Nghệ sĩ Tài Linh – Lý Тhần Phi: ‘Tôi yêu cải lương như мáυ тhịт, hơi thở’

0
192

Gác lại những vai diễn và niềm đam mê ánh đèn sân khấu, cô đào Tài Linh theo chồng sang Mỹ định cư rồi trở thành bà chủ tiệm nail, nhưng tình yêu dành cho sân khấu vẫn bất chấp thời gian.

Nghệ sĩ Tài Linh – Lý Thần Phi: ‘Tôi yêu cải lương như máu thịt, hơi thở’

Sau chuyến về nước hội ngộ cùng khán giả TPHCM và tổ chức liveshow tại Hà Nội vào năm 2011, nghệ sĩ Tài Linh hiếm khi xuất hiện trên sân khấu cải lương trong nước. Dẫu vậy, nhiều người vẫn không thể quên cô đào có giọng ca mùi mẫn, từng kết hợp với NSƯT Vũ Linh để trở thành cặp đào kép ‘đốn tim’ khán giả khi hoá thân thành những nhân vật có số phận éo le với cuộc tình đẫm nước mắt.

Ngã rẽ bất ngờ của cô nhân viên phòng vé

Nhắc đến các cô đào từng ca diễn với NSƯT Vũ Linh, cái tên đầu tiên được nhiều khán giả nhắc đến là nghệ sĩ Tài Linh. Hợp nhau từ ngoại hình, vóc dáng đến giọng ca, cặp đào kép Vũ Linh – Tài Linh có trên 15 năm diễn cùng nhau trên cả sân khấu lẫn video cải lương, cải lương truyền hình, từng khiến hàng triệu trái tim khán giả mộ điệu thổn thức.

Nghệ sĩ Tài Linh – Lý Thần Phi: ‘Tôi yêu cải lương như máu thịt, hơi thở’Trong cuộc bình chọn cặp đào kép được yêu thích nhất do Báo Sân khấu tổ chức vào thập niên 1990, cặp Vũ Linh – Tài Linh chỉ đứng sau Minh Vương – Lệ Thủy.

Rất ăn ý trên sàn diễn, là một trong những cặp đôi đẹp của sân khấu cải lương, nhưng khi NSƯT Vũ Linh đã là một tên tuổi được nhiều người biết đến thì nghệ sĩ Tài Linh chỉ mới bắt đầu đến với sân khấu cải lương từ vị trí… nhân viên bán vé ở Đoàn Cải lương Sài Gòn 3. Chị rẽ lối sang cải lương như một định mệnh.

Được sự khuyến khích của NSƯT Thanh Điền, Thanh Kim Huệ… ngoài giờ bán vé, cô gái Phú Nhuận (tên thật của nghệ sĩ Tài Linh) bắt đầu tham gia lớp ca cổ của thầy Duy Khanh (con của nhạc sĩ Vũy Chỗ).

Thời đó, Đoàn Cải lương Sài Gòn 3 có Đoàn Thanh niên với rất nhiều hoạt động, cô thanh niên Phú Nhuận là một trong những đoàn viên năng nổ, thường xuyên tham gia ca tân nhạc trong những chuyến đi biểu diễn của Đoàn.

Nghệ sĩ Tài Linh – Lý Thần Phi: ‘Tôi yêu cải lương như máu thịt, hơi thở’Ở Đoàn Sài Gòn 3 ba năm, vừa bán vé, vừa học nghề, lần đầu được bước ra sân khấu với vai quần chúng, chỉ ca một câu nhưng cũng đủ khiến chị lo lắng, hồi hộp đến mất ăn, mất ngủ.

Cho đến lúc đó, Phú Nhuận vẫn không nghĩ mình có thể trở thành một nghệ sĩ cải lương thực thụ.

Có lẽ cô gái Phú Nhuận được sinh ra để trở thành nghệ sĩ cải lương, nên dù chưa từng nghĩ đến nghề hát, hay khi đã bước lên sân khấu chị vẫn chưa đủ tự tin, thì “chất” nghệ sĩ vẫn toát lên trong thần thái, lời ca, cách diễn. Bấy nhiêu đủ để Đoàn Cải lương Nha Trang quyết định mời chị về làm đào chánh – bước ngoặt thứ hai trong cuộc đời Phú Nhuận. Khi ấy, chị 25 tuổi.

Một năm làm đào chánh ở Đoàn Nha Trang bên cạnh các NS Quốc Trầm, Phương Dung, Vương Tuấn, Lệ Huyền, cô đào Phú Nhuận được khán giả miền Trung nhớ đến qua các tuồng Công chúa tóc thơm, Cây gậy thần, Tình ca biên giới…

Nghệ sĩ Tài Linh – Lý Thần Phi: ‘Tôi yêu cải lương như máu thịt, hơi thở’Rời Đoàn Nha Trang, chị về đầu quân cho các đoàn tỉnh Tiếng ca Sông Cửu, Tây Ninh II, Long Giang, Vũng Tàu II, Cửu Long I… và đổi nghệ danh là Tài Linh. May mắn một lần nữa đến với nghệ sĩ Tài Linh khi chị được mời về Đoàn Cải lương Minh Tơ thay thế nghệ sĩ Thuỳ Dương.

Được sự chỉ bảo tận tình của NSND Thanh Tòng, cộng thêm tính siêng năng, cần cù, luôn khát khao học hỏi, từ đây tên tuổi cô đào Tài Linh vụt sáng với hàng loạt vai diễn: Hàn Tố Mai (Trảm Trịnh Ân), Điêu Thuyền (Phụng Nghi Đình), Chúc Anh Đài (Lương Sơn Bá-Chúc Anh Đài), Thái Bình công chúa (Thái Bình công chúa), Võ Tắc Thiên (Võ Tắc Thiên).

Nghệ sĩ Tài Linh có lẽ là một ngoại lệ hiếm hoi của sân khấu cải lương thời bấy giờ, vừa bắt đầu nổi danh với những vai đào chánh, chị vẫn chấp nhận làm mình xấu đi, già đi để hoá thân thành đào mụ. Dấu son của nghệ sĩ Tài Linh ở Đoàn Cải lương Minh Tơ là vai diễn Lý Thần Phi  (Bích Vân Cung kỳ án). Cho đến bây giờ, nhiều khán giả và giới làm nghề vẫn nhắc đến Lý Thần Phi của chị là vai diễn tốt nhất, chưa ai có thể thay thế.

Chị chân thành chia sẻ: “Thành công của người nghệ sĩ là có thể hoá thân thành tất cả các nhân vật và đủ sức làm khán giả yêu ghét với nhân vật của mình. Khi đó, đẹp hay xấu không quan trọng bằng diễn tốt hay diễn tệ. Tôi biết mình không có nhiều lợi thế nên càng có nhiều cơ hội được thử sức, tôi càng trân trọng nắm giữ và luôn cố gắng bằng tất cả khả năng”

NSƯT Vũ Linh và nghệ sĩ Tài Linh bắt đầu trở thành bạn diễn của nhau từ vở Lương Sơn Bá- Chúc Anh Đài trên sân khấu Đoàn Cải lương Trần Hữu Trang 2.

Cuối thập niên 1980, đầu 1990, phòng vé với những bảng hiệu có cặp đôi Tài Linh – Vũ Linh luôn trong tình trạng cháy vé. Khó thể nhớ hết Tài Linh – Vũ Linh đã đóng với nhau bao nhiêu tuồng cải lương, chỉ biết không ít tuồng, khi nhắc đến tên, khán giả sẽ nghĩ ngay đến cặp đào kép Tài Linh – Vũ Linh: Bản tình ca còn đó, Không bán tình em, Thanh Xà – Bạch Xà, Tôi không làm hoàng hậu, Chiêu Quân cống hồ, Nặng gánh giang sơn, Gánh cải Trạng nguyên, Thần nữ dâng ngũ linh kỳ, Phụng Nghi Đình…

Nghệ sĩ Tài Linh – Lý Thần Phi: ‘Tôi yêu cải lương như máu thịt, hơi thở’
Năm 1991, khi giải Trần Hữu Trang tổ chức lần đầu tiên, cặp đôi đào kép Tài Linh – Vũ Linh đều đoạt Huy chương Vàng giải Triển vọng cùng các nghệ sĩ Thanh Thanh Tâm, Ngọc Huyền, Phương Hồng Thủy và Thanh Hằng.

Bình dị sau ánh hào quang

Năm 2004, nghệ sĩ Tài Linh đột ngột chia tay khán giả khi đang ở đỉnh cao sự nghiệp để theo gia đình định cư ở Mỹ, để lại cho khán giả nhiều tiếc nuối. Hỏi “Chị có buồn với lựa chọn của mình?”, nghệ sĩ Tài Linh hồn hậu trả lời: “Cởi bỏ xiêm y, mũ mão, lau chùi phấn son, tôi cũng chỉ là một người phụ nữ bình thường, gia đình vẫn là nơi yên ấm, hạnh phúc nhất.

Hạnh phúc của tôi là được cùng chồng con quây quần trong bữa cơm gia đình; được cùng chồng sắp xếp, dọn dẹp tổ ấm. Từ ngày thành người một nhà, anh đã từ bỏ ước mơ theo nghiệp thể thao để bước theo chọn lựa của tôi. Anh hy sinh cho tôi quá nhiều, đến một lúc nào đó, tôi cũng phải biết nghĩ đến chồng và các con, không thể chỉ nghĩ cho mình”.

Chị và ông xã là bạn học thời học sinh trung học, yêu nhau rồi nên vợ nên chồng. Hơn ba mươi năm chung sống, anh luôn là chỗ dựa vững chắc nhất của vợ dù chị là cô nhân viên hành chánh ở Đoàn Sài Gòn 3 hay đã là một nghệ sĩ nổi tiếng.

Tình yêu, sự hy sinh của anh dành cho gia đình đủ để chị chấp nhận ngừng nghiệp diễn khi đang ở đỉnh cao, để cùng chồng đoàn tụ với những người thân ở Mỹ.

Ít ai ngờ, ẩn sau vẻ hiền lành, mỏng manh của cô đào thương ấy là một ý chí mạnh mẽ, bền bỉ. Dường như chưa có khó khăn nào có thể “hạ gục” nghệ sĩ Tài Linh. Ở tuổi 40, chị tiếp tục đi học để trở thành chuyên viên chăm sóc thẩm mỹ.

Nghệ sĩ Tài Linh – Lý Thần Phi: ‘Tôi yêu cải lương như máu thịt, hơi thở’Buổi sáng học tiếng Anh, chiều “chạy show” lớp học thẩm mỹ tới tối, cứ vậy suốt 18 tháng ròng. Cực nhất là giáo viên lớp thẩm mỹ giảng bài bằng tiếng Anh, không thể hiểu bài ngay tại lớp, chị phải ghi âm tòan bộ buổi học để về nghe lại. Ngày đi học, tối về lo cơm nước, chăm sóc chồng con, xong việc chị lại mở máy nghe lại bài giảng ở lớp.

Hệt như hai mươi năm trước khi hàng đêm, lúc chồng con đã ngủ, chị một mình xuống bếp tập luyện cách nhấn nhá câu chữ, trau chuốt từng động tác của nhân vật để hoá thân thành Lý Thần Phi đầy u uẩn và cam chịu trong vở tuồng cổ Bích Vân Cung kỳ án.

Chị nói: “Tôi yêu nghệ thuật cải lương như máu thịt, như hơi thở, như chính cuộc sống của mình. Ngày mới qua Mỹ, phải thích nghi với cuộc sống mới nhưng tôi vẫn không thôi khát khao trở về để được đứng trên sân khấu, gặp lại khán giả thân thương”.

Để thỏa nỗi nhớ nghề, nghệ sĩ Tài Linh không ngơi luyện tập. Trong bộn bề mưu sinh nơi đất khách, chị luyện tập bất cứ khi nào có thể: lúc làm việc nhà, khi lái xe… vì sợ hơi bị “tù”, sợ thanh quản “cứng” không thể ngân nga luyến láy.

Nghệ sĩ Tài Linh – Lý Thần Phi: ‘Tôi yêu cải lương như máu thịt, hơi thở’Khi được mời đi hát ở Mỹ, chị cũng thuyết phục ban tổ chức để được hát cải lương, được diễn trích đoạn dẫu chị cũng rất nổi tiếng với nhiều bài hát tân nhạc trong các album Mưa bụi.

Tạm dừng các hoạt động nghệ thuật để tập trung lo cho tiệm nail, chăm sóc gia đình, nỗi nhớ sân khấu của chị phần nào được bù đắp bằng hạnh phúc viên mãn, khi cậu con trai duy nhất đã ổn định cuộc sống và cho chị “lên chức” bà nội.

Vũ Linh, Tài Linh: Uyên ương một thưở của sân khấu cải lương

Từ đôi đào, kép ở tỉnh, hai nghệ sĩ trở thành thần tượng được mến mộ trong làng cổ nhạc thập niên 1990.

Từ đoàn tỉnh đi lên

Trong cuộc trưng cầu ý kiến do báo Sân Khấu TP HCM tổ chức năm 1991-1992, nghệ sĩ Vũ Linh – Tài Linh được đông đảo khán giả bình chọn là một trong những đôi bạn diễn được yêu thích nhất. Trong bảng danh sách này, vị trí của họ chỉ đứng sau nghệ sĩ Minh Vương, Lệ Thủy – vốn là hai ngôi sao kỳ cựu.

Vũ Linh và Tài Linh, đôi đào kép được yêu thích bậc nhất thập niên 1990. Ảnh: Nghệ sĩ cung cấp.

Vũ Linh và Tài Linh, đôi đào kép được yêu thích bậc nhất thập niên 1990. Ảnh: Nghệ sĩ cung cấp.

Vũ Linh từng ca diễn cùng nhiều nữ nghệ sĩ như: Phương Hồng Thủy, Thanh Thanh Tâm, Ngọc Huyền, Thoại Mỹ, Thanh Hằng, Thanh Ngân, Hương Lan, Phượng Mai… Tuy nhiên, khán giả yêu thích nhất khi anh sánh đôi với Tài Linh. Họ có 16 năm diễn chung trên sân khấu và truyền hình, đều trưởng thành từ nhiều đoàn diễn ở tỉnh lẻ trước khi cùng tỏa sáng.

Vũ Linh xuất thân trong gia đình nghèo, việc học hành dang dở. Năm 13 tuổi, gia đình cho anh theo học hát ở trường Văn Phát, sau chuyển qua học ca cổ với thầy Văn Vĩ. Năm 1972, anh theo đoàn hát Đồng Ấu Hoa Thế Hệ lưu diễn ở các tỉnh. Một thời gian sau, anh về hát cho gánh Hoa Anh Đào Kim Chưởng, được NSƯT Diệu Hiền và nghệ sĩ Trương Ánh Loan nhận làm đệ tử. Sau này, anh còn thọ giáo nghệ sĩ Minh Tơ, Thanh Tòng để hoàn thiện thêm về nghệ thuật ca diễn tuồng cổ.

Nghệ sĩ Vũ Linh từng cộng tác với những đoàn hát khác như: Khánh Hồng An Giang, Thiên Nga, Sơn Minh… Năm 1981, anh trở về thành phố, lần đầu tiên xuất hiện trên sân khấu đoàn Minh Tơ và Huỳnh Long. Năm 1983, anh theo hợp tác với gánh Lâm Đồng đi lưu diễn các tỉnh. Đến năm 1988, anh cộng tác với Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang 2. Từ đây, Vũ Linh thực sự bước lên đài vinh quang sau hơn 15 năm bôn ba đoàn tỉnh.

Trích đoạn 'Giọt máu oan khiên' - Vũ Linh và Tài Linh

Trích đoạn ‘Giọt máu oan khiên’ – Vũ Linh và Tài Linh.

Với nghệ sĩ Tài Linh, sau khi cộng tác với các đoàn tỉnh như: Nha Trang, Tiếng Ca Sông Cửu, Long Giang, Tây Ninh, Cửu Long 1…, chị đầu quân về đoàn Minh Tơ. Tại đây, chị đã được nghệ sĩ Thanh Tòng dìu dắt, uốn nắn để đi từng bước nhỏ đến với nghệ thuật. Khán giả nhớ đến nghệ sĩ Tài Linh qua các vở: Tiên Đơn núi Dị, Bích Vân Cung kỳ án, Mã Siêu báo phụ thù, Má hồng soi kiếm bạc, Cánh nhạn mù sương, Phụng Nghi Đình… Lúc đó, nghệ sĩ Vũ Linh đã đầu quân về đoàn Trần Hữu Trang 2, đoàn đang lên kế hoạch dựng vở Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài. Chính nghệ sĩ Vũ Linh đã đề nghị đoàn mời Tài Linh về diễn tăng cường khi chị vừa nghỉ đoàn Minh Tơ, vì biết rằng Tài Linh có khả năng diễn tốt những vai tuồng cổ – vốn cũng là sở trường của anh.

Trên sân khấu đoàn Trần Hữu Trang 2, từ một nghệ sĩ đoàn tỉnh, Vũ Linh, Tài Linh đã tạo được sức hút mạnh mẽ khi xuất hiện trong vở Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài. Cả hai còn tỏa sáng với vở Bản tình ca còn đó.

Cặp nghệ sĩ gắn bó qua nhiều tuồng cổ trang lẫn xã hội.

Cặp nghệ sĩ gắn bó qua nhiều tuồng cổ trang lẫn xã hội.

Đôi uyên ương tuồng cổ

Theo nhận định của các nhà chuyên môn nghệ thuật, Vũ Linh – Tài Linh chinh phục khán giả tạo thành đôi đẹp “thanh mai – trúc mã”, hòa quyện về lời ca lẫn diễn xuất. Ngoài ra, điều quan trọng nhất là cả hai luôn biết làm mới mình.

NSƯT Lê Thiện –  trưởng đoàn 2 Nhà hát Trần Hữu Trang – kể đôi nghệ sĩ hiểu rõ họ là đào – kép tỉnh. Vì vậy, khi gia nhập vào đời sống sân khấu chuyên nghiệp ở TP HCM – nơi quy tụ nhiều nghệ sĩ tên tuổi, gạo cội, cả hai luôn tập trung chăm chút tập luyện. Vũ Linh nhanh nhẹn, sáng tạo, có sự đầu tư trong từng vai diễn, nên anh đi trước mở đường, dìu dắt đàn em, còn Tài Linh luôn theo chân đàn anh. Nếu lâu nay trong lĩnh vực cải lương tuồng cổ, các nghệ sĩ con nhà nòi, có truyền thống theo nghề nhiều đời, thì hai gia tộc Minh Tơ, Huỳnh Long chỉ thiêng về diễn, còn giọng ca không được tổ đãi cho lắm. Do đó, sự xuất hiện của nghệ sĩ Vũ Linh vừa ca hay, vũ đạo giỏi, sức trẻ, nội lực tràn đầy và hơn hết là có tư duy đạo diễn. Do đó, vở tuồng nào có anh, có Tài Linh thì thành công vang dội.

Khi trở về đoàn Minh Tơ lần thứ hai, cặp Vũ Linh và Tài Linh đóng cặp trong các vở của đoàn này như Thanh Xà – Bạch Xà (nhân vật Hứa Văn và Bạch Xà), Tôi không làm Hoàng Hậu (Thập Tam Bát Hạ và Bạc Hải Mỹ Anh)… Khi về Sông Bé 2, cả hai lại tạo tiếng vang đỉnh điểm với các vở Chiêu Quân cống Hồ (Hớn Đế và Chiêu Quân), Nặng gánh giang sơn (Dương Anh Kiệt và Nhữ Minh Minh)…

Ngoài ra, nghệ sĩ Vũ Linh và Tài Linh còn đóng cặp trong một số vở như Phụng Nghi Đình (Lữ Bố và Điêu Thuyền), Gánh cải Trạng Nguyên (Hoàng Phi Học và Trương Mỹ Chi)… Các vở này do Ban Ái Hữu Hội Sân Khấu TP HCM thực hiện nhằm gây quỹ xây dựng Khu dưỡng lão Nghệ sĩ TP HCM và sửa chữa trụ sở của Ban ái hữu thời đó.

Thời cải lương video phát triển vượt bậc, Vũ Linh – Tài Linh đã cùng xuất hiện nhiều nhất trong các vở cải lương gây tiếng vang đối với khán giả kiều bào ở hải ngoại. Mỗi tháng có 15 vở diễn được dàn dựng thì 10 vở có mặt Vũ Linh, Tài Linh.

Đạo diễn – nhà báo Thanh Hiệp nhận định cho đến nay, hai nghệ sĩ Vũ Linh, Tài Linh vẫn là hiện tượng của cải lương video tuồng cổ một thời không ai sánh kịp. Dấu ấn đậm nét phải kể đến các vở đã được thu hình và lưu trữ, trở thành ấn phẩm giải trí được số đông theo dõi như Xử án Bàng Quý Phi (Tống Nhơn Tôn và Bàng Quí Phi), Trảm Trịnh Ân (Triệu Khuông Dẫn và Hàn Tố Mai), Thần Nữ dâng Ngũ Linh Kỳ (Tiết Ứng Luông và Thần Nữ), Thái Tử Đan giả gái (Thái Tử Đan và Vũ Tuyết Nương)…

Ngoài việc xuất hiện nhiều trong các chương trình ca cổ, tân cổ giao duyên, việc đôi Song Linh tham gia chương trình ca nhạc video Mưa bụi thời đó được ghi nhận là thành tựu mới nhằm mở rộng thị phần biểu diễn, giúp họ có thêm khán giả trẻ. Từ hiệu ứng của sản phẩm âm nhạc này, cả hai đã thu hút nhiều khán giả trẻ đến với cải lương. Một số ca khúc như Chuyện tình Ngưu Lang – Chức Nữ, Hoa Học Trò, Mưa ngâu… đã tạo sức hút đối với khán giả trẻ thời đó.

Nghệ sĩ Tài Linh cho biết với cô, nghệ sĩ Vũ Linh vừa là người anh, vừa là người bạn đồng nghiệp, đã giúp đỡ cho cô rất nhiều trên con đường nghệ thuật. Thời gian đi chung đoàn hát, diễn xuất của hai người đã hòa quyện vào nhau, kẻ tung người hứng, chinh phục tình cảm của khán giả. NSND Kim Cương kể khi mẹ bà – NSND Bảy Nam – còn sống, bà đã mời Tài Linh, Vũ Linh đến nhà để trò chuyện. “Má tôi là khán giả trung thành của cặp đôi này, hễ xem cải lương tuồng cổ thì má tôi thích họ diễn nhất”, Kim Cương nhớ lại.

Dù diễn chung với các nhiều đào, kép khác nhau, Vũ Linh - Tài Linh vẫn là liên danh được yêu thích hàng đầu.

Dù diễn chung với các nhiều đào, kép khác nhau, Vũ Linh – Tài Linh vẫn là liên danh được yêu thích hàng đầu.

Khi đã là ngôi sao, đôi “Song Linh” vẫn sống giản dị, chan hòa tình cảm với mọi người. Năm 2003, nghệ sĩ Tài Linh định cư cùng gia đình tại Mỹ để lại sự luyến tiếc trong lòng người hâm mộ. Tháng 4/2011, tại rạp hát Thủ Đô, TP HCM, NSƯT Vũ Linh hội ngộ Tài Linh sau bảy năm. Họ mang lại nhiều cảm xúc cho khán giả với trích đoạn Xử án Bàng Quý Phi.

Nghệ sĩ Vũ Linh tâm sự nếu gặp Tài Linh ngoài đời thường, ai cũng sẽ khó tin đó là một ngôi sao, vì chị lúc nào cũng giữ nét giản dị, đôi khi cục mịch. “Tôi may mắn có người bạn diễn là Tài Linh để tạo dựng những mối lương duyên đẹp trên sân khấu”, anh chia sẻ. Còn Tài Linh cho biết, Vũ Linh ngoài kép chánh, còn là người thầy nâng đỡ, dìu dắt Tài Linh khi đối diện với những vai diễn khó. Chị khâm phục đức tính cần mẫn và sức làm việc bền bỉ của Vũ Linh. “Thời gian sau này, anh đứng ra tổ chức chương trình Người đưa đò, giúp các diễn viên trẻ tỏa sáng trên sân khấu với các vai diễn khó. Đó là một tấm gương quý cho thế hệ mai sau”, Tài Linh chia sẻ.

Nguồn: tổng hợp