Cᴜộc ᵭời buồn của Cố nghệ sĩ Giang Châu: Coп trαι мấт, coп gάι ∨ỡ nợ, vợ cӑ́т tóc quy y

0
324

Khiến khán giả cười nghiêng ngả trên sân khấu thế nhưng cuộc đời riêng của nghệ sĩ Giang Châu lại có nhiều tiếng khóc.

NSƯT Giang Châu là một hình tượng lớn của sân khấu cải lương mà đối với khán giả yêu môn nghệ thuật này đều biết tới. Giọng ca vọng cổ của Giang Châu được người am hiểu xem như là truyền nhân của danh ca Minh Cảnh – rất khỏe và quyến rũ dù ông không có ngoại hình đẹp kiểu như Minh Phụng, Thành Được. Không lẫn lộn với bất kỳ một ai khác, lối diễn suất đầy sáng tạo đã biến ông thành một nghệ sĩ rất đặc trưng khiến người người yêu mến.

Phong cách ca diễn độc và lạ của Giang Châu được thể hiện rõ ràng nhất qua vai diễn Trùm Sò trong vở tuồng Ngao Sò Ốc Hến. Cho dù trước đó ông rất thành công với vở Tiếng hò sông hậu, và Tìm lại cuộc đời nhưng cuộc đời nghệ thuật của ông lại gắn chặt với cái tên Trùm Sò. Từng có cuộc sống rất dư dả và thư nhàn khi trở thành một nghệ sĩ nổi tiếng, thế nhưng bước qua tuổi 60 cuộc đời Giang Châu lại gặp nhiều sóng gió mà nếu không mạnh mẽ có khi ông đã ngã quỵ.

Vụt sáng thành một ngôi sao trên bầu trời cải lương nhờ vai Trùm Sò

Có tên thật là Trần Ngọc Châu, nghệ sĩ Giang Châu sinh năm 1952 tại Chợ Lách, Bến Tre. Thuở nhỏ, nghệ sĩ Giang Châu chỉ biết đi chăn trâu, chăn bò và lội ruộng mần lúa vì vốn là con nhà nông dân miền Tây. Sớm thể hiện năng khiếu thiên ca hát bẩm sinh, đến năm 15-16 tuổi Giang Châu đi làm thuê và được ông chủ tàu biết đàn dạy cho ca bài bản cải lương.

Ông amp;#34;Trùm Sòamp;#34; có cuộc đời buồn: Con trai mất, con gái vỡ nợ, vợ cắt tóc quy y - 1

NSƯT Giang Châu.

Được khen có giọng ca hay như Minh Cảnh, nhân một lần lên hát một bài vọng cổ giúp vui khi đội văn nghệ ở quê nhà đang trình diễn, Giang Châu được nhận vào đội văn nghệ này. Đó cũng là lần đầu tiên Giang Châu chính thức trở thành người ca hát có lương. Nhờ hơi ca dài, trời phú của mình, không lâu sau đó, Giang Châu trốn nhà theo gánh hát Phước Châu và lang bạt kỳ hồ qua nhiều gánh hát nhỏ khác nhưng ông vẫn chưa trở thành một cái tên lớn.

Rồi Giang Châu theo gánh hát cải lương Hương Mùa Thu vào năm 1968 và bắt đầu được giao những vai quan trọng. Một thời gian sau, cũng như tất cả các đoàn hát tư nhân lúc bấy giờ, gánh hát Hương mùa thu ngưng hoạt động, tạm thời giải tán, đó là vào năm 1975. Tạm rời xa sân khấu, Giang Châu và vợ ông là nữ nghệ sĩ Ngọc Hiền cùng nhau về quê. Chẳng bao lâu, Giang Châu gia nhập đoàn cải lương Sài Gòn 2 vào cuối năm 1975. Ngay lập tức ông nổi tiếng qua vai Trần Hùng trong tuồng cải lương Tìm lại cuộc đời nhờ có lối ca vọng cổ dài hơi và lối diễn xuất sống động.

Ông amp;#34;Trùm Sòamp;#34; có cuộc đời buồn: Con trai mất, con gái vỡ nợ, vợ cắt tóc quy y - 3

Vai Trần Hùng của Giang Châu trong vở Tìm lại cuộc đời.

Đến tuồng Tiếng hò sông Hậu, nghệ sĩ Giang Châu lại thành công rực rỡ qua vai Thừa. Bên cạnh giọng ca vọng cổ mùi mẫn, dáng dấp cục mịch, lời ăn tiếng nói nghe đúng giọng nói của người miền quê sông nước của ông đã làm khán giả say mê.

Cái tên Giang Châu chỉ thực sự vụt sáng thành một ngôi sao trên bầu trời cải lương khi đến vai Trùm Sò trong vở Ngao Sò Ốc Hến. Trước những tình huống hài duyên dáng, khán giả không chỉ cười lăn cười bò mà còn ghét cái tính ích kỷ keo kiệt và ác độc qua lối diễn quá lạ và quá độc đáo của ông. Cho đến hiện chưa có ai đóng thế vai Trùm Sò mà khiến khán giả hài lòng như Giang Châu bởi vai diễn này thành công quá mức.

Ông amp;#34;Trùm Sòamp;#34; có cuộc đời buồn: Con trai mất, con gái vỡ nợ, vợ cắt tóc quy y - 4

Vai Trùm Sò trong vở Ngao Sò Ốc Hến của NSƯT Giang Châu.

Nhớ lại thời hoàng kim của mình, Giang Châu hồi tưởng: “Thập niên 1980 cải lương rất thịnh và vở Ngao Sò Ốc Hến được xem là một trong những vở tuồng ăn khách nhất trong thời điểm đó. Tôi chạy show lu bù không có ngày nghỉ. Thậm chí tết nhất cũng đón năm mới trên sân khấu. Đời sống của nghệ sĩ cải lương vì thế mà rất dễ thở, có của dư của để”.

Ngôi sao từng đứng trên sân khấu lớn phải hạ mình hát ở đám ma

Cải lương sa sút vào đầu thập niên 1990 và cái tên Giang Châu dần dần ít được nhắc đến. Cùng với nghệ sĩ Dương Thanh, ông gom góp tiền hùn mở quán rượu  mưu sinh được khán giả hâm mộ và đồng nghiệp nhiệt tình ủng hộ. Nhưng vì ai đến cũng muốn được cụng ly với nghệ sĩ mà họ yêu mến nên thời gian đầu Giang Châu còn hăng hái, nhưng sau tiếp rượu nhiều quá sức khỏe ông sa sút. Cuối cùng, ông nhường quán lại cho nghệ sĩ Dương Thanh vì chịu không thấu tình cảm kiểu này.

Không biết làm gì khác để mưu sinh vì cả cuộc đời chỉ làm nghệ thuật, rốt cuộc, ông chấp nhận đi hát show đám cưới nuôi gia đình. Hát trích đoạn những vở diễn đã đem lại tên tuổi cho ông, Giang Châu ngang dọc khắp miền Tây để chạy show. Đối với ông mà nói, khoảng thời gian đầu tiên thực sự là một sự đấu tranh nội tâm khủng khiếp.

Ông amp;#34;Trùm Sòamp;#34; có cuộc đời buồn: Con trai mất, con gái vỡ nợ, vợ cắt tóc quy y - 5

Ông tâm sự: “Người nghệ sĩ nào cũng muốn được hát trên thánh đường sân khấu, và tôi đã sống dưới hào quang của nghệ thuật đã lâu nên khi hát trong không gian người ta ăn uống là chính mà nghe hát là phụ, tôi tủi thân. Nhưng nếu không hát thì lấy gì nuôi con”.

Một thời gian sau, ông nhận thêm show hát sinh nhật và đám ma vì sự khó khăn chất chồng. Giang Châu đã từng tâm sự khán giả còn nhớ tới mình thì mới mời, ông không muốn phụ lòng tin yêu của họ. Khỏi phải nói, cảnh nghệ sĩ tên tuổi mà hát trong khung cảnh buồn thảm như đám tang cay đắng đến mức nào.

Chưa dừng lại ở đó, ông còn chấp nhận lời mời đi hát ở các hội chợ, lô tô tổ chức ở các tỉnh. Chẳng còn nỗi đau nào hơn khi ngôi sao từng đứng trên sân khấu lớn nhất mà hạ mình hát ở những chỗ xô bồ, ồn ào và mất trật tự như thế. Cuối cùng, Giang Châu quyết định từ giã loại hình này sau khi gắn bó với nó vài năm vì nhận ra mình không thể vì mưu sinh mà đánh đổi tư cách của một người nghệ sĩ đã được khán giả yêu mến. Sau này, chỉ những đám tiệc mà khách mời phải là những người thực sự yêu quý nghệ thuật cải lương thì ông mới nhận show. Vai trò này được ông gìn giữ cho đến hiện tại.

Con trai mất, con gái vỡ nợ, vợ cắt tóc quy y

Nghệ sĩ Giang Châu tuy không giàu nhưng đủ sống, vợ hiền, con ngoan, gia đình êm ấm, cuộc sống cứ tưởng như vậy mà an lành trôi qua. Thế rồi con trai của Giang Châu là nghệ sĩ trẻ Thái Sơn, cộng tác ở Sân khấu kịch Hoàng Thái Thanh bất ngờ qua đời vì ung thư não ở tuổi 29 vào năm 2013, khi tên tuổi bắt đầu được biết đến.

Do không đủ duyên nối nghiệp cha, con gái của nghệ sĩ Giang Châu đã chuyển nghề đạo diễn sang kinh doanh và thua lỗ vài tỉ đồng, tay trắng chỉ vài năm sau đó. Để nuôi ba cháu nhỏ, Giang Châu lại phải bôn ba đi hát đám dù tuổi già sức yếu. Ông nói: “Tôi biết nhiều người nhìn vào thương cảm cho tôi lắm. Nhưng tôi thấy mình cần phải đứng vững vì con, vì cháu. Nếu bây giờ tôi ngã quỵ thì các cháu sẽ rất khổ”.

Ông amp;#34;Trùm Sòamp;#34; có cuộc đời buồn: Con trai mất, con gái vỡ nợ, vợ cắt tóc quy y - 6

Cháu ngoại của NSƯT Giang Châu.

Để quên nỗi buồn lo, vợ Giang Châu đã xuống tóc quy y vì không thể chịu nổi những cú sốc như thế. Tuy kiên cường chống chỏi với cuộc đời nhưng nỗi buồn cứ mãi gặm nhấm bản thân Giang Châu. Để nghệ sĩ Giang Châu bỏ xuống nỗi buồn, rất nhiều đồng nghiệp trong nhóm cà phê của nghệ sĩ Minh Vương đã bao lần an ủi, động viên, chia sẻ nhưng có lẽ ông không làm được. Ít giao tiếp với bạn bè, đồng nghiệp, những năm cuối đời Giang Châu thường ở nhà nhiều.

Năm 2017, một trận tai biến đã khiến ông bị thoái hóa não. Tháng 5/2019, nghệ sĩ cải lương nổi tiếng Giang Châu qua đời vì bạo bệnh. Nay thì ông đã thật sự bỏ nỗi buồn ở lại thế gian để ra đi mãi mãi. Đồng nghiệp, khán giả thương tiếc ông, một tài năng lớn của sân khấu cải lương và cầu chúc ông an vui nơi cõi khác.

Ông amp;#34;Trùm Sòamp;#34; có cuộc đời buồn: Con trai mất, con gái vỡ nợ, vợ cắt tóc quy y - 7

Con gái NSƯT Giang Châu chăm sóc ba tại nhà.

Nghệ sĩ Bạch Mai: 3 lần trả nợ cho chồng, con mất không được gặp mặt lần cuối

Ở tuổi thất thập cổ lai hy, nghệ sĩ Bạch Mai đã thấu hết những bĩ cực trong đời của một người theo nghiệp xướng ca. Có lẽ vai diễn “Mạnh Lệ Quân” năm 15 tuổi đã vận vào thân phận nghệ sĩ – một Bạch Mai đa tài nhưng lắm truân chuyên.

Ở tuổi 72 Nghệ sĩ Bạch Mai đã trải qua nhiều cung bậc, thăng trầm của cuộc đời, có những thứ muốn quên và những điều ghi khắc nhưng chắc bà vẫn không quên được khoảng thời gian mới vào nghề

Diễn vai Mạnh Lệ Quân vào năm 15 tuổi

Khoảng thời gian đó, tôi nhớ mãi, mỗi ngày, tôi vừa đi học vừa ngồi sau cánh gà xem các cô chú, anh chị biểu diễn. Khi đó, NSND Phùng Há thường xuống tập tuồng, biểu diễn với chú Hoàng Bá vở Máu nhuộm Phụng Hoàng Cung, Phàn Lê Huê phá hồng thủy trận, Phụng Nghi Đình, Lữ Bố hí Điêu Thuyền. Tôi xem nhiều nên mê lúc nào không rõ. Mê quá, tôi bỏ học từ sớm để theo nghề hát. Lúc đoàn cải lương tuồng cổ Huỳnh Long biểu diễn ở Cái Bè, tỉnh Tiền Giang, cô Năm Thài, người đóng vai Mạnh Lệ Quân, bỗng dưng đòi tăng lương.

Cô yêu cầu lên lương, ba má của tôi không bằng lòng. Ba má cũng đã tăng lương cho cô đôi ba lần nhưng do vợ chồng cô Năm hút á phiện nên bao nhiêu tiền cũng không đủ. Không được đáp ứng yêu cầu, qua hôm sau, cô Năm chở quần áo, bỏ đoàn đi nơi khác. Cô Năm Thài chắc chắn sẽ không ai có thể thay thế cô hát vai Mạnh Lệ Quân nên mới ỷ lại, liên tục đòi tăng lương, làm khó ba má tôi. Thế nhưng, đâu ai ngờ, đêm nào tôi cũng ngồi cánh gà xem và học thuộc từng câu văn của vai diễn đó. Tối đêm đó, đoàn giới thiệu hát tuồng Mạnh Lệ Quân nhưng không ai thế vai nên cả đoàn rối bời.

Thế là, tối đêm đó, tôi được diễn vai Mạnh Lệ Quân. Mặc dù, cô Năm Thài đâu có dạy tôi hát ngày nào nhưng tôi nghĩ nếu không có cô diễn làm sao tôi biết được những lời văn đó. Nhất tự vi sư, bán tự vi sư, nên tôi vẫn xem cô ấy như thầy của mình.

Mặc dù gương mặt của tôi có đẹp một chút nhưng tôi lại không có sắc vóc, thấp người. Chất giọng của tôi cũng không bằng ai nhưng biết diễn, vũ đạo tốt. Với ưu thế con của bầu, tôi được hát chánh, phải đóng chánh, rồi đóng chánh từ ngày này qua ngày khác, khán giả xem quen mắt, người ta vừa ý, người ta đặt trọng tâm để yêu thích.

Là con nhà nòi nên cũng chịu không ít sự ganh ghét trong nghề

Tất nhiên, trong quy luật của nghệ thuật, ai cũng không thể thoát khỏi những sự ganh ghét đó, chứ không riêng gì cải lương tuồng cổ. Nhiều anh chị nghệ sĩ lớn như: Út Bạch Lan, Thành Được, Hữu Phước… vẫn nằm trong quy luật đó, không thoát. Bởi, tâm tính con người làm sao biết được người nào ra sao. Thế nhưng, bằng khả năng và đạo đức, tôi cũng khiến một số người tâm phục.

Từ đào chánh chỉ biết ca diễn, bà chuyển sang viết kịch bản, làm đạo diễn. Tính đến nay, tôi viết kịch bản cũng được mấy chục năm. Tôi viết được kịch bản cũng nhờ Tổ nghề ban cho. Từ nhỏ, tôi lớn lên, sống trong một gia đình truyền thống về bộ môn cải lương tuồng cổ Hồ Quảng, có cơ hội học hỏi rất nhiều. Trong cánh gà sân khấu, tôi chứng kiến cảnh các nghệ sĩ phải hát cương, xuất khẩu thành văn, bởi đoàn hát nhiều đến nỗi mà thầy tuồng viết không kịp kịch bản. Tôi cũng học cách hát cương đó nên tập được tư duy sáng tạo, phát triển ý tưởng cho các tuồng hát. Cho đến năm 1980, tôi bắt đầu tập tành viết kịch bản.

Kịch bản đầu tay mà tôi viết có tên Xử án Phi Giao gây được tiếng vang. Tôi có nhiều bút danh như: Bạch Mai, Kim Mai, Ngọc Mai, Thanh Trúc, Ngọc Châu… và hàng trăm kịch bản cải lương. Về việc làm đạo diễn, tôi chỉ là đạo diễn “cánh gà”, chưa qua trường lớp. Tôi với nghệ sĩ Thanh Tòng ngồi cánh gà xem cô bác lớn hát rồi rút tỉa kinh nghiệm. Nghề dạy nghề. Đau khổ khi con trai c.th.ế.t mà không dám về nhìn mặt lần cuối Đoàn cải lương tuồng cổ Huỳnh Long có bà làm trụ cột nhưng vẫn bước vào giai đoạn xuống dốc.

Mối tình đẹp của 2 nghệ sĩ tài năng Đức Lợi – Bạch Mai lại ẩn chứa nhiều đau khổ 

Tôi với chồng, 2 đứa hát chung sân khấu. Từ lúc, mới yêu cho đến khi thành vợ chồng tôi không được anh Lợi thương yêu, lo lắng, mà ngược lại, tôi phải chăm sóc cho anh và cả gia đình anh. Ròng rã mấy chục năm, tôi phải sống như thế. Nhược điểm của anh là bồ bịch dữ lắm, quen cô này chụp cô kia dù anh đã có vợ, có con. Đồng thời, thói nghiện cờ bạc đánh đề của anh thì bất di bất dịch. Tôi phải trả nợ cho anh 3 lần. Tôi có nói với anh nếu anh vẫn tái diễn chuyện nợ nần cờ bạc thì tôi sẽ ly hôn.

Tôi không muốn ly hôn đâu nhưng có tác động của 1 người. Đó là người ơn giúp đỡ tôi. Họ nói người chồng như vậy thì ly dị đi, thà sống một mình nuôi con còn hơn. Tôi nghe vậy mới đưa đơn ra tòa. Ba năm tôi mới ly dị được với anh. Tôi biết không có tôi thì anh cũng không thiếu phụ nữ trong đời. Thế nhưng, riêng tôi, từ lúc con gái 18 tuổi cho đến khi cưới anh, không có người thứ hai. Tôi không thích lăng nhăng. Ly hôn chồng năm đó, hình như tôi mới hơn 40 tuổi nhưng vẫn sống vậy nuôi con.

Vay mượn nợ để duy trì đoàn hát

Thời điểm đoàn Huỳnh Long có nhiều nghệ sĩ nổi tiếng và bước vào thời vàng son chỉ ngắn hạn. Sau đó, tôi phải cố gắng duy trì đoàn trong thời gian hơn 10 năm. Không có tuồng mới, khán giả không xem, không có tiền, tôi phải đi chạy nợ, phát lương cho nghệ sĩ. Vì vậy, tôi mắc nợ mấy chục năm nay. Tôi không đánh bài cờ bạc, không làm gì sai cả, chỉ lo lắng cho đoàn mà mượn nợ, mượn tiền chỗ này đóng lời chỗ kia, có những chủ nợ làm rùm beng lên. Tôi chịu đủ.

Đau khổ đến mức con trai tôi (nghệ sĩ Chinh Nhân) c.h.ế.t, tôi không dám về nhìn mặt con.

Lúc đó, tôi không biết nên vay nợ, mượn tiền bên đây đóng tiền bên kia, dần dần tiền lãi tăng lên một con số kinh khủng. Lúc đó, tôi phải xoay qua mượn tiền “mấy người Hải Phòng”. Nhờ trời, con gái Bình Tinh của tôi hiếu thảo, đã cố gắng thay tôi giải quyết được tất cả mọi chuyện. Bên cạnh đó, Kim Tử Long – Một đứa em kết nghĩa với tôi cũng đã giúp đỡ gia đình rất nhiều. Sau khi Chinh Nhân nằm xuống, gia đình tôi khổ sở lắm. Bình Tinh khóc lên khóc xuống, vừa khóc anh vừa khóc không biết mẹ ở nơi nào.

Con bé biết tôi ở chùa nhưng không biết rõ chùa nào, ở đâu. Khi vừa nghe Chinh Nhân chết, cái xác còn nằm đó, Kim Tử Long liền đem xuống 300 triệu đồng đưa cho Bình Tinh. Kim Tử Long nói với con tôi: “Con cầm số tiền này trả hết nợ nần cho mẹ con đi, rồi tìm cách nhắn tin như thế nào cho mẹ biết mẹ về”. Thực chất, tôi biết nhưng tôi không về. Tôi đau lòng quá, tôi không về. Ngày đêm tôi tụng kinh mong con trai mau siêu thoát.

Trong cuộc đời tôi, nỗi đau đó lớn vô cùng. Sau khi Chinh Nhân mất, Bình Tinh thi chương trình Sao nối ngôi và đạt được giải Quán quân. Con bé bắt đầu lo hết cho tôi, đền ơn cho ba Long của nó. Nó năn nỉ từng chủ nợ của tôi cho nó góp dần.

Cho đến năm nay, tôi không còn nợ ai nữa. Nhớ lại, tôi vẫn còn sợ cảm giác mỗi lần ngồi ở nhà mà chủ nợ đi ngang nhìn thấy, lôi đầu ra bảo phải góp, đóng lời, la lối, làm nhục. Tôi phải ở đầu này đầu nọ, không dám về nhà. Người ta có chồng nhờ chồng nhưng tôi không được như vậy mà ngược lại, tôi phải lo lắng mọi thứ.

Người trong giới ngạc nhiên và thắc mắc: “Bà Mai sao thiếu nợ, bả không biết cờ bạc, không ăn chơi”. Dĩ nhiên, nhiều người cũng biết chồng tôi mê đánh đề dữ lắm.