Lô tô Sài Gòn: Những phận đời không còn long đong

0
140

Hơn chục năm trước, nhắc đến lô tô, người ta nghĩ ngay đến những con người trốn chạy đòn roi, sự ghẻ lạnh từ gia đình, người thân. Nhưng nay, chuyện đã khác. Trong số họ, có người học thức tốt, làm những công việc có vị trí cao trong xã hội.

Sau ánh đèn sân khấu, họ là ai?

Lau vội mồ hôi nhễ nhại trên trán, Phi Thanh Vân “lậu” tranh thủ chụp hình lưu niệm với khán giả mến mộ sau khi đêm diễn của đoàn Sài Gòn Tân Thời khép lại. Chốc nữa đây, khi son phấn được tẩy sạch, bộ trang phục lấp lánh trên người được cởi bỏ, cô đào lô tô xinh đẹp này lại trở về với một cuộc sống hoàn toàn khác. Đó là chàng trai tên Mậu Đạt trẻ trung, hài hước, lém lỉnh. Hiện, Đạt đang là sinh viên năm cuối Trường đại học Sân khấu Điện ảnh TP.HCM. Anh chàng từng tham gia game show Cười xuyên Việt và dừng chân ở top 4 chung cuộc.

Thân hình thanh mảnh giúp Ẩn Ẩn trở nên nổi bật với bộ váy ánh kim bó sát trong đêm diễn chủ đề Bước nhảy hoàn vũ. Sẽ thật bất ngờ khi biết chỉ vài tiếng trước đó, cũng con người này nhưng lại là chàng trai có mái tóc ngắn gọn gàng, mặc quần tây, áo sơ mi rời khỏi văn phòng của một tập đoàn lớn. Trên sân khấu, Ẩn Ẩn vui vẻ, huyên náo bao nhiêu, thì khi trở về với cuộc sống thường nhật của một nhân viên văn phòng, anh lại bình yên, tĩnh lặng bấy nhiêu.

Lộ Lộ

Tại một điểm diễn khác của đoàn lô tô Hương Nam, Thiên Minh diện áo bà ba, quấn khăn rằn hòa vào dòng người đông đúc để rao bán những chiếc vé “ít rủi nhiều may”. Ngoài giọng hát mùi mẫn, anh cũng ra sức pha trò hài hước trên sân khấu để níu chân khán giả. Thoạt nhìn, nhiều người phỏng đoán Minh là một ca sĩ bán chuyên. Nhưng ít ai ngờ, trước khi lên sân khấu, anh đã xếp gọn gàng bộ trang phục quen thuộc của một giảng viên dạy lý thuyết bay cho phi công, để sau đó đắm mình trong âm nhạc và những tràng pháo tay của khán giả.

Nhắc đến cô đào Hương Hỏa, khán giả lô tô gần như không thể quên hình ảnh tràn đầy năng lượng cùng đôi môi lúc nào cũng nở nụ cười. Hương Hỏa tên thật là Phú, đã tốt nghiệp cử nhân Trường cao đẳng Phát thanh Truyền hình TP.HCM. Bé Tư, Năm Chà, Su Su, Tiêu Minh Phụng đều là những diễn viên được đào tạo từ “lò” của các nghệ sĩ như: Minh Nhí, Trịnh Kim Chi… Nguyễn Trung từng là nhân viên kinh doanh, khảo sát thị trường tại Cần Thơ trước khi gia nhập đoàn Sài Gòn Tân Thời và quyết định trụ lại Sài Gòn. Lộ Lộ cũng từng là nhân viên marketing cho một công ty phim ảnh trước khi trở thành “bà bầu” cho đoàn lô tô trên.

Một thời gian dài, đoàn lô tô được xem là nơi tập hợp của những phận đời trốn chạy đòn roi, sự ghẻ lạnh của gia đình, hoặc đơn giản chỉ để thỏa ước mơ được sống đúng giới tính của những kiếp người trót mang “thân sâu hồn bướm”. Họ gần như bị xếp dưới đáy xã hội, chịu không ít sự khinh miệt, kỳ thị.

Nay, sự xuất hiện của những nhân tố này đã góp phần giúp diện mạo của lô tô thay đổi. Nhìn vào thế hệ tiếp bước, chị La Kim Quyền (một nghệ sĩ lô tô kỳ cựu) bộc bạch: “Các em có tài, nền tảng kiến thức tốt, lại có vị trí nhất định trong xã hội nên ít nhiều khiến mọi người phải nghĩ khác đi. Ngày trước, khán giả đến xem lô tô để thấy giới này kỳ dị ra sao, thì nay họ đến với tâm thế thưởng thức những gì các em làm được”.

Tôi đi hát lô tô 

Mười năm trước, nhắc đến lô tô, người ta luôn mang sự mặc cảm, đôi khi phải tự chối bỏ thân phận của mình. Bởi với xã hội, đó không phải là nghề, mà chỉ là trò mua vui rẻ tiền. Nhưng nay, câu chuyện đã khác. Mậu Đạt, Ẩn Ẩn, Lộ Lộ.. đều tự tin khi nói về công việc mà họ đang làm bằng tất cả niềm vui và lòng tự hào. Khi lô tô phát triển tại Sài Gòn, các đoàn đã mang đến một diện mạo mới thông qua việc giải quyết những điểm tồn đọng trong quá khứ, để tiến tới khẳng định đây là một loại hình nghệ thuật đúng nghĩa: biểu diễn có chủ đề, ăn mặc thu hút, đầu tư cho lời ca tiếng hát…

Mậu Đạt trong chương trình Cười xuyên Việt

Để đứng trên sân khấu lô tô biểu diễn, họ phải trải qua những cuộc thi được tổ chức khá công phu. Bởi vậy, lô tô không còn là nơi để nương náu, mà chính là lựa chọn để gắn với một công việc cụ thể của những người trẻ có năng lực trong lĩnh vực nghệ thuật.

Sức trẻ, sự sáng tạo dồi dào cùng tư duy mới mẻ, tiệm cận khán giả trẻ, giúp họ có được sức bật khá tốt trong nghề. Chỉ sau hai năm, phần lớn họ đều trở thành những ngôi sao mới trong giới lô tô, rất đắt show biểu diễn từ Nam chí Bắc, thậm chí xuất ngoại sang Úc, Đài Loan… Mậu Đạt, Lộ Lộ, Ẩn Ẩn… đều có một lượng người hâm mộ lớn. “Với những điều đã và đang có được, không lý do gì để chúng tôi phải mặc cảm khi nói rằng: “Tôi đi hát lô tô”. Chúng tôi ở đây để mang niềm vui đến cho mọi người. Điều đó xứng đáng được trân trọng chứ”, Lộ Lộ chia sẻ.

Nhưng, có điều ngọt ngào nào lại không đi qua những đắng cay. Ba năm không dài, nhưng với họ đều là những cuộc đấu tranh để vượt qua định kiến của xã hội, gia đình, thậm chí là chính bản thân mình. Mậu Đạt tâm tình: “Thời gian đầu, nhiều bạn bè nhìn tôi với ánh mắt kỳ thị, thậm chí xa lánh khiến tôi chạnh lòng. Đôi lúc tôi tự hỏi con đường mình chọn có đúng hay không”. Lộ Lộ cho biết lúc mới đi diễn, con nít vừa nhìn thấy anh đã bỏ chạy, hoặc người lớn phải níu tay con mình lại, không cho tiếp xúc gần vì sợ. Những hành động tưởng chừng rất nhỏ đó, lại trở thành những vết thương lòng khó thể phai nhòa. Ẩn Ẩn tâm sự, dù đã làm nghề hơn hai năm, nhưng đến nay anh vẫn trăn trở với hình ảnh nữ tính khi bước lên sân khấu. Như một thói quen, trước khi ra về, Ẩn Ẩn luôn phải tẩy trang thật sạch để trả lại hình ảnh chàng trai văn phòng quen thuộc.

Phần lớn họ đều thuộc thế hệ 9X bản lĩnh, can đảm thực hiện những phép thử, dễ dàng vượt qua định kiến của dư luận. Nhưng gia đình, người thân dường như vẫn là rào cản khá lớn. Cha mẹ Ẩn Ẩn luôn nhắc nhở con đừng mê hát mà bỏ bê công việc hiện tại. Gia đình Mậu Đạt dẫu ủng hộ lựa chọn của con, nhưng vẫn lo lắng hình ảnh người hát lô tô sẽ khiến tương lai của một sinh viên nghệ thuật được đào tạo chính quy bị ảnh hưởng. Nặng nề hơn, Thiên Minh gần như bị gia đình quay lưng khi chấp nhận theo đuổi công việc này, bởi những áp lực bủa vây từ hàng xóm, láng giềng. Anh mong gia đình cảm thông, nhưng điều đó rất khó. Tình thương, sự lo lắng của cha mẹ không sai, nhưng họ hoàn toàn có lý do cho lựa chọn của mình.

Lô tô giúp họ cảm thấy cuộc đời ý nghĩa hơn. Ẩn Ẩn tìm đến lô tô để thỏa đam mê ca hát – vốn đã bị chôn vùi khi chọn một công việc có thu nhập ổn định. Mậu Đạt chủ động tìm cơ hội, đất diễn trong bối cảnh sinh viên nghệ thuật ra trường thường không có nhiều cơ hội được làm nghề. Trong khi đó, Thiên Minh cho biết, đi hát vào buổi đêm giúp anh tận dụng tối đa thời gian có được, thay vì phung phí chúng. Đặc biệt, công việc này còn mang đến cho họ nguồn thu nhập tương đối tốt. Mậu Đạt hiện đã tự trang trải được cả học phí lẫn sinh hoạt phí, trong khi bạn bè vẫn còn phụ thuộc vào gia đình. Hương Hỏa còn dành dụm một ít gửi về phụ giúp gia đình, sau khi tự lo cho bản thân tại Sài Gòn.

Những người trẻ theo nghiệp lô tô vẫn còn loay hoay với định kiến chưa được xóa bỏ hoàn toàn, nhưng khi tiếng nhạc vang lên, đứng giữa những tràng pháo tay, sự hò reo tán thưởng của khán giả… tất cả nỗi lo lắng, trăn trở lại quay về số 0. Sự thay đổi ít nhiều của lô tô trong mắt công chúng cũng là lý do níu chân họ, bởi họ tin sự cố gắng của bản thân đã mang lại ít nhiều kết quả tốt đẹp.

“Tôi chỉ biết khi đứng trước khán giả, bản thân tôi mới cảm nhận được hạnh phúc thật sự. Mỗi lần như thế, tôi đều muốn “cháy” hết mình như thể đây là đêm diễn cuối cùng. Dẫu chặng đường với lô tô có ngắn hay dài, thì tôi vẫn mong mình góp một phần nhỏ tạo nên sự thay đổi cho môn nghệ thuật này, văn minh, đẹp hơn, chỉn chu hơn”, Mậu Đạt tâm sự. Hương Hỏa cho biết, nếu sau này đoàn lô tô hiện tại không còn, Hỏa vẫn sẽ lập đoàn mới để tiếp tục được làm nghề. Thịnh suy là lẽ thường tình, tương lai đó có là sự thật hay không chẳng ai biết rõ. Nhưng hành trình của lô tô chắc chắn sẽ lưu dấu những người trẻ đang “yêu” chúng, bằng chính quãng đời thanh xuân của mình.

Theo PNO

Khi nhà báo là fan hâm mộ cải lương!

Nhà báo đó chính là tôi. Tôi mê cải lương từ những ngày còn rất nhỏ. Niềm đam mê ấy đã giúp tôi thực hiện ước mơ trở thành nhà báo để được gặp gỡ, phỏng vấn những nghệ sĩ cải lương nổi tiếng cũng như giới thiệu các vở cải lương mới đến độc giả. Trong quá trình tác nghiệp ở lĩnh vực này, tôi có rất nhiều những kỷ niệm vui buồn…

Nhà báo Song Minh và NSND Thanh Tun

1.Cách đây không lâu, tôi đi xem live show cải lương “Thánh đường sân khấu” của NSƯT Kim Tử Long ở Nhà hát Bến Thành. Trên sân khấu hôm ấy thật lung linh, đúng nghĩa một thánh đường. Còn dưới hàng ghế khán giả, tôi gặp phải một “thánh mất lịch sự”. Anh ta tầm 45 tuổi, mặc quần đùi, đi cùng gia đình 5 người, trong đó có cả người già và em nhỏ. Trong khi người già và em nhỏ thì ngồi im lặng xem, còn anh ta lại tăng động cứ đứng lên, ngồi xuống, quay qua, quay lại. Anh ta luôn miệng chê hai MC nói dài nói dở. Rồi chê nghệ sĩ nọ, nghệ sĩ kia hát hụt hơi, lạc giọng. Sau đó còn bình phẩm cả vóc dáng, gương mặt các nghệ sĩ nữa… Đỉnh điểm là ca cảnh “Đoạn tình buồn”, khi Kim Tử Long vào vai một chàng trai bệnh nặng sắp mất, gặp lại người yêu cũ là nghệ sĩ Ngọc Huyền nên hát một câu vọng cổ… thì anh ta cười ha hả: “Bị bệnh ung thư sắp chết còn ráng lên câu vọng cổ mới chịu chết. Thiệt sến như con hến”… Hết chịu nổi, tôi bực bội quay sang anh ta: “Mong anh lịch sự, nếu không thích xem thì có thể ra ngoài”… Anh ta đứng dậy, chen chân bước ra ngoài không quên ném lại tôi cái nhìn đầy… không thiện chí!

Hay trong chương trình kỷ niệm Ngày Sân khấu Việt Nam được tổ chức tại rạp Thủ Đô, tôi chứng kiến cảnh một số khán giả vừa đi trễ hơn cả tiếng đồng hồ, lại vừa mang thức ăn đủng đỉnh vào rạp. Trong khi các nghệ sĩ đang dồn hết tâm trí vào vai diễn thì họ ngồi nói chuyện ồn ào như thể đang ngồi “tám” ở nhà. Tôi lại gần nhắc khéo, tưởng rằng họ sẽ điều tiết giảm âm lượng vừa đủ nghe để không còn làm phiền người xung quanh. Nào ngờ ngược lại, họ còn tỏ thái độ hống hách, nạt nộ tôi trước mặt các khán giả khác! Bản thân tôi cảm thấy chạnh lòng bởi một thực tế, có nhiều khán giả cứ tưởng mình là “thượng đế” khi đã bỏ tiền ra mua vé xem cải lương… Thích thì vào xem trễ giờ, bình phẩm như chốn không người, quần áo xộc xệch, đầu bù tóc rối, ăn uống, gác chân lên ghế thoải mái…! Khi mình là những người đi thưởng thức văn hóa mà… không có văn hóa thì quả thật đáng buồn!

2. Dù viết về nhiều lĩnh vực của mảng văn hóa văn nghệ, nhưng mỗi lần viết về cải lương, tôi như cá gặp nước. Nhớ lần đi xem phim “Song Lang”, tôi không hề chờ đợi gì ở cái “yếu tố đam mỹ” của hai nhân vật chính. Cái mà tôi chờ đợi nhất đó là được sống lại cái thời hoàng kim của sân khấu cải lương thập niên 1980. Trong phim, có cảnh trước giờ diễn, cái loa phóng thanh của đoàn cải lương Thiên Lý phát bài tân cổ giao duyên. Một bạn còn rất trẻ ngồi xem cạnh tôi reo lên: “Ôi, tiếng hát của nghệ sĩ Thanh Kim Huệ nè…”. Chỉ nghe có thể, lồng ngực tôi như muốn nổ tung vì hạnh phúc…! Tôi không thân với đạo diễn của bộ phim này – đạo diễn Việt kiều Leon Quang, nhưng trong quá trình tác nghiệp, tôi được biết trong một lần Leon Quang về nước, anh đã đến rạp Hưng Đạo xem chương trình Sân khấu vàng tập tuồng. Lúc đó trên sân khấu NSND Bạch Tuyết và NSND Minh Vương đang tập tuồng, anh ngồi xem say mê đến độ muỗi cắn nát cánh tay mà anh vẫn không rời khỏi rạp Hưng Đạo… Chi tiết này khiến tôi rất xúc động, những đạo diễn trẻ làm phim hiện nay có cái tình dành cho cải lương như anh, chắc không nhiều…!

Nhớ hồi đi xem ra mắt bộ phim “Sài Gòn, anh yêu em”, tôi bị chinh phục với những phân đoạn diễn cải lương của NSND Ngọc Giàu và NSND Thanh Nam. Khi viết bài về bộ phim, tôi đã dám khẳng định rằng, bộ phim đã giúp cho rất nhiều khán giả trẻ chưa từng biết gì về cải lương cũng có thể có chút ấn tượng về bộ môn nghệ thuật truyền thống này. Tôi từng thầm cảm ơn đạo diễn Lý Minh Thắng và hai bạn trẻ Huỳnh Lập, La Quốc Hùng đồng đạo diễn bộ phim này…

3.Trong những lần đi tác nghiệp ở các đám tang của các nghệ sĩ cải lương tài danh như Thanh Tòng, Minh Phụng, Tấn Tài, “Sầu nữ” Út Bạch Lan, Thanh Sang, Tấn Tài, Kim Ngọc, Đức Lợi, Phương Quang, Giang Châu… có rất nhiều khán giả U60, U70, U80 đến viếng. Những khán giả này đến nhưng không về ngay mà nán lại trò chuyện, hỏi han, kể nhau nghe, nhắc nhau nhớ những kỷ niệm liên quan đến các nghệ sĩ này. Đặc biệt, có những khán giả đến viếng nhiều lần mà lần nào nước mắt cũng rưng rưng… Cũng trong những lần ấy, tôi được nghe kể về những câu chuyện của khán giả dành cho các nghệ sĩ rất xúc động.

NSND Lệ Thủy kể: “Hồi ấy, Đoàn cải lương Kim Chung từ TP.HCM ra Đà Lạt lưu diễn. Khi xe vừa xuống khỏi một cái đèo thì anh tài xế nhìn thấy phía trước có rất đông người đứng chặn hàng ngang ngay giữa lộ. Tưởng có chuyện gì, anh tài xế bước xuống thì mới “té ngửa”: Thì ra khán giả “biểu tình” đòi gặp mặt thần tượng Minh Phụng – Lệ Thủy để bày tỏ lòng hâm mộ. Nghe vậy, tôi và anh Minh Phụng bước xuống xe, đông đảo khán giả ùa tới tặng nào bắp cải, cà rốt và nhiều hoa quả khác. Họ nói: “Nghe có xe hai anh chị đi qua, tụi tui phải nghỉ làm để đứng đây đón. Anh chị ở ngoài trẻ quá, dễ thương quá. Anh chị nhớ hát hay, diễn hay hoài nhé”. Kỷ niệm này tôi và anh Minh Phụng suốt đời không bao giờ quên được…

NSND L Thy và c NSƯT Minh Phng trong v “Đêm lnh chùa hoang”

Trong một buổi phỏng vấn, NSND Thanh Tuấn đã kể với tôi: Lần ấy, ông và nghệ sĩ Cẩm Tiên đi cứu trợ lũ lụt ở Đồng Tháp, xung quanh là một biển nước, người dân chèo xuồng đến điểm nhận quà. Khi nhìn thấy NSND Thanh Tuấn và nghệ sĩ Cẩm Tiên chuẩn bị phát quà, người dân không còn màng đến quà tặng cứu trợ nữa mà đưa ra “yêu sách”: “Hai nghệ sĩ phải hát cho tụi tui nghe thì tụi tui mới nhận quà”. Vậy là NSND Thanh Tuấn và nghệ sĩ Cẩm Tiên đứng hát xong mấy bài vọng cổ thì bà con mới chịu nhận quà ra về.

Cách đây không lâu, NSƯT Thanh Điền – Thanh Kim Huệ từ TP.HCM xuống Bạc Liêu dự đám giỗ nhà bạn. Xóm nghèo hôm ấy “dậy sóng”. Nghe tin Thanh Điền – Thanh Kim Huệ về, bà con không được mời lẫn được mời dự đám giỗ cũng ùn ùn kéo đến để xem mặt thần tượng một lần. Thể theo yêu cầu, hai nghệ sĩ đã hát “chay” một đoạn trong “Ngao Sò Ốc Hến”. Bà con mải mê nhìn, mải mê xem hai nghệ sĩ thần tượng mà quên cả ăn. Kết quả, thức ăn của chủ nhà hôm ấy dư thiệt nhiều…

Tôi đã viết bài kể về những chuyện này và đặt ra một vấn đề: “Danh hiệu cao nhất của người nghệ sĩ được đo bằng tình yêu thương của hàng triệu khán giả…”. Bài viết này nhận được sự đồng cảm của đông đảo độc giả!

Khi viết những dòng này nhân ngày 21-6, tôi cảm thấy yêu nghề báo của mình hơn lúc nào hết!

 Theo Nhà báo Song Minh