chí- Việt Hùng, đã lập đoàn cho Hương Huyền- Hương Sắc hát, đoàn có tên là Bạch Vân, mời nghệ sĩ Ngọc Ẩn, Kim Hoa, Bạch Tuyết… về. Năm 1960 đoàn Bạch Vân khai trương, khi đó nghệ sĩ Hương Huyền mới 20 tuổi. Năm 1962, đoàn Bạch Vân rã gánh, ông đã có chút tên tuổi, nên được mời về đoàn Thanh Minh. Khi đó trong đoàn có các nghệ sĩ Thành Được, Việt Hùng, Hoàng Giang… bên phía đào có nghệ sĩ Út Bạch Lan, Ngọc Nuôi, Thanh Nga…

Nghệ sĩ Hương Huyền cho biết ông rất yêu đoàn Thanh Minh, hầu như trong cuộc đời đi hát của mình, ông gắn bó suốt với đoàn, chỉ có gián đoạn một thời gian ngắn, về những đoàn khác như Ánh Chiêu Dương… nhưng rồi cũng quay về lại đoàn Thanh Minh.
Ông thích chủ trương hoạt động nghệ thuật của đoàn. Phần lớn tuồng hát của đoàn là tuồng xã hội, với những tác phẩm nay đã trở thành kinh điển của soạn giả tài danh như Hà Triều- Hoa Phượng…

Năm 1966, khi đến tuổi đi lính, ông gia nhập vào quân đội VNCH, là thành viên trong ban văn nghệ địa phương quân, căn cứ đơn vị đóng đô tại Sài Gòn. Hôm nào phải đi ra tiền đồn hát, thì ông nghỉ diễn ở đoàn Thanh Minh, đi hát phục vụ, còn bình thường thì vẫn hát hằng đêm cho đoàn Thanh Minh. Đoàn Thanh Minh bấy giờ chủ yếu diễn tại Sài Gòn, không đi lưu diễn các tỉnh thành như những đoàn cải lương khác.

Khi nghệ sĩ Hương Huyền vào ban văn nghệ địa phương quân, ông đã xây dựng tiết mục nòng cốt cho chương trình, ngoài các tiết mục ca lẻ, tân nhạc, ca cổ, xiếc, ảo thuật… luôn có trích đoạn tuồng cải lương.

Hương Huyền và nhà báo Thanh Hiệp tại Mỹ tháng 6 năm 2014
Hương Huyền và nhà bάσ Thanh Hiệp tại Mỹ tháng 6 năm 2014

Người nghệ sĩ đa tài
Nghệ sĩ cải lương Hương Huyền là một nghệ sĩ đa tài, ông có thể diễn một cách xuất sắc tất cả các loại vai tuồng như kép mùi, kép độc, kép lão, kép hài, ông có duyên độc đáo khiến cho khán giả cười hả hê sau đó khán giả thấm thía cái nội dung sâu lắng của nét gây hài của ông.

Ông thành công dễ dàng qua các vai công tử bột chuyên tán gái hoặc các vai nhà giàu bị phá sản vì thời cuộc. Nghệ sĩ Hương Huyền cũng diễn rất hay các vai lẳng hề hay võ tướng trong các tuồng dã sử…

Ông kể rằng từ trước khi nhận vai Tạ Thiếu Tiên trong vở cải lương “Hoa Mộc Lan”, vai nào ông đóng, cũng được khán giả hài lòng, do ông diễn tròn vai, không bao giờ bị đổ vỡ vai, nhưng khán giả không ấn tượng nhiều bằng vai Tạ Thiếu Tiên. Đã có nhiều nghệ sĩ vào vai này rồi, nhưng khi nghệ sĩ Hương Huyền đóng, đã nhận được khen tặng, cảm tình của khán giả. Là một vai anh công tử ham chơi, lêu lổng, ông đã pha nét hài lẳng cho vai này.
Sau năm 1975, nghệ sĩ Hương Huyền tiếp tục cộng tác với đoàn Thanh Minh, sau năm 1978, đoàn đổi lại là đoàn hát Thanh Nga, ông được giao trách nhiệm đài trưởng, tức là người phụ trách sân khấu, chỉ huy đêm diễn mỗi đêm. Nhờ vậy, cứ đêm nào khuyết một vai kép do nghệ sĩ bệnh đột xuất, nghệ sĩ Hương Huyền đều có thể vào thay thế để đóng được. Vai tuồng nào của đoàn diễn, ông cũng thuộc hết, vì thời điểm lúc đó, cải lương vẫn còn thịnh vượng, một vở hát ít nhất là diễn 6 tháng mỗi đêm, không đổi tuồng, là người chỉ huy đêm diễn, có mặt hằng đêm, ai ca câu gì cũng thuộc hết.

Vẫn còn đó một Hương Huyền đậm chất người miền Nam hào sảng, qua cái cách nói chuyện chân chất thật thà, không có lấy một từ hoa mỹ. Miên man với bao kỷ niệm một thời vàng son của sân khấu cải lương, ông kể về những xuất diễn nhiều tháng liền vở “Tấm Lòng Của Biển” (soạn giả Hà Triều- Hoa Phượng), trong đó chỉ có 7 nhân vật, 4 vai nam, 3 vai nữ, tất cả 4 vai nam trong vở ông đều đảm nhận qua, và đều tạo được dấu ấn riêng của mình, được khán giả ngợi khen. Khi diễn bất cứ vai nào, ông cũng đều nghiên cứu vai diễn kỹ lưỡng, thêm thắt, chế biến những nét riêng của mình vào đó.

Nghệ sĩ Hương Huyền đùa về tài đa diện trong bất cứ vai tuồng nào của mình, “Tôi là một bánh xơ-cua “ngon lành”, nên bầu gánh thời bấy giờ rất an tâm khi có tôi tham gia vào trong đoàn, khi thiếu vai diễn của kép nào, tôi cũng đều có thể vào thay được”.

Trong thời gian ông làm trưởng đoàn Thanh Nga, ông đã có sáng kiến dành cho các nghệ sĩ trẻ vào đoàn, dạy cho họ cách học nhiều vai diễn khác nhau, để luân phiên đổi vai và diễn. Sáng chủ nhật, đoàn có chương trình diễn cải lương do những nghệ sĩ trẻ hát, tối thì do những nghệ sĩ tài danh. Trong số những nghệ sĩ trẻ gắn bó với đoàn thời điểm 1980, có nghệ sĩ Tuấn Châu là thành công nhất, nay anh là người sáng lập ra đoàn cải lương Tân Dạ Lý, diễn tại quận Cam, California, anh cũng là con nuôi của nghệ sĩ Hương Huyền.

Những tâm sự của người nghệ sĩ

Nghệ sĩ Hương Huyền thành hôn với nữ nghệ sĩ Kim Hoa (con gái của nghệ sĩ Hai Núi – Tư Hélène) và có đứa con gái đầu lòng, lớn lên là nữ nghệ sĩ tài sắc Thanh Hằng, huy chương vàng giải Trần Hữu Trang năm 1991 và huy chương giải Mai Vàng năm 1997, và một người con trai không theo nghiệp diễn. Hai ông bà lấy nhau khi còn quá trẻ, hạnh phúc chỉ được 3 năm, thì duyên nợ bị gãy gánh. Tới năm 1966, ông gặp người vợ thứ hai và ở đời với nhau đến nay, là ca sĩ tân nhạc Phương Hồng Chi. Cả hai có 2 người con gái nhưng không ai nối nghiệp cha mẹ.

Nghệ sĩ Hương Huyền kể: “Sau 1975, vợ chồng tôi đã vượt biên đôi ba lần nhưng không thành công, đến năm 1989, chúng tôi đi diện bảo lãnh du lịch do người quen thân bảo lãnh qua xứ đen, cộng hòa Mali. Khi đi lúc đó, vợ chồng tôi đưa con gái út đi, còn con gái lớn đã cho vượt biên trước, đã đến Mỹ rồi, nhưng chưa có quốc tịch, thành ra chưa bảo lãnh chúng tôi được.”

Nghệ sĩ Hương Huyền mơ đêm diễn trên quê hương - Báo Người lao động
Nghệ sĩ Hương Huyền (người đội nón, cầm micro) trong lễ mừng thọ nghệ sĩ lão thành Văn Chung

Gia đình ông ở bên Mali khoảng 10 tháng, sau đó xin du lịch qua Pháp và ở bên Pháp 8 năm. Thời gian ở Pháp, ông gặp lại một số nghệ sĩ đang sống tại Pháp như Kiều Lệ Mai, Tài Lương… Ngày cuối tuần ông cùng các nghệ sĩ từng đi lưu diễn quanh nước Pháp, hay một số nước châu Âu, nơi có đồng hương Việt Nam sinh sống, vợ ông thì đi hát tân nhạc, ngày thường thì làm trong nhà hàng món ăn Việt Nam do vợ chồng ông mở, có mạnh thường quân bỏ tiền hỗ trợ. Năm 1996, con gái bảo lãnh vợ chồng ông qua đoàn tụ tại Mỹ.

Nghệ sĩ Hương Huyền gửi lời tri ân khán giả: “Mong khán giả nhận lời cảm ơn của Hương Huyền hơn 50 năm qua, nếu có xem Hương Huyền hát trên sân khấu, hay xem Hương Huyền diễn trên truyền hình, hay những lần đi diễn tại các tiểu bang xa, đã có cảm tình với tôi, tôi rất cảm ơn. Với tuổi còn lại, hãy còn sức khỏe ngày nào, hãy còn hơi ca, còn nói chuyện được, thì tôi vẫn tập tành, để tiếp tục cống hiến quý khán giả những vở tuồng đặc sắc của cải lương.”

Hương Huyền trên sàn tập ở hậu trường sân khấu
Hương Huyền trên sàn tập ở нậυ trường sân khấu

Cuộc sống vẫn xoay vần với bao cái mới thay thế cái cũ và trong nghệ thuật thì quy luật này càng khắt khe hơn. Với thế hệ nghệ sĩ kỳ cựu như nghệ sĩ Hương Huyền, khán giả vẫn dành cho ông một tình cảm trìu mến. Chính điều này đã hâm nóng lòng yêu nghề của ông, người nghệ sĩ đã có hơn 50 năm “khóc, cười” cùng các nhân vật trên sân khấu.

Cha của nghệ sĩ Thanh Hằng xin được chết trên sàn diễn - Ảnh 1.
NS Thanh Hằng sang Mỹ thăm cha – NS Hương Huyền năm 2017

NS Hương Huyền từ Pháp sang Mỹ định cư và chọn thành phố Westminster, California – miền nam để sinh sống cùng vợ là ca sĩ Phương Hồng Chi. Sự có mặt của ông đã gây ngạc nhiên không ít cho khán giả mộ điệu và bạn bè nghệ sĩ vì trước đó ông đã định cư tại vùng Côtes D’ Ivoire thuộc địa của Pháp ở Phi Châu 1989. Mười tháng sau ông sang Pháp định cư (từ 1990 – 1996). Ông đã từng làm chủ nhà hàng cho đến khi ông từ giã Paris sang Mỹ sinh sống “Vì tôi quá nhớ nghề, mà ở Pháp ít được diễn cải lương, qua thành phố Westminster có đông kiều bào và đồng nghiệp. Sân khấu cải lương ở hải ngoại mỗi tuần đều có lịch diễn. Tôi đã được tắm trong ánh đèn sân khấu cho đến khi bệnh nặng và phải nghỉ dưỡng cho đến ngày hôm nay” – ông bồi hồi tâm sự.

Sau khi ly hôn với NS Kim Hoa, ông chắp nối với nữ ca sĩ Phương Hồng Chi và có được một người con gái là Cẩm Loan (Nghệ sĩ Kim Hoa đi thêm bước nữa với nghệ sĩ Hoài Châu và bà đã sinh ba cô con gái là nữ nghệ sĩ tài sắc Thanh Ngân, Ngân Quỳnh và Hồng Ngọc – tức Thanh Ngọc – PV).

Khán giả yêu mến NS Hương Huyền đều nhớ đến các vở có sự tham gia của ông như: “Tấm lòng của biển”, “Tiếng trống Mê Linh”, “Bên cầu dệt lụa”, “Thái Hậu Dương Vân Nga”, “Tiếng đàn trên sông Tô Lịch”, “Những đêm trăn trở”, “Đèn đêm nhỏ lệ”, …

“Mới đây, có một kỷ niệm khiến tôi nhớ đời, đó là nhận show đi diễn tại Sandiego, tôi tự lái xe ô tô và cứ chạy miết qua tới tận biên giới Mexico. Bị cảnh sát chặn lại vì không có visa vào nước này. Lúc đó tôi phải điện thoại kêu nhà tổ chức ra biên giới lãnh về. Báo hại anh em nghệ sĩ một phen hú hồ tưởng tôi bị bắt, Thương anh bảy Văn Chung lúc đó phải đóng thế vai tôi và đóng luôn vai của anh. Ở Mỹ là như vậy, không biết đường đi thì dễ bị lạc. Mà hễ nghe được mời đi hát thì lập tức hăng hái” – NS Hương Huyền kể.

Cha của nghệ sĩ Thanh Hằng xin được chết trên sàn diễn - Ảnh 5.
NS Hương Huyền (giữa) và cάƈ NS: Văn Chung, Philip Nam, Cẩm Ɫɦu, Tuấn Châu

Mơ ước của NS Hương Huyền là có đủ sức khỏe để về quê hương biểu diễn trong một chương trình cải lương, qui тυ̣ nhiều nghệ sĩ đồng nghiệp. Ông xúc động nói: “Tôi cứ cầu nguyện để được sốпg lại những ngày tháng gắn bó với thế giới sân khấu và gặp lại khán gιả quê nhà”.