Nghệ sĩ Ngọc Đáng: ‘Ở tuổi 94, tôi vẫn ca khỏe, sống vui’

0
1255

Sống ở Viện dưỡng lão TP HCM, đào chính một thời khỏe khoắn, tinh anh và thường được đồng nghiệp cử đại diện phục vụ văn nghệ cho cả khu.

Đêm giao thừa, Khu dưỡng lão Nghệ sĩ TP HCM rộn ràng với chương trình văn nghệ, giao lưu khi các nghệ sĩ thuộc thế hệ con, cháu đến chúc Tết các tên tuổi lão thành. Nghệ sĩ Ngọc Đáng góp vui với ca khúc Làng tôi (nhạc sĩ Chung Quân).

“94 tuổi, tôi đón năm mới trong niềm hạnh phúc của đời nghệ sĩ. Ở tuổi này mà Tổ nghiệp thương còn cho tôi có được giọng ca, đại diện anh chị em Khu dưỡng lão nghệ sĩ, cứ đoàn nào đến thăm và chúc Tết, tôi hát bài Làng tôi để tri ân họ. Bài hát do nhạc sĩ Chung Quân sáng tác gửi gắm nhiều thông điệp tốt đẹp về tình yêu quê hương, đất nước, giữ làng, giữ truyền thống tốt đẹp mà ông cha đã để lại”, nghệ sĩ Ngọc Đáng tâm sự.

Nghệ sĩ Ngọc Đáng: Ở tuổi 94, tôi vẫn ca khỏe, sống vuiTrong đêm giao thừa, Ngọc Đáng thường nhớ lại chặng đường gắn bó với sân khấu của mình. “Nè, hông có nhiều người đảm đương một lúc hai vai trò vừa là đào hát chính vừa quán xuyến, quản lý đoàn hát như tôi. Thời đó, gánh hát của tôi mang tên ‘Hoàng Kinh, Ngọc Đáng’.

Tôi đã được bà con khán giả yêu thương với vai Juliet và nghệ sĩ Hùng Cường đóng vai Romeo. Ba tôi là kép hát Đỗ Văn Lãnh, mẹ là Dương Thị Thành. Ông làm bầu, bà là đào hát, nên từ nhỏ tôi đã vào gánh hát của ba tôi để chơi đùa với các nghệ sĩ, rồi tiếp nối con đường của cha mẹ”, Ngọc Đáng miên man với hồi ức về cuộc đời.

Nghệ sĩ tâm sự ngày đó, bà nội bà vốn ghét cải lương, xem người làm nghề này là “đồ xướng ca vô loại”. Nhưng rốt cuộc, cha bà dấn thân vào nghề, rồi rước mẹ bà về khiến bà nội càng không ưa cả hai. “Khi sinh tôi ra, bà cứ căn dặn miết, ‘lớn lên con đừng theo phường vô loại, bà nội cấm’. Nhưng rồi, tôi cũng cãi lời nội tôi”, bà cười khi nhắc kỷ niệm.

Vuốt ve con chó Khu dưỡng lão Nghệ sĩ TP HCM nuôi từ khi mẹ của nó qua đời, bà kể tiếp: “Con chó này được đặt tên là Mồ Côi. Nó ngoan lắm, là bạn thân thiết của tất cả chúng tôi. Hiểu được chúng tôi nói gì, mang tâm sự gì. Hễ chúng tôi ra băng ghế đá ngồi hát nghêu ngao, nó sẽ là khán giả. Tôi hát một đoạn mà ngưng thì nó sủa, như cổ vũ hát tiếp, hát tiếp”. Bà lau nước mắt, nhớ về đoàn hát, đến những ngày “gạo chợ nước sông” cực nhọc nhưng chưa bao giờ dám nghĩ đến chuyện bỏ gánh hát.

Nghệ sĩ Ngọc Đáng: Ở tuổi 94, tôi vẫn ca khỏe, sống vuiNăm 11 tuổi, bà được rước vào đoàn hát Hậu Tấn nhờ có giọng ca cao vút. Đến năm 17 tuổi, một kép hát Ngọc Đáng “ghét cay, ghét đắng” cứ tán tỉnh bà trong khi ông đã trải qua sáu đời vợ. “Vậy mà cuối cùng tôi đã thuộc về ông ấy. Tôi trở thành người vợ thứ bảy của ông. Điều lạ là khi ông ấy sắm tuồng, bước lên sàn diễn, ông ấy đẹp lộng lẫy, diễn kép độc chuyên gieo sự tàn khốc, vậy mà khi ăn năn hối hận ổng ca một câu vọng cổ mọi căm ghét tan biến. Ông ấy là Hoàng Kinh, sau này đồng cam chịu khổ cùng tôi lập gánh hát”, bà miên man. Con chó Mồ Côi vẫn nằm bên cạnh như nghe bà kể về cuộc đời rày đây mai đó của một nghệ sĩ có thâm niên với thế giới màn nhung.

Bà đã hát qua nhiều vở tuồng, tất cả đều nổi tiếng và lưu dấu tên tuổi trong lòng khán giả mộ điệu. Ngọc Đáng từng hát với Hùng Cường. Cả hai nhanh chóng được báo giới khen tặng là đôi uyên ương nghệ thuật, sau đó lần lượt qua các vở tuồng như: Tuyết phủ chiều đông, Đôi mắt giai nhân, Mộng đẹp đêm trăng… Từ đó, nghệ sĩ nổi tiếng. Về đến Sa Đéc quê bà, hỏi cô đào Năm Đáng con của bầu Tân Thinh – cha của bà, ai cũng biết.

Nghệ sĩ Ngọc Đáng: Ở tuổi 94, tôi vẫn ca khỏe, sống vuiDù cao niên nhất khu dưỡng lão, Ngọc Đáng cho biết bà chưa phải khám chữa bệnh và uống thuốc thường xuyên. “Tôi khỏe lắm, tuổi này chưa uống thuốc bao giờ. Huyết áp, tim mạch vẫn tốt, càng không bị tiểu đường nhờ tôi ăn uống kỹ lưỡng, sau 19 giờ là không ăn, thực đơn mỗi ngày không nhiều đạm mà thay vào đó là rau củ. Tôi và con Mồ Côi mỗi sáng đi tản bộ trong khuôn viên này, leo lên cầu thang mỗi ngày như tập thể dục”, bà kể.

Tết này, Ngọc Đáng vẫn hát bài Làng tôi với sự vui vẻ, hài hước quen thuộc. Khi nhiều người hỏi sao bà không đổi bài, bà nói giữ nhiều kỷ niệm với bài hát, cứ cất tiếng thì thấy mùa xuân đang về, thấy ngôi làng Sa Đéc trong khói quyện mùi hương của những ngày cận Tết, nhà nhà quết bánh phồng tôm, vui lắm. “Làng tôi như một lời nhắn nhủ chân thành: hãy giữ cho sân khấu cải lương tình đoàn kết, giữ cho nội lực sung mãn thì mới tiếp tục thực hiện di nguyện bảo tồn vốn quý mà 100 năm qua ông cha truyền lại”, bà nói, rồi dắt con Mồ Côi đến từng phòng đồng nghiệp để chúc Tết đầu năm.

Nữ nghệ sĩ thích “nhảy đoàn” Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?

Có thể nói Phượng Loan thuộc số ít những nữ nghệ sĩ có sự nghiệp và cuộc sống viên mãn hiện nay. Nhưng thành quả chị đạt được không hề dễ dàng, thậm chí có lúc chị đã không tự tin vào chính mình…

“Chờ chị một lát” – cuộc trò chuyện giữa người viết và NSƯT Phượng Loan một buổi chiều muộn đầu tháng Tư lại đôi lần gián đoạn khi khách vào quán. Góc quán nhỏ ở cuối đường Tạ Quang Bửu (Q.8. TP.HCM) với đặc sản “Cà phê sữa muối” mở từ mùng Sáu tết 2021 do cô con gái đứng quán khiến NSƯT Phượng Loan bận rộn hẳn. Khi không có lịch tập, lịch diễn, chị đều có mặt ở quán phụ trông coi, kiêm luôn chạy bàn và pha chế lúc con gái bận chăm cháu ngoại…

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?Người trong nghề vẫn đánh giá Phượng Loan là “hoa nở muộn”, dù chị theo nghề từ năm 13 tuổi, khi đứng trên sân khấu đoàn Đồng ấu – Tuổi trẻ Thương nghiệp. “Lúc đó anh Bảo Trí 16 tuổi lớn nhất đoàn, chuyên diễn vai kép độc. Còn lại toàn mấy đứa con nít 13-14 tuổi nên trong sáng lắm. Đoàn không cho hát cặp nam – nữ với nhau, còn nhỏ mà, nên tôi, chị Kim Lệ Tiên, Thanh Thủy phải hát kép. Đến khi về đoàn Tinh Hoa mới được làm đào đó chứ”, Phượng Loan nhớ về sân khấu đầu đời của mình với những tình cảm trìu mến.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?Tự nhận có sở thích “nhảy đoàn”, Phượng Loan thuộc số những cô đào dày dạn trận mạc khi “lang bạt” qua rất nhiều đoàn tỉnh: Tinh Hoa (Vũng Tàu), Cao Nguyên (Đắk Lắk), Tháp Mười A (Đồng Tháp), Long An, Sông Hậu 1, Chuông Vàng (Sóc Trăng), Tây Đô (Cần Thơ)… biền biệt hàng năm trời ở miền Tây rồi miền Trung. Đoàn lớn – nhỏ gì cũng đi, ngay cả đoàn hát chui cũng từng thử qua. Có bận còn phải hát cương, “vừa hát bụng vừa đánh lô tô nhưng vẫn phải ráng vì lỡ nhận rồi, sau đó trốn luôn vì sợ hư nghề”, chị kể.

Chinh chiến khắp các đoàn tỉnh, đến đâu Phượng Loan cũng là cô đào chính sáng giá, và như một điều hiển nhiên, cũng hướng về sân khấu thành phố rực rỡ hào quang. Có một thời gian, nhờ người quen giới thiệu, Phượng Loan về thành phố gia nhập đoàn cải lương tuồng cổ Huỳnh Long. Từ đào chính khá có tiếng ở các tỉnh, chị làm lại từ đầu với các vai… tỳ nữ.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?Được vài tháng, vì “cơm áo gạo tiền” và cảm thấy không thể phát triển nghề, Phượng Loan lại khăn gói trở về tỉnh. “Sân khấu Sài Gòn lúc đó gần như không có chỗ cho người trẻ chen chân. Các cô đào đẹp quá, mình đâu thể cạnh tranh…”, NSƯT Phượng Loan nói. Đến giai đoạn bùng nổ video cải lương, khi các nghệ sĩ cùng trang lứa đều nắm bắt cơ hội để bật lên, thì Phượng Loan cũng không thể góp mặt cùng trào lưu.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?Một lần quay hình vở Tâm sự người đàn bà chị từng đóng chính trên sân khấu, lời nhận xét thẳng thắn của một đàn anh về khung hình cận mặt, phô hết khuyết điểm về da mặt, đã đánh bay mọi dũng khí của Phượng Loan. Mãi sau này, khi công nghệ chỉnh sửa hình ảnh phát triển, chị mới lấy lại tự tin mà tham gia quay hình.

Thiếu tự tin về ngoại hình – không đủ chuẩn “mỹ nhân” cần có ở một cô đào chính, cũng không có giọng ca quá đặc sắc để tạo dấu ấn nổi bật – Phượng Loan nghĩ: “Nếu cứ chấp nhận giữ một loại vai thì sẽ không còn việc để làm. Nghệ sĩ không có vai diễn thì làm sao khán giả nhớ? Bị khán giả lãng quên chính là điều đáng sợ nhất!”. Thế là Phượng Loan không nề hà vai lớn nhỏ, kể cả những vai “cứu bồ” chỉ vài câu thoại mà không phải nghệ sĩ nào cũng nhận, chị đều “gật đầu”. Nhờ “dễ tính”, lại đa năng, học tuồng nhanh, và nhất là không so đo địa vị, Phượng Loan dần trở thành “gương mặt thân quen” cho các chương trình cải lương truyền hình.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?Lúc này, hình tượng “bà mẹ” Phượng Loan cũng dần nổi lên. “Tôi chủ động chọn hướng đi cho mình. Không đẹp thì thôi mình đóng vai phụ. Đóng nhiều cho khán giả nhớ mặt”, NSƯT Phượng Loan chia sẻ. Nhờ vậy mà khi có vai bà mẹ, từ nghèo hèn đến sang trọng, và nhất là các “bà má cách mạng”, các đạo diễn gần như đều nhớ đến Phượng Loan.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?Từng nghĩ mình không thể diễn được vai độc cho đến khi đọc kịch bản vai Tuyên phi Đặng Thị Huệ trong vở cải lương Đêm hội Long Trì, Phượng Loan tự nhủ: “Nếu cái gì cũng vì lo sợ mà từ chối thì sẽ không còn cơ hội đổi mới chính mình”. Dù nhận vai với không ít áp lực của bản thân và cả những người vốn quen hình ảnh “đào thương” của mình, Phượng Loan đã xây dựng thành công hình tượng người đàn bà đầy quyền lực trong phủ chúa. Nét diễn thâm trầm, sắc sảo, không “đao to búa lớn” lại càng khiến các vai cá tính, phản diện của chị về sau như Tạ Ngọc Dung (San Hậu), Hoạn Thư (Kim Vân Kiều), Nguyễn Thị Anh (Đêm trước ngày hoàng đạo, Rạng ngọc Côn Sơn)… thêm chiều sâu.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?Trở về trước, khó ai nghĩ rằng một “cô đào tỉnh” như Phượng Loan lại đang là một trong những cái tên nổi bật của sân khấu cải lương hôm nay – người vẫn duy trì được phong độ, nhiệt huyết và tình yêu cải lương đắm say trên bước đường thăng trầm.

Ít ai biết đầu những năm 1990, sàn diễn cải lương ngày một khó khăn, các con lớn dần cần có mẹ bên cạnh, Phượng Loan quyết định nghỉ hát về nhà buôn bán và chăm con. Bốn năm trôi qua tưởng đã yên phận, thì có người quen đến nhờ chị chi viện cho vở Loài hoa không tên dự Hội diễn chuyên nghiệp toàn quốc 1995. Bị thuyết phục bởi một vai diễn hay và một ê-kíp ăn ý, Phượng Loan đồng ý về Tây Đô trong tâm thế “làm thời vụ”, xong hội diễn lại về bán quán.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?Nhưng Loài hoa không tên thành công rực rỡ, Phượng Loan ngoài chiếc huy chương vàng cá nhân còn được vinh danh là “Nữ nghệ sĩ tài sắc” cùng Thanh Thanh Tâm, Kiều Oanh, Hồng Vân – các cô đào đẹp nức tiếng đương thời. Trở về, lịch báo cáo, phục vụ nhân dân dày đặc và các nơi đều yêu cầu không thay vai. Sau đợt lưu diễn, Phượng Loan đã lại thấy mình khăn gói bám đoàn, trở lại “ăn cơm Tổ”. Đến nay, Dạ Hương của Loài hoa không tên vẫn là vai diễn đầy ý nghĩa đối với Phượng Loan – vai diễn đánh dấu việc chị trở lại với nghề, đồng thời khẳng định: cả đời này, Phượng Loan chỉ có thể là nghệ sĩ cải lương.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?Tự nhận “dễ tính”, nhưng cũng đôi lần NSƯT Phượng Loan không thoát khỏi cảm giác chạnh lòng. Năm 1997, chị chính thức trở lại sân khấu thành phố với vị trí xứng đáng cho những nỗ lực của mình. Sáu năm cộng tác cùng Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang, chị luôn có mặt trong các chương trình phục vụ nhân dân vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo, xa mấy cũng đi. “Nhưng khi về thành phố diễn có bán vé, có khán giả rầm rộ, thì lại không thấy tên mình. Cũng buồn chứ…”, Phượng Loan rời nhà hát và chính thức hoạt động tự do từ năm 2004 đến nay. Cũng từ một lần nghe phàn nàn: “Sao thi gì cũng thấy mặt để lấy huy chương”, mà Phượng Loan rời các cuộc chơi, mãi 16 năm sau mới “đi thi” trở lại. “Nhiều cái ngộ lắm, nghĩ lại cũng không hiểu sao lúc đó mình lại tự ái vậy…”, Phượng Loan chia sẻ.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?
Với NSƯT Phượng Loan, không gì “tự nhiên mà có”. Để có được bản lĩnh sân khấu vững vàng như hôm nay, là những năm tháng chị ngồi cánh gà nhìn các anh chị đi trước ca diễn đến thấm từng động tác, từng cách nhấn nhá, nhập tâm được vào từng nhân vật. Là thói quen ngồi trước gương tập thoại, tập xử lý cơ mặt, khống chế biểu cảm… xem đã đủ cảm xúc chưa, nét mặt có bị xấu không… Cả cười cũng phải tập, không ít lần Phượng Loan làm cả gia đình hoảng hồn vì bật cười tràng dài trong… toilet.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?“Là nghệ sĩ mà không có chút máu điên, không biết tưởng tượng, thì không hát hay đâu. Có tập luyện quen thì ra sân khấu mới thành phản xạ được. Phải thuyết phục được mình trước mới có thể chinh phục được khán giả”, NSƯT Phượng Loan bộc bạch.

Nữ nghệ sĩ thích nhảy đoàn Phượng Loan, từ đào chính xuống làm tỳ nữ?Nhìn lại chặng đường đã qua, Phượng Loan cho rằng mình may mắn. May mắn nắm bắt được những cơ hội tốt để có vai diễn hay, làm việc với ê-kíp giỏi. May mắn có được trụ cột gia đình vững chắc với niềm tin dành cho mình đến 101%. May mắn vì mình biết đủ. “Nhờ biết đủ mà tôi không quá bươn chải, lúc nào tích lũy đủ thì mua xe, mua nhà, không áp lực người khác có, mình cũng phải có. Từ đó dành nhiều thời gian tập trung cho vai diễn, vì người nghệ sĩ chỉ có thể sống trong lòng khán giả thông qua vai diễn”, NSƯT Phượng Loan đúc kết.

Theo www.phunuonline.com.vn